Ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται και το Ιράν ζει μέσα σε ένα ασφυκτικό κλίμα έντασης, μια απροσδόκητη «φωνή» έχει αρχίσει να κυκλοφορεί δυνατά στο διαδίκτυο. Δεν προέρχεται από κάποιον πραγματικό καλλιτέχνη που κινδυνεύει στους δρόμους της Τεχεράνης, αλλά από έναν αλγόριθμο. Το όνομά της είναι Νάβα – μια τραγουδίστρια που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει.

Η Νάβα είναι μια ψηφιακή περσόνα που δημιουργήθηκε από τον Farbod Mehr, έναν 34χρονο Ιρανό καλλιτέχνη που ζει στο Λονδίνο. Ο Mehr έφυγε από το Ιράν σε νεαρή ηλικία και σπούδασε στο φημισμένο Central Saint Martins College of Art. Στη δουλειά του συχνά συνδυάζει σύγχρονες γεωμετρικές αισθητικές με στοιχεία ιρανικής πνευματικής παράδοσης.

Αυτή τη φορά όμως αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία και την τέχνη του για κάτι πιο πολιτικό. Τους τελευταίους μήνες η Νάβα έχει παρουσιάσει μια σειρά τραγουδιών, ακόμη και ένα πλήρες άλμπουμ. Η μεγάλη απήχηση ήρθε με το κομμάτι “Javanan-e Vatane” (Νεολαία της Πατρίδας), το οποίο κυκλοφόρησε σε μια περίοδο που οι διαδηλώσεις στο Ιράν καταστέλλονταν βίαια από το καθεστώς. Οι στίχοι βασίζονται στο έργο του ποιητή του 20ού αιώνα Άρεφ Καζβίνι και μιλούν για αντίσταση απέναντι στον αυταρχισμό και την καταπίεση.

Η μουσική τους επένδυση είναι μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μελωδία που δίνει νέο τόνο στο παλιό μήνυμα. Το τραγούδι έγινε viral, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 13 εκατομμύρια προβολές στο Instagram. Εντυπωσιακό είναι ότι πάνω από το 70% των views προέρχονται από το ίδιο το Ιράν, παρότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο συχνά περιορίζεται από τις αρχές. Σύμφωνα με τον δημιουργό της, η Νάβα σχεδιάστηκε για να συμβολίσει τις Ιρανές γυναίκες, οι οποίες δεν επιτρέπεται να τραγουδούν δημόσια στη χώρα τους.

Γι’ αυτό και η περσόνα της λειτουργεί σαν μια εναλλακτική «φωνή» που μπορεί να ακουστεί χωρίς να κινδυνεύει κάποιος πραγματικός άνθρωπος. Παρ’ όλα αυτά, στα σχόλια των social media πολλοί χρήστες συνεχίζουν να αναρωτιούνται αν πρόκειται για αληθινή τραγουδίστρια ή για ψηφιακή δημιουργία – ένα μπέρδεμα που δείχνει πόσο εύκολα θολώνουν τα όρια ανάμεσα στο πραγματικό και το τεχνητό. Η ψηφιακή της παρουσία στα social media ενισχύει αυτή την αίσθηση.

Η Νάβα εμφανίζεται να ταξιδεύει, να κυκλοφορεί στο Λονδίνο και να συνεργάζεται με πραγματικούς καλλιτέχνες, όπως ο Ιρανός τραγουδιστής Mehrad Hidden. Το επόμενο βήμα είναι ακόμη πιο φιλόδοξο: τον Απρίλιο θα εμφανιστεί ως ολογραφική περσόνα σε συναυλίες στην Ουάσινγκτον και στο Τορόντο, δίπλα σε DJs.