Αν πιστεύεις ότι στην Ελλάδα το κρύο είναι υπόθεση λίγων ημερών, τότε δεν έχεις βρεθεί ποτέ στο Κάτω Νευροκόπι. Ένα χωριό που έχει αποκτήσει επάξια τον τίτλο του πιο κρύου κατοικημένου τόπου της χώρας, με θερμοκρασίες που θυμίζουν… βόρεια Ευρώπη και χειμώνες που μοιάζουν ατελείωτοι.

View this post on Instagram

A post shared by Κατερίνα Δρόσου (@kdrossou)

Για τα ελληνικά δεδομένα, όπου ακόμη και οι βόρειες περιοχές σπάνια βιώνουν πραγματικά πολικές συνθήκες, το Νευροκόπι αποτελεί μετεωρολογική εξαίρεση. Όχι τυχαία, εδώ και χρόνια αποκαλείται η «Σιβηρία της Ελλάδας» – χαρακτηρισμός που το 2021 χρησιμοποίησε ακόμη και ο ίδιος ο δήμαρχος σε επίσημη επιστολή προς το Υπουργείο Οικονομικών.

Θερμοκρασίες που κόβουν την ανάσα

Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους:

• Χριστούγεννα 2021: -11°C

• Πρωτοχρονιά 2019: -21°C

• Ιανουάριος 2017: -18°C

• Δεκέμβριος 2005: -21°C

Αν και συχνά ακούγονται ιστορίες για θερμοκρασίες έως και -28°C, αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως. Το εθνικό ρεκόρ παραμένει στους -27,8°C της Πτολεμαΐδας το 1963. Παρ’ όλα αυτά, το Νευροκόπι παραμένει σταθερά ο πιο παγωμένος τόπος της σύγχρονης Ελλάδας.

Όταν το καλοκαίρι… χιονίζει

Το στοιχείο που κάνει την περιοχή πραγματικά μοναδική δεν είναι μόνο το πόσο χαμηλά πέφτει ο υδράργυρος, αλλά η διάρκεια του χειμώνα. Σε πολλές χρονιές φτάνει τους 6 ή και 7 μήνες.

Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό του 1996, όταν καταγράφηκε χιονόπτωση στα τέλη Ιουνίου, ένα γεγονός τόσο απίστευτο που έγινε μέχρι και ερώτηση στο τηλεπαιχνίδι «Ποιος θέλει να γίνει Εκατομμυριούχος» τη δεκαετία του 2000.

Οι μετεωρολόγοι έχουν εξήγηση:

Το οροπέδιο του Νευροκοπίου, σε υψόμετρο 559 μέτρων, περιβάλλεται από βουνά που λειτουργούν σαν φυσικό φράγμα. Οι θερμές αέριες μάζες δυσκολεύονται να εισέλθουν, με αποτέλεσμα το ψύχος να εγκλωβίζεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Έτσι δημιουργείται ένα ιδιαίτερο μικροκλίμα, με συνθήκες που, σε αναλογία,  θυμίζουν σιβηρική στέπα. Για τους περίπου 2.157 κατοίκους, το τσουχτερό κρύο είναι μέρος της καθημερινότητας. Ο χειμώνας ξεκινά συχνά από τον Οκτώβριο και μπορεί να κρατήσει έως τον Απρίλιο ή και τον Μάιο, με χιονοστρώσεις που φτάνουν ακόμη και τα δύο μέτρα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι τόσο η θερμοκρασία, όσο το υψηλό κόστος θέρμανσης, μια διαρκής πρόκληση για τα νοικοκυριά.

View this post on Instagram

A post shared by Thodoris Efthimiadis (@thodorisgr)

Το παγωμένο μυστικό πίσω από τις διάσημες πατάτες

Κι όμως, αυτό το ακραίο κλίμα έχει και τα οφέλη του. Το Κάτω Νευροκόπι είναι παγκοσμίως γνωστό για τις πατάτες του, που έχουν χαρακτηριστεί Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (Π.Γ.Ε.) από το 2002.

Η μακρά παρουσία του χιονιού:

• δεν επιτρέπει διπλές σοδειές,

• αφήνει το έδαφος να «ξεκουραστεί»,

• ενισχύει το άμυλο και τα ιχνοστοιχεία.

Έτσι, ποικιλίες όπως Spunta, Agria και Lizeta αποκτούν τη μοναδική γεύση που τις έχει κάνει γνωστές εντός και εκτός Ελλάδας.