Τα social media έχουν αποδείξει ξανά και ξανά πως μια καλοστημένη ιστορία – ακόμη κι αν είναι εντελώς ψεύτικη – μπορεί να ταξιδέψει πιο γρήγορα από την αλήθεια. Αυτό ακριβώς συνέβη με τον διάσημο φάρο La Jument στη Βρετάνη της Γαλλίας, που εδώ και εβδομάδες «πρωταγωνιστεί» σε viral δημοσιεύσεις οι οποίες υπόσχονται… χρυσούς μισθούς για μια δουλειά που δεν υπάρχει καν.

Σύμφωνα με τα viral posts, η γαλλική κυβέρνηση πληρώνει 1,2 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο για έναν φύλακα που θα ζήσει απομονωμένος στον φάρο – έναν τόπο που περιγράφεται ως «ένας από τους πιο επικίνδυνους στον κόσμο». Το αφήγημα συνοδεύεται από δραματικές εικόνες του φάρου να χάνεται σε τεράστια κύματα και από λεζάντες που μιλούν για «ψυχολογική κατάρρευση, αναμονή για αντικατάσταση και χρόνια αδυναμία στελέχωσης της θέσης».

Μόνο που υπάρχει ένα πρόβλημα: τίποτα από αυτά δεν ισχύει.

Ένας φάρος χωρίς φύλακες εδώ και δεκαετίες

Τα επίσημα στοιχεία είναι ξεκάθαρα: Ο La Jument έχει αυτοματοποιηθεί από το 1991. Δεν υπάρχει φύλακας, δεν υπάρχει διαθέσιμη θέση εργασίας και φυσικά δεν υπάρχει μισθός εκατομμυρίων.

Όπως επιβεβαίωσε η γαλλική ναυτιλιακή αρχή DIRM NAMO, οι φάροι της Γαλλίας λειτουργούν εδώ και χρόνια χωρίς προσωπικό που μένει επί τόπου. Τεχνικές ομάδες τους επισκέπτονται μόνο για συντήρηση και αναβάθμιση του εξοπλισμού. Το ίδιο επιβεβαιώνει και το τουριστικό γραφείο της νήσου Ουεσάν, τονίζοντας πως καμία τέτοια θέση δεν υφίσταται – και δεν υπήρχε ποτέ μισθός που να πλησιάζει τα ποσά που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.

Από πού ξεκίνησε η παραπληροφόρηση;

Η φήμη φαίνεται να «φούντωσε» μέσα από δημοσιεύσεις σε Instagram, TikTok και X, όπου εικόνες του φάρου συνοδεύτηκαν από δραματικούς τίτλους. Πολλές από αυτές τις εικόνες προέρχονται από την ιστορική φωτογραφία του Ζαν Γκιχάρ το 1989 – μια εικόνα που πραγματικά εντυπωσιάζει, αλλά χρησιμοποιείται πλέον έξω από το πλαίσιο της.

Η ιστορία τράβηξε την προσοχή και σε διάφορα clickbait sites, τα οποία χρησιμοποίησαν τον μύθο για να προσελκύσουν επισκεψιμότητα, κατασκευάζοντας ανύπαρκτες «λεπτομέρειες» για τη θέση εργασίας, την απομόνωση, τις συνθήκες και το υποτιθέμενο τεράστιο εισόδημα.

Όταν τα AI summaries μπερδεύουν τα πράγματα

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι πως αναζητήσεις σε μηχανές αναζήτησης, ειδικά στα αγγλικά , εμφάνισαν AI-generated περιλήψεις που επιβεβαίωναν τη φήμη, βασισμένες στα ίδια ψευδή δημοσιεύματα. Μια υπενθύμιση πως η τεχνητή νοημοσύνη δεν εγγυάται την αλήθεια, ειδικά όταν «ταΐζεται» αναληθείς πηγές.

Μια ιστορία που πουλάει, αλλά δεν είναι αληθινή

Η εικόνα του La Jument θα συνεχίσει να συναρπάζει όσους αγαπούν τη θάλασσα, την ιστορία και το μυστήριο των φάρων. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο απλή από τον μύθο:

• Δεν υπάρχει θέση φύλακα
• Δεν υπάρχει μισθός εκατομμυρίων
• Ο φάρος λειτουργεί αυτόματα από το 1991

Η είδηση, όσο εντυπωσιακή κι αν ακούγεται, είναι ακόμη ένα παράδειγμα ότι το internet και ειδικά οι viral ιστορίες δεν είναι πάντα ο ασφαλέστερος τόπος για να αναζητά κανείς αλήθειες.