Η παραπληροφόρηση και τα λεγόμενα fake news αποτελούν πλέον καθημερινή εμπειρία για ένα μεγάλο μέρος των Ευρωπαίων πολιτών.

Αυτό δείχνει νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η οποία δεν καταγράφει επιβεβαιωμένα περιστατικά ψευδών ειδήσεων, αλλά την αίσθηση και την αντίληψη των ίδιων των πολιτών για το πόσο συχνά εκτίθενται σε παραπλανητικό περιεχόμενο. Και αυτή η αίσθηση γίνεται όλο και πιο έντονη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2025 το 36% των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δήλωσε ότι τις τελευταίες επτά ημέρες είδε «συχνά» ή «πολύ συχνά» ψευδείς ή παραπλανητικές ειδήσεις. Το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 28%. Μέσα σε μόλις τρία χρόνια, η αύξηση είναι αισθητή. Παράλληλα, μόνο το 12% δηλώνει απολύτως βέβαιο ότι μπορεί να αναγνωρίσει με σιγουριά την παραπληροφόρηση, στοιχείο που δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στην ενημέρωση.

freepik

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη. Όταν συνδυάζονται οι απαντήσεις «συχνά» και «πολύ συχνά», η χώρα μας φτάνει στο 43%, ποσοστό που την τοποθετεί ψηλά στη σχετική κατάταξη. Υψηλότερα βρίσκονται χώρες όπως η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Ισπανία, ενώ παρόμοια επίπεδα εμφανίζουν η Κύπρος και η Ιρλανδία. Αντίθετα, χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται σε χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης, όπως η Φινλανδία και η Γερμανία, όπου μόλις το 26% των πολιτών δηλώνει συχνή έκθεση σε fake news.

Την ίδια στιγμή, έξι στους δέκα Ευρωπαίους δηλώνουν ότι νιώθουν «αρκετά» ή «πολύ» σίγουροι ότι μπορούν να αναγνωρίσουν την παραπληροφόρηση. Ωστόσο, περίπου ένας στους τρεις παραδέχεται ότι δεν αισθάνεται σιγουριά. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη σύνδεση ανάμεσα στο πόσο συχνά κάποιος πιστεύει ότι εκτίθεται σε fake news και στο πόσο ικανός θεωρεί τον εαυτό του να τα εντοπίζει. Οι αντιλήψεις, όπως τονίζουν οι ειδικοί, δεν αντικατοπτρίζουν πάντα την πραγματική ικανότητα κριτικής αξιολόγησης.

Οι έρευνες δείχνουν ότι πιο ανθεκτικές στην παραπληροφόρηση είναι οι χώρες με ισχυρά και ανεξάρτητα δημόσια μέσα ενημέρωσης, σαφείς κανόνες λειτουργίας στα ιδιωτικά ΜΜΕ και πολίτες που ενημερώνονται κυρίως από δημοσιογραφικές πηγές και όχι αποκλειστικά από τα social media. Το συμπέρασμα είναι σαφές. Η μάχη απέναντι στα fake news δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά και την ποιότητα της ενημέρωσης, την παιδεία των πολιτών και τη συνολική εμπιστοσύνη στους θεσμούς.