O 4χρονος Niko από την Κένυα εξέφρασε μια απορία που έχουμε ακούσει ουκ ολίγες φορές και από άλλους: τι χρησιμεύουν τα κουνούπια και τι θα γινόταν αν εξαφανίζονταν από τον πλανήτη. Ο Niko σε αντίθεση με εμάς, την απηύθυνε στη σωστή ομάδα. Στους κορυφαίους επιστήμονες που έχουν επιστρατευτεί από το Conversation, ώστε να δίνουν απαντήσεις σε παιδιά απ’ όλον τον κόσμο.
Η Shüné Oliver, βιοχημικός και ιατρικός επιστήμονας του Εθνικού Ινστιτούτου Μεταδοτικών Ασθενειών της Νότιας Αφρικής, ήταν εκείνη που τελικά απάντησε στην ερώτηση. «Πολλοί βρίσκουν ενοχλητικά τα κουνούπια, για το θόρυβο που κάνουν στα αυτιά μας και τα τσιμπήματα τους. Η έρευνα που κάνω, σχετικά με την ελονοσία, αφορά τη μελέτη τους, στα εργαστήρια μας όπου τα φροντίζουμε. Με τους συνεργάτες μου έχουμε διαπιστώσει πως είναι τα πιο επικίνδυνα ζώα στον κόσμο, καθώς κανένα άλλο δεν ευθύνεται για το θάνατο περισσότερων ανθρώπων. Τα κουνούπια μεταδίδουν μια σειρά από θανατηφόρες ασθένειες».
Το ερώτημα παραμένει. Είναι κάπου χρήσιμα και θα χάναμε κάτι αν εξαφανίζονταν;
«Πρόκειται για μια μεγάλη ομάδα εντόμων. Με τον όρο ‘κουνούπι’ στην πραγματικότητα αναφερόμαστε σε 3.500 διαφορετικούς τύπους εντόμων, τα οποία δεν έχουν την ίδια συμπεριφορά. Μερικά από αυτά δραστηριοποιούνται την νύχτα, και κάποια άλλα την ημέρα. Είναι διαφορετικοί οι τύποι που τσιμπάνε, και το κάνουν για να πάρουν αίμα, ώστε να γονιμοποιήσουν τα αυγά τους.
Τα κουνούπια που μας τσιμπάνε άλλωστε είναι τα θηλυκά, που και αυτά αποτελούνται από 40 διαφορετικούς τύπους εντόμων. Από την άλλη, τα αρσενικά πίνουν το νέκταρ των λουλουδιών.
Το θηλυκό κουνούπι μπορεί να μεταδώσει πολλές ασθένειες. Αν πάρουν για παράδειγμα αίμα από κάποιον που έχει μολυνθεί από συγκεκριμένους ιούς, μπορούν να τον μεταδώσουν στον επόμενο που θα τσιμπήσουν. Τρανό παράδειγμα η ελονοσία.
Οι επικίνδυνοι τύποι κουνουπιών, αν σκεφτούμε ότι υπάρχουν χιλιάδες τύποι, είναι πολύ λίγοι. Γενικά δηλαδή, το έντομο δεν είναι και τόσο επικίνδυνο. Το πρόβλημα είναι στον μικρό αριθμό των επικίνδυνων τύπων.
Κάθε χρόνο οι άνθρωποι που παθαίνουν ελονοσία ξεπερνούν τα 200 εκατομμύρια. Το 1/4 από αυτούς είναι στην Αφρική, όπου ζω και ζεις, με την πλειοψηφία τους να είναι παιδιά έως και 5 ετών. Αν δεν υπήρχαν λοιπόν τα κουνούπια, ίσως να μην πέθαιναν τόσοι άνθρωποι από ασθένειες».
Ωστόσο, όπως αναφέρει, τα κουνούπια εξυπηρετούν κάποιους σκοπούς του οικοσυστήματος. «Στο συνολικό οικοσύστημα χρειαζόμαστε όλοι ο ένας τον άλλον για να επιβιώσουμε. Τα έντομα είναι τροφή για άλλα ζώα και ανά εξαφανίζονταν, τα ζώα αυτά θα είχαν πρόσβαση σε λιγότερη τροφή. Φαντάσου να εξαφανιζόταν μια τροφή σαν το ρύζι για εμάς.
Τα περισσότερα κουνούπια τσιμπάνε ζώα και όχι τον άνθρωπο. Υπάρχουν και ακόμα περισσότερα που δεν τσιμπάνε καθόλου. Τα αρσενικά κουνούπια βοηθούν τα φυτά στην αναπαραγωγή τους με επικονίαση, με τα φυτά ανά αποκτούν την ευκαιρία να εξαπλωθούν σε διαφορετικά μέρη. Δεν το κάνουν τόσο καλά όσο το κάνουν βέβαια οι μέλισσες, αλλά έχουν μεγάλη συμβολή για την ανάπτυξη συγκεκριμένων φυρών, όπως η ορχιδέα με αμβλύ φύλλο.
Εμείς ως επιστήμονες διατυπώνουμε την ανησυχία, για το τι θα ήταν αυτό που θα αντικαθιστούσε τα κουνούπια αν εξαφανίζονταν όλα. Και αυτό μπορεί να είναι κάτι χειρότερο, το οποίο θα δαγκώνει χειρότερα και θα προκαλεί περισσότερες ασθένειες.
Στα καλά νέα, οι ερευνητές μελετούμε πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα επικίνδυνα, για τους ανθρώπους, κουνούπια, ώστε να μην μεταδίδουν ασθένειες».
