Ο Νικόλαος Τσελεμεντές καταγόταν απ' το χωριό Εξάμπελα της Σίφνου. Γεννήθηκε το 1878 και μεγάλωσε στην Αθήνα, όπου τέλειωσε το Γυμνάσιο.

Αρχικά δούλεψε σαν υπάλληλος συμβολαιογραφείου, άρχισε όμως να ασχολείται περισσότερο με τη μαγειρική εργαζόμενος στο εστιατόριο του θείου του. Ο θείος του ήταν ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου και εστιατορίου "Ακταίον" στο Νέο Φάληρο.

Σπούδασε για ένα χρόνο μαγειρική στη Βιέννη και γυρνώντας εργάστηκε για διάφορες πρεσβείες. Έγινε αρχικά γνωστός με το περιοδικό "Οδηγός Μαγειρικής" που άρχισε να εκδίδει το 1910, που περιείχε -εκτός των συνταγών- διατροφικές συμβουλές, διεθνή κουζίνα, νέα για τη μαγειρική κ.α. Το 1919 έγινε διευθυντής του ξενοδοχείου "Ερμής", ενώ τον επόμενο χρόνο έφυγε για την Αμερική, όπου δούλεψε σε μερικά απ' τα ακριβότερα εστιατόρια του κόσμου, κάνοντας παράλληλα και ανώτερες σπουδές μαγειρικής, ζαχαροπλαστικής και διαιτολογίας.

Γύρισε στην Ελλάδα το 1932, ίδρυσε μια μικρή σχολή μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής και κυκλοφόρησε το γνωστό βιβλίο του με συνταγές, που όντας ο πρώτος ολοκληρωμένος οδηγός μαγειρικής, γνώρισε πάνω από δεκαπέντε επίσημες ανατυπώσεις τις επόμενες δεκαετίες. 

«Κανένα άλλο βιβλίο δεν εσκόρπισε εις την Ελληνικήν οικογένειαν τόσην ευτυχία», έλεγε ο Γρηγόριος Ξενόπουλος για τα περιοδικά και τα βιβλία του Νικολάου Τσελεμεντέ.

Καθώς επηρεάστηκε κυρίως από τη γαλλική κουζίνα, εισήγαγε στοιχεία της στην ελληνική κουζίνα εκσυγχρονίζοντας την. Χάρη σ' αυτόν οι Ελληνίδες νοικοκυρές έμαθαν τη μπεσαμέλ, τα πιροσκί και τη μπουγιαμπέσα, πράγμα που κατά μερικούς ισοδυναμούσε με νόθευση της ελληνικής κουζίνας με ευρωπαϊκά στοιχεία.

Παρά ωστόσο, τη γενική αποδοχή που γνώρισε ο Νικόλαος Τσελεμεντές, αρκετοί υποστηρίζουν ότι μαζί με τη νεοτερίστικη κουζίνα, εισήγαγε έναν πιο βαρύ και λιγότερο υγιεινό τρόπο διατροφής. Η αφαίρεση του ελαιολάδου από τις κλασικές ελληνικές συνταγές και η προσθήκη βουτύρου, μπορεί να έκανε πιο νόστιμα τα φαγητά, στέρησε όμως έναν διατροφικό θησαυρό από το τραπέζι.

Το όνομά του είναι σήμερα συνώνυμο των οδηγών μαγειρικής, ενώ χρησιμοποιείται και σαν πείραγμα προς κάποιον που ξέρει να μαγειρεύει πολύ καλά. Πέθανε στις 2 Μαρτίου του 1958 και κηδεύτηκε την επόμενη ημέρα στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Στη μνήμη του διοργανώνεται κάθε χρόνο το Φεστιβάλ Κυκλαδικής Γαστρονομίας, που γίνεται στην Σίφνο.