Οι άστεγοι στη χώρα μας πολλαπλασιάστηκαν τα τελευταία 5 χρόνια. Οι συμπολίτες μας που βρίσκουν ένα πιάτο φαί στις κοινωνικές δομές, και ένα ζεστό χώρο για περάσουν τη νύχτα τους, συναγωνίζονται τον αριθμό των αστέγων των μεγάλων απρόσωπων πόλεων του κόσμου. Τις μέρες των γιορτών πολλοί από μας επιλέγουμε, ξορκίζοντας τις τύψεις μας, να βοήθησουμε κάποιους ανθρώπους που έχουν ανάγκη.

Στη διάρκεια ενός ρεπορτάζ, γνώρισα τον Ραφαήλ, 57 ετών πλέον, ήρθε στην Ελλάδα το 2001 γιατί ήθελε να ζήσει στη χώρα που γεννήθηκαν οι γονείς του, και από μικρό παιδί λαχταρούσε. Όταν έχασε τους γονείς του στο Βέλγιο, δεν το σκέφτηκε ούτε στιγμή, πούλησε τα υπάρχοντα του, και ήρθε μόνιμα στη Θεσσαλονίκη.Τα πρώτα χρόνια ονειρικά, ενθουσιαζόταν και μόνο που του μιλούσαν στα Ελληνικά. Έχει άλλο νόημα το καλημέρα στη γλώσσα σου λέει, και τον πιστεύω γιατί το πρόσωπό του φώτισε όταν του μίλησα. Έπιασε δουλειά σε μεταφορική εταιρεία, νοίκιασε ένα πολύ ωραίο σπίτι δίπλα στο μοναδικό συγγενή που είχε στη πόλη. Ξυπνούσε και ανέπνεε Ελλάδα. 

Η κρίση του 2008, ήταν η πρώτη φορά που ένιωσε ανησυχία. Πρώτα η μείωση του μισθού, πολύ συντομότερα από ότι περίμενε, ήρθε και η απόλυση. Δεν το έβαλε κάτω, δεν σκέφτηκε να φύγει από τη χώρα. Εργάστηκε περιστασιακά σε πολλές εργασίες για 6 χρόνια. Μείωσε τις ανάγκες του, και έτσι κατάφερνε να είναι ευτυχισμένος στη χώρα που αγαπούσε. Όμως τρία χρόνια τώρα δεν μπορεί να βρεί μεροκάματο, πολύ μεγάλος για να δουλέψει του λένε. "Σε τι διαφέρω από τους σκλάβους που πουλούσαν στην Αφρική", αναρωτιέται. "Τι είμαι και με κοιτάς στα δόντια; H ηλικία μου δεν δείχνει την αξία μου, δοκίμασε με και τότε κρίνε με". Εδώ και 9 μήνες ζει στο δρόμο. "Σκληρό πράγμα ο δρόμος, τις πρώτες μέρες ένιωθα ζώο. Έχω αγριέψει, κάθε ήχος γύρω μου είναι απειλή για μένα". Στην αφελή ερώτηση μου, αν το κρύο τον τρομάζει, με τσάκισε απαντώντας πως "αν περάσεις ενα χειμώνα στο κρύο δεν έχεις ποτέ το ίδιο δέρμα. Δεν αισθάνομαι το κρύο, πολλές φορές δεν ξέρω αν ζω όταν ανοίγω τα μάτια μου, το κορμί μου δεν αντιδράει".

Με αξιοπρέπεια που, εγώ προσωπικά θαυμάζω, ευχαριστεί όσους τον βοηθάνε, αλλά δεν θέλει λεφτά. Τα λεφτά δεν θα λύσουν κανένα του πρόβλημα. "Όσα λεφτά και να μου δώσετε με τα ρούχα που φοράω και την έλλειψη καθαριότητας, δεν θα μπορέσω να τα χρησιμοποιήσω για να βελτιώσω την κατάσταση μου". Σε κοινωνικές δομές του δήμου, κοιμάται όταν είναι η σειρά του, μας λέει. Δεν κοιμάται εκείνες τις νύχτες για να κρατήσει παραπάνω ο χρόνος. Τα συσσίτια εθελοντών, εκτός, από το ζήτημα της επιβίωσης, του θυμίζουν γιατί ήρθε στην Ελλάδα. "Για τη ζεστασιά των ανθρώπων ήρθα, αυτό χάθηκε μαζί τα λεφτά μας. Η ζεστασιά, το να νοιάζεσαι, να αγαπάς". Κατά τη διάρκεια της κουβέντα μας, μια υπάλληλος καθαριότητας του δήμου, τον χαιρετά και του θυμίζει ότι τον περιμένει για καφέ στο δήμο. Τον ρωτάω αν θέλει καφέ, μου αρνείται "γιατί θα φύγεις" μου λέει. "Ο καφές θέλει παρέα", μου τονίζει, η ζωή θέλει παρέα συμπληρώνω εγώ, ώρες μετά τη κουβέντα μας, προσπαθώντας να συντονίσω τα δάκτυλα μου πάνω στο πληκτρολόγιο.

"Τώρα τις γιορτές, ο δήμος και η εκκλησία φροντίζει, να έχουμε ένα πιάτο φαί και λίγη ζέστη. Αλλά οι γιορτές θα φύγουν, και το κρύο θα μείνει". Πριν φύγω, μου ζητάει να μη δείξω πρόσωπο. Με πνευματικότητα που θα έπρεπε να έχουν όσοι μας κυβερνάνε, μου λέει πως "οι άστεγοι δεν είμαστε μονάδες. Είμαστε περαστικοί σε αυτήν τη κατάσταση, και αν θέλουμε να βοηθήσουμε, να φροντίσουμε να μην υπάρχουν οι συνθήκες που οδηγούν σε αυτή τη κατάσταση". Αν τύχει και διαβάσετε αυτό το θέμα, να ξέρετε ότι ο Ραφαήλ δεν μισεί κανένα. Εύχεται σε όλους χρόνια πολλά, και να μην ξεχνάμε να αγαπάμε. Τους άλλους, όχι τον εαυτό μας.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ