Η υπερβολική έκθεση των νηπίων σε οθόνες πριν από την ηλικία των δύο ετών δεν είναι απλώς μια κακή συνήθεια, αλλά ένας παράγοντας που μπορεί να επαναπρογραμματίσει τη βιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Σύμφωνα με μια νέα, ανατρεπτική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο eBioMedicine, ο χρόνος μπροστά από tablet και τηλεοράσεις στις πολύ μικρές ηλικίες συνδέεται άμεσα με πιο αργή λήψη αποφάσεων και αυξημένα συμπτώματα άγχους κατά την εφηβεία.

Η έρευνα, με επικεφαλής την Asst. Prof. Tan Ai Peng από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης (NUS) και το ινστιτούτο A*STAR, παρακολούθησε 168 παιδιά της ομάδας GUSTO για πάνω από μία δεκαετία. Χρησιμοποιώντας προηγμένες απεικονίσεις εγκεφάλου, οι επιστήμονες κατάφεραν να χαρτογραφήσουν την πορεία από την πρώιμη έκθεση στις οθόνες έως την ψυχική υγεία των παιδιών στα 13 τους χρόνια.

Το τίμημα της ταχύτερης ωρίμανσης

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν εγκεφαλικές απεικονίσεις σε τρεις κρίσιμες ηλικίες (4,5, 6 και 7,5 ετών). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά με υψηλή έκθεση σε οθόνες στα πρώτα δύο χρόνια της ζωής τους παρουσίασαν μια ασυνήθιστα ταχύτερη ωρίμανση των δικτύων που σχετίζονται με την οπτική επεξεργασία και τον γνωστικό έλεγχο.

Όπως εξηγεί η Dr. Huang Pei, η ταχύτερη αυτή ωρίμανση συμβαίνει ως αντίδραση σε έντονα εξωτερικά ερεθίσματα. Τα δίκτυα που ελέγχουν την όραση εξειδικεύτηκαν πρόωρα, πριν προλάβουν να αναπτυχθούν οι απαραίτητες συνδέσεις για τη σύνθετη σκέψη. «Αυτό μειώνει την ευελιξία και την ανθεκτικότητα του παιδιού αργότερα στη ζωή», επισημαίνει η Dr. Pei. Η πρόωρη αυτή εξειδίκευση είχε ορατό κόστος: Στην ηλικία των 8,5 ετών, αυτά τα παιδιά χρειάστηκαν σημαντικά περισσότερο χρόνο για να πάρουν αποφάσεις σε γνωστικές δοκιμασίες, γεγονός που αποτέλεσε προάγγελο για τα υψηλότερα επίπεδα άγχους που εμφάνισαν στα 13 τους.

Το αντίδοτο: Η δύναμη της ανάγνωσης

Ωστόσο, η μελέτη φέρνει και ελπιδοφόρα νέα για τους γονείς. Σε παράλληλη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Psychological Medicine, η ίδια ομάδα διαπίστωσε ότι υπάρχει τρόπος να «φρεναριστούν» οι αλλοιώσεις στον εγκέφαλο. Η λύση βρίσκεται στην κοινή ανάγνωση βιβλίων.

Στα παιδιά των οποίων οι γονείς διάβαζαν συχνά παραμύθια και ιστορίες στην ηλικία των 3 ετών, η αρνητική σύνδεση μεταξύ οθονών και εγκεφαλικών αλλοιώσεων ήταν σημαντικά μειωμένη. Η αλληλεπίδραση μέσω της ανάγνωσης φαίνεται να ενισχύει τον συναισθηματικό έλεγχο και να αποκαθιστά τις απαραίτητες συνδέσεις που οι οθόνες τείνουν να παρακάμπτουν.

Τα ευρήματα αυτά αποτελούν πλέον επιστημονική βάση για τη διαμόρφωση νέων πολιτικών για την παιδική ηλικία. Υπογραμμίζουν ότι τα πρώτα δύο χρόνια είναι κρίσιμα για το «χτίσιμο» ενός ανθεκτικού μυαλού και ότι η επιστροφή στις παραδοσιακές μεθόδους ανατροφής, όπως το διάβασμα, παραμένει το ισχυρότερο εργαλείο για την ψυχική υγεία των μελλοντικών ενηλίκων.