Καθώς περιοχές της Ελλάδας, της Κύπρου και της Τουρκίας αντιμετωπίζουν έντονους καύσωνες, δείτε πώς μπορούν να βοηθήσουν τα δέντρα, το νερό και τα πράσινα κτίρια.

Τμήματα της νότιας Ευρώπης αντιμετωπίζουν καύσωνες καθώς μπαίνει το καλοκαίρι - ενώ άλλες υφίστανται βροχοπτώσεις ρεκόρ. Αυτά τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται πιο άγρια ​​και συχνότερα ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, και για τα δυτικά έθνη τουλάχιστον, ήταν μια τρομακτική ματιά στο μέλλον.

Οι μέρες ρεκόρ έχουν αποκαλύψει πόσο ανεπαρκώς εξοπλισμένες είναι οι πόλεις μας για να διαχειριστούν θερμοκρασίες 40°C και άνω. Αντίθετα, μας έκαναν επίσης να εκτιμήσουμε περισσότερο τα μέρη που προσφέρουν ανακούφιση: τους δεντρόφυτους δρόμους, τα καταπράσινα πάρκα και τους κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους.

Λόγω αυτού που είναι γνωστό ως το φαινόμενο της «αστικής θερμικής νησίδας», οι πόλεις γίνονται πολύ πιο ζεστές από άλλες περιοχές της χώρας, καθώς η θερμότητα παγιδεύεται ανάμεσα σε ψηλά κτίρια και απορροφάται από την άσφαλτο. Χρειάζονται λοιπόν κάποια καινοτόμα μέτρα για να δροσιστούν.

Και κάτι ακόμα - δεν βιώνουν όλες οι πόλεις το ίδιο καύσωνα. Τι μπορούμε λοιπόν να μάθουμε από εκείνους που πρωτοστατούν στην κλιματική προσαρμογή;

«Cool streets» στη Βιέννη

Η Βιέννη είναι η πιο βιώσιμη πόλη στον κόσμο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Βιωσιμότητας του Economist Intelligence Unit. Έχει υψηλή βαθμολογία και στο μέτωπο του μετριασμού του κλίματος, καθώς η αυστριακή πρωτεύουσα δημιούργησε για πρώτη φορά ένα σχέδιο για το κλίμα το 1999 και το 2018 έγινε μία από τις πρώτες πόλεις της Ευρώπης που χάραξε μια στρατηγική για τον εντοπισμό και την καταπολέμηση της αστικής ζέστης.

Όταν η ζέστη γίνεται αφόρητοι, οι κάτοικοι μπορούν να περπατήσουν στους δρόμους που τους δροσίζουν με «ομίχλη» κρύου νερού, σαν ψεκαστήρια!

Αυτοί οι «cool δρόμοι» (δροσεροί δρόμοι) αποτελούν μόνο ένα μέρος του σχεδίου δημόσιας υποδομής της δημοτικής αρχής. Εχουν επίσης εισαγάγει ένα νέο δίκτυο ποδηλατικών διαδρομών για να κάνει πιο ελκυστική την απομάκρυνση των αυτοκίνητων που παράγουν θερμότητα (και ρυπαίνουν) και έχει δεσμευτεί να φυτεύει 4.500 νέα δέντρα κάθε χρόνο.

Εκτός από την προσθήκη νέων στοιχείων στην πόλη, η Βιέννη εχει ακόμα περισσότερες από 1.000 δημόσιες βρύσες και έχει διατηρήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο δημοτικών πισινών που χτίστηκαν για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1920.

Το Ντουμπρόβνικ είναι μια άλλη πόλη με όμορφα σιντριβάνια και, καθώς βρίσκεται πάνω στη θάλασσα, έχει χτίσει πόρτες στα μεγάλα τείχη του, ώστε οι κάτοικοι και οι τουρίστες να έχουν γρήγορη πρόσβαση όταν θέλουν να δροσιστούν. Το 91% των πόλεων της Ευρώπης αναζητά λύσεις βασισμένες στη φύση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Φωτογραφία από Tembela Bohle/Pexels

«Διάδρομοι αέρα» στη Φρανκφούρτη

Πρώην νικήτρια της Ευρωπαϊκής Πόλης των Δέντρων, η Φρανκφούρτη τα πηγαίνει ήδη καλά όσον αφορά την πράσινη κάλυψη. Τα δέντρα μπορούν να μειώσουν τις επιφανειακές θερμοκρασίες έως και 12°C το καλοκαίρι, σύμφωνα με μια δορυφορική μελέτη του 2021, οπότε το να υπάρχουν περίπου 200.000 από αυτά σε δημόσιους χώρους είναι ένα σίγουρο όφελος για το οικονομικό κεφάλαιο. Ως μία από τις πιο ζεστές πόλεις της Γερμανίας, χρειάστηκε επίσης κάποια σημαντική αναμόρφωση. Η Φρανκφούρτη έχει διαδρόμους εξαερισμού ή «Luftleitbahnen»: εκτάσεις γης όπου δεν υπάρχουν ψηλά κτίρια ή μεγάλες εκτάσεις δέντρων, προκειμένου να αντλούν ψυχρότερο αέρα από τις γύρω περιοχές.

Το Luftleitbahn στον ποταμό Nidda, για παράδειγμα, επιτρέπει έως και 40.000 m3 κρύου αέρα ανά δευτερόλεπτο να ρέει στην πόλη τις νύχτες του καλοκαιριού.

Επιπλέον, η Φρανκφούρτη απαιτεί από ορισμένα νέα κτίρια να έχουν «πράσινες» στέγες καλυμμένες με φυτά. Αυτά μπορούν να παραμείνουν κατά 40°C πιο δροσερά τις ηλιόλουστες μέρες από τα παραδοσιακά μαύρα αντίστοιχα.«Οι πράσινες στέγες έχουν πολλά θετικά αποτελέσματα», εξηγεί η Lara-Maria Mohr από το Τμήμα Περιβάλλοντος της Φρανκφούρτης. «Προστατεύουν ένα κτίριο, μονώνουν και το ψύχουν. Αυτό εξοικονομεί επίσης κόστος. «Ο θόρυβος καταπνίγεται, η λεπτή σκόνη φιλτράρεται από τα φυτά και οι έντονες βροχοπτώσεις μειώνονται από το γεγονός ότι η βροχή μπορεί να απορροφηθεί από το υπόστρωμα».

Κλιματικά καταφύγια στη Μαδρίτη

Καυτές μέρες του καλοκαιριού αναμένονται στην Ισπανία, μέχρι ενός σημείου. Το περασμένο καλοκαίρι, οι θερμοκρασίες στην πρωτεύουσα της χώρας πλησίαζαν τακτικά τους 40°C, ενώ η νότια πόλη της Βαλένθια έσπασε ρεκόρ θερμότητας όταν ο υδράργυρος έφτασε τους 46,8°C.

Και ενώ οι Ισπανοί έχουν προσαρμόσει εδώ και καιρό την εργασία και την κοινωνική τους ζωή γύρω από τη ζέστη, με νωρίτερα ξεκίνημα και απογευματινές σιέστες - αυτό δεν είναι ελευθερία που παρέχεται σε όλους. Ένας 60χρονος οδοκαθαριστής από τη Μαδρίτη πέθανε τραγικά από θερμοπληξία το 2022, αφού κατέρρευσε στη δουλειά την προηγούμενη μέρα.

Φωτογραφία από Nicolas Postiglioni/Pexels

Οι κάτοικοι σε περιοχές με χαμηλότερο εισόδημα είναι επίσης πολύ λιγότερο πιθανό να έχουν επαρκώς μονωμένη κατοικία και πρόσβαση σε δροσερές, πράσινες περιοχές. Για να προσπαθήσει να βελτιώσει το ρεκόρ της, η Μαδρίτη άνοιξε κλιματικά καταφύγια.