Πάσχα
Eurovision
Summer
Xmas
Σήμερα η Ακρόπολη αποτελεί ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα μνημεία στον κόσμο. Χιλιάδες εικόνες της ταξιδεύουν καθημερινά σε ολόκληρο τον πλανήτη, αποτυπώνοντας τον Παρθενώνα κάτω από διαφορετικά φώτα, εποχές και οπτικές γωνίες.
Σήμερα η Ακρόπολη αποτελεί ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα μνημεία στον κόσμο. Χιλιάδες εικόνες της ταξιδεύουν καθημερινά σε ολόκληρο τον πλανήτη, αποτυπώνοντας τον Παρθενώνα κάτω από διαφορετικά φώτα, εποχές και οπτικές γωνίες.
Υπάρχει, όμως, μία φωτογραφία που ξεχωρίζει από όλες τις υπόλοιπες. Δεν είναι απλώς μια παλιά εικόνα της Αθήνας, αλλά ένα σπάνιο φωτογραφικό αποτύπωμα μιας πόλης που βρισκόταν ακόμη στα πρώτα της βήματα. Πρόκειται για την αρχαιότερη γνωστή φωτογραφία της Ακρόπολης, τραβηγμένη το 1842 από τον Γάλλο φωτογράφο και σχεδιαστή Joseph-Philibert Girault de Prangey.
Η Ακρόπολη του 1842 μέσα από έναν φακό
Η ιστορική λήψη πραγματοποιήθηκε από τον Λόφο των Νυμφών, στην περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα το Εθνικό Αστεροσκοπείο. Στο κάδρο διακρίνονται τμήματα της οχύρωσης του Ιερού Βράχου, ο Παρθενώνας και άλλα αρχαία κτίσματα της Ακρόπολης.
Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς την εποχή στην οποία δημιουργήθηκε. Η φωτογραφία βρισκόταν τότε στα πρώτα χρόνια της ιστορίας της και η συγκεκριμένη λήψη αποτελεί ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα φωτογραφικά τεκμήρια της Ελλάδας.
Δεν πρόκειται, επομένως, απλώς για μια καταγραφή ενός μνημείου. Είναι ένα παράθυρο σε μια Αθήνα που δεν υπάρχει πια.
Η δύσκολη τέχνη της δαγκεροτυπίας
Η φωτογραφία του Girault de Prangey δεν δημιουργήθηκε με την απλότητα μιας σύγχρονης φωτογραφικής μηχανής. Αποτελεί δαγκεροτυπία, μια από τις πρώτες διαθέσιμες στο κοινό φωτογραφικές μεθόδους, η οποία χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τις δεκαετίες του 1840 και του 1850.
Η διαδικασία ήταν ιδιαίτερα απαιτητική. Ο φωτογράφος έπρεπε αρχικά να γυαλίσει μια επάργυρη πλάκα χαλκού μέχρι να αποκτήσει επιφάνεια σαν καθρέφτης. Στη συνέχεια την επεξεργαζόταν με χημικές ουσίες ώστε να γίνει ευαίσθητη στο φως και την τοποθετούσε στη φωτογραφική μηχανή.
Ακολουθούσε μια ακόμη πιο περίπλοκη διαδικασία εμφάνισης της εικόνας με ατμούς υδραργύρου. Η πλάκα καθαριζόταν, ξεπλενόταν και σφραγιζόταν πίσω από γυαλί, ώστε να προστατευθεί το πολύτιμο αποτέλεσμα.
Με αυτή ακριβώς την τεχνική δημιουργήθηκε και η ιστορική εικόνα της Ακρόπολης στην Αθήνα του 1842.
Μια πόλη που μόλις είχε αρχίσει να ξαναγεννιέται
Ίσως το πιο συναρπαστικό στοιχείο της φωτογραφίας να μην βρίσκεται μόνο στην Ακρόπολη, αλλά στην εποχή που κρύβεται πίσω από αυτήν.
Το 1842 απείχαν μόλις δώδεκα χρόνια από την επίσημη ίδρυση του νεότερου ελληνικού κράτους και μόλις εννέα χρόνια από την αποχώρηση του τελευταίου Οθωμανού στρατιώτη από την Αθήνα.
Η Αθήνα είχε ανακηρυχθεί πρωτεύουσα του Βασιλείου της Ελλάδας το 1834. Μόλις οκτώ χρόνια αργότερα, όταν ο Girault de Prangey έστρεψε τον φακό του προς την Ακρόπολη, η πόλη ήταν ακόμη μια μικρή και σε μεγάλο βαθμό κατεστραμμένη πολιτεία, έχοντας υποστεί σοβαρές καταστροφές κατά τη διάρκεια του Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Η εικόνα αυτή κάνει τη φωτογραφία ακόμη πιο πολύτιμη: αποτυπώνει την Αθήνα πριν αποκτήσει τη γνώριμη μορφή της.
Η Αθήνα πριν από τα εμβληματικά της κτίρια
Οι δεκαετίες του 1840 και του 1850 αποτέλεσαν περίοδο σημαντικών αλλαγών για την πρωτεύουσα. Η Αθήνα άρχισε σταδιακά να αποκτά τη σύγχρονη μορφή της, ενώ κατασκευάστηκαν αρκετά από τα εμβληματικά κτίρια που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την πόλη μέχρι σήμερα, μεταξύ αυτών και το σημερινό κτίριο της Βουλής.
Η ιστορική φωτογραφία της Ακρόπολης βρίσκεται, λοιπόν, σε ένα ιδιαίτερο μεταίχμιο: ανάμεσα στην Αθήνα που είχε καταστραφεί και στην Αθήνα που επρόκειτο να δημιουργηθεί.
Ο Παρθενώνας, ο Ιερός Βράχος και τα αρχαία μνημεία παρέμεναν στη θέση τους, ενώ γύρω τους μια νέα πρωτεύουσα προσπαθούσε να ξαναβρεί τον ρυθμό της.
Και κάπως έτσι, μια μικρή φωτογραφική πλάκα από το 1842 κατάφερε να κρατήσει για πάντα ένα κομμάτι εκείνης της Αθήνας. Μια Αθήνα πολύ διαφορετική από τη σημερινή, αλλά με ένα στοιχείο που παραμένει αναλλοίωτο: την Ακρόπολη να δεσπόζει πάνω από την πόλη, όπως κάνει εδώ και αιώνες.
