Ο καρκίνος του παγκρέατος θεωρείται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο επιθετικούς και δύσκολα αντιμετωπίσιμους καρκίνους. Με ελάχιστες αποτελεσματικές θεραπείες και χαμηλά ποσοστά επιβίωσης, κάθε επιστημονικό βήμα προς τα εμπρός μοιάζει με μικρό θαύμα. Και αυτή τη φορά, το βήμα ήταν κάτι παραπάνω από ελπιδοφόρο.

Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον διακεκριμένο επιστήμονα Mariano Barbacid στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο της Ισπανίας (CNIO) ανακοίνωσε ότι κατάφερε να προκαλέσει ισχυρή υποχώρηση των παγκρεατικών όγκων σε ποντίκια και σε πολλές περιπτώσεις, την πλήρη εξάλειψή τους.

Το «τριπλό χτύπημα» που μπλόκαρε τον καρκίνο

Το κλειδί της επιτυχίας βρίσκεται σε έναν συνδυασμό τριών φαρμάκων, σχεδιασμένων να επιτίθενται ταυτόχρονα στον βασικό μηχανισμό ανάπτυξης του καρκίνου αλλά και στα «εναλλακτικά μονοπάτια» που συνήθως τον κάνουν ανθεκτικό στις θεραπείες.

Οι ερευνητές συνδύασαν:

• το daraxonrasib, έναν πειραματικό αναστολέα του KRAS – του γονιδίου-οδηγού που εμπλέκεται στην πλειονότητα των παγκρεατικών καρκίνων,

• το afatinib, που στοχεύει την οικογένεια υποδοχέων EGFR,

• και το SD36, ένα μόριο που «αποδομεί» την πρωτεΐνη STAT3, η οποία βοηθά τα καρκινικά κύτταρα να επιβιώνουν και να προσαρμόζονται.

Με απλά λόγια, η στρατηγική ήταν να κλείσουν όλες τις πόρτες διαφυγής του καρκίνου: όχι μόνο τον κύριο διακόπτη ανάπτυξης, αλλά και τα εφεδρικά συστήματα που ενεργοποιεί όταν απειλείται.

Γιατί αυτή η ανακάλυψη είναι τόσο σημαντική

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι διαβόητος για την ικανότητά του να αναπτύσσει γρήγορα αντοχή στις θεραπείες. Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση κατάφερε να ξεπεράσει αυτή την αντοχή στα πειραματόζωα θεωρείται μεγάλη επιστημονική νίκη και ανοίγει νέους δρόμους στη στοχευμένη ογκολογία.

Βέβαια, οι ίδιοι οι επιστήμονες είναι ξεκάθαροι: η έρευνα βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και έχει δοκιμαστεί μόνο σε ζώα. Για να φανεί αν αυτή η θεραπευτική στρατηγική μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα στους ανθρώπους, απαιτούνται κλινικές δοκιμές.

Ένα πρώτο φως σε έναν δύσκολο δρόμο

Παρότι δεν μιλάμε ακόμη για θεραπεία διαθέσιμη στους ασθενείς, το αποτέλεσμα αποτελεί ένα από τα πιο αισιόδοξα μηνύματα των τελευταίων ετών για έναν καρκίνο που μέχρι σήμερα άφηνε ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας.

Για τον Mariano Barbacid και την ομάδα του, πρόκειται για μια ξεκάθαρη επιστημονική επιβεβαίωση ότι οι συνδυαστικές, «έξυπνες» θεραπείες μπορεί να είναι το μέλλον απέναντι στους πιο ανθεκτικούς καρκίνους. Και για όλους τους υπόλοιπους, ένα σπάνιο – αλλά πολύτιμο – νέο ελπίδας.