O Φινέας Γκέιτζ είναι γνωστός ως ο «πιο γνωστός ασθενής της νευροεπιστήμης». Κι αυτό γιατί υπέστη ένα σοβαρό ατύχημα, γλιτώνοντας τον θάνατο για 12 χρόνια. Από τότε έγινε ένας εντελώς διαφορετικός άνθρωπος, όπως έλεγαν οι φίλοι του και συγκέντρωσε το ενδιαφέρον των επιστημόνων.

Στις 13 Σεπτεμβρίου του 1848, ο 25χρονος Φινέας Γκέιτζ, εργαζόταν ως επιστάτης με άλλους εργάτες σε μια σιδηροδρομική γραμμή στο Βερμόντ. Χρησιμοποιούσε μια μακριά σιδερένια ράβδο ώστε να στριμώξει τα εκρηκτικά μέσα σε μια τρύπα. Για κακή του τύχη, αυτά εξερράγησαν και η ράβδος μήκους 110 εκατοστών και διαμέτρου 3,2 εκατοστών πήρε πορεία προς το αριστερό του μάγουλο. Διαπέρασε το δέρμα του, τρύπησε τον εγκέφαλό του, διαπέρασε εντελώς το κρανίο του και προσγειώθηκε καμιά 30αρια μέτρα μακριά.

Ο Γκέιτζ όχι μόνο επιβίωσε, αλλά μπορούσε να μιλήσει και να περπατήσει. Ο γιατρός που τον εξέτασε πρώτος δεν τον πίστεψε. Είδε όμως, όπως είπε, την ώρα που έκανε εμετό, ένα μέρος του εγκεφάλου του να πέφτει στο πάτωμα.

Ο Δρ. John Harlow τον ανέλαβε αμέσως μετά. Οι παρατηρήσεις του και οι περιγραφές των μετέπειτα αλλαγών στη συμπεριφορά του, είναι η μεγαλύτερη πηγή πληροφοριών για την περίπτωση του Γκέιτζ.

@bbc.com

Τους επόμενους μήνες επέστρεψε στο πατρικό του σπίτι για να αναρρώσει. Τον επόμενο χρόνο ο Harlow τον εξέτασε και πάλι και παρόλο που δεν έβλεπε από το ένα μάτι και ήταν γεμάτος ουλές, η φυσική του κατάσταση ήταν εξαιρετική και φαινόταν να έχει επανέλθει. Όμως δεν μπορούσε να επιστρέψει στον σιδηρόδρομο, οπότε επέλεξε να κάνει άλλες δουλειές, ως σταβλίτης, οδηγός σε άμαξα και αγρότης. Η καθεμιά δουλειά ήταν σε διαφορετικό μέρος.

Πριν το ατύχημα οι περισσότεροι περιέγραφαν τον Γκέιτζ ως έναν εργατικό και ήσυχο άνθρωπο. Μετά το ατύχημα η περιγραφή αυτή άλλαξε, αφού όσοι τον ήξεραν ανέφεραν ότι μεταμορφώθηκε σε έναν επιθετικό μεθύστακα που δεν μπορούσε να κρατήσει οποιαδήποτε δουλειά. Μεταγενέστερα στοιχεία δείχνουν πως οι επιπτώσεις του ατυχήματος που καταγράφηκαν ήταν υπερβολικές και πως ο Γκειτζ ήταν πολύ πιο λειτουργικός απ’ ότι ανέφεραν οι περισσότεροι.

Ο Δρ. Harlow πάντως θεωρούσε πως το μυαλό του άλλαξε, παρόλο που δεν υπήρχαν συγκεκριμένα στοιχεία για το μέγεθος της ζημιάς στον εγκέφαλό του. Μια έρευνα του 1994, έδειξε ότι τραυματίστηκε και στο δεξί και αριστερό τμήμα των προμετωπιαίων φλοιών, με αποτέλεσμα να διαταραχθεί η επεξεργασία των συναισθημάτων του αλλά και των λογικών αποφάσεων.

Όπως και να έχει η περίπτωση του ήταν πηγή έρευνας για την νευρολογία. Οι αλλαγές στην συμπεριφορά του, οδήγησαν τους επιστήμονες να κατανοήσουν τον ρόλο του προμετωπιαίου φλοιού στην κοινωνικοποίηση, τη γλώσσα και τη λογική.

Ο Γκέιτζ έζησε για περίπου 12 χρόνια μετά το ατύχημα. Αρχικά ταξίδευε στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, μαζί με τη σιδερένια ράβδο του και κέρδιζε λεφτά με αυτόν τον τρόπο. Δούλεψε σε στάβλους, πέρασε επτά χρόνια ως οδηγός άμαξας στη Χιλή και επέστρεψε στην Καλιφόρνια, όπου άρχισε να υποφέρει από επιληπτικά επεισόδια. Πέθανε το 1860 και επτά χρόνια μετά τον θάνατο του, έγινε εκταφή της σορού του. Σήμερα, το κρανίο του μαζί με τη σιδερένια ράβδο, βρίσκονται στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.