Ο Phil, η πιο διάσημη μαρμότα του κόσμου, «μίλησε» και φέτος και το μήνυμά της ήταν ξεκάθαρο: ο χειμώνας δεν τελειώνει ακόμα.

Στην καθιερωμένη τελετή που γίνεται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ, ο Phil βγήκε από το λαγούμι του στο Gobbler’s Knob, είδε τη σκιά του και –σύμφωνα με το έθιμο– αυτό σημαίνει άλλες έξι εβδομάδες κρύου. Η ανακοίνωση έγινε επίσημα από το Punxsutawney Groundhog Club και, όπως πάντα, μεταδόθηκε ζωντανά, με πλήθος κόσμου να παρακολουθεί μια παράδοση που ισορροπεί ανάμεσα στη λαογραφία, το χιούμορ και τη συλλογική συνήθεια.

Αλλά τι είναι τελικά η μαρμότα; Η μαρμότα είναι ένα θηλαστικό της οικογένειας των σκίουρων, με κοντόχοντρο σώμα, μικρά αυτιά και έντονη σχέση με το έδαφος, αφού ζει σε λαγούμια. Είναι ζώο που πέφτει σε χειμερία νάρκη και «ξυπνά» προς το τέλος του χειμώνα, κάτι που την έκανε ιδανικό σύμβολο για λαϊκές προβλέψεις γύρω από τον καιρό. Δεν είναι μετεωρολόγος – είναι απλώς ένα ζώο που η φύση του συνδέθηκε, συμβολικά, με τις εποχές.

Το έθιμο της Ημέρας της Μαρμότας δεν ξεκίνησε στην Αμερική. Μεταφέρθηκε στη Βόρεια Αμερική από Γερμανούς μετανάστες, οι οποίοι είχαν παρόμοιες δοξασίες στην Κεντρική Ευρώπη. Εκεί, τον ρόλο του «προφήτη» του καιρού τον είχαν ασβοί ή σκαντζόχοιροι και η ημερομηνία συνέπιπτε με τη χριστιανική εορτή της Υπαπαντής, επίσης στις 2 Φεβρουαρίου. Στην Πενσιλβάνια, όπου οι μαρμότες ήταν άφθονες, το ζώο άλλαξε αλλά η ιδέα έμεινε ίδια. Η πρώτη καταγεγραμμένη γιορτή στο Punxsutawney έγινε το 1886 και από το 1887 καθιερώθηκε επίσημα η τελετή στο Gobbler’s Knob, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.

Η ταινία που έκανε τη μαρμότα παγκόσμια

Η Ημέρα της Μαρμότας, όμως, ξεπέρασε τα όρια του τοπικού εθίμου χάρη στον κινηματογράφο και την ταινία Groundhog Day, σε σκηνοθεσία Χάρολντ Ράμις και με πρωταγωνιστή τον Μπιλ Μάρεϊ. Στην ταινία, ένας κυνικός τηλεοπτικός μετεωρολόγος παγιδεύεται να ζει την ίδια μέρα ξανά και ξανά, μέχρι να αλλάξει ο ίδιος ως άνθρωπος. Από τότε, η φράση «ζω τη μέρα της μαρμότας» χρησιμοποιείται παγκοσμίως για να περιγράψει καταστάσεις επανάληψης, ρουτίνας και φαύλων κύκλων.

Έτσι, κάθε 2 Φεβρουαρίου, μια μαρμότα θυμίζει σε ολόκληρο τον κόσμο κάτι απλό: ο χειμώνας μπορεί να κρατά λίγο ακόμα, αλλά οι ιστορίες, τα σύμβολα και οι συνήθειες είναι αυτές που κάνουν το κρύο πιο υποφερτό.