Η μυρωδιά της αποσύνθεσης ήταν αποπνικτική μέσα στη Βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Λατερανού.

Δεν επρόκειτο για λογοτεχνική υπερβολή, αλλά για μια πραγματικότητα που δυσκόλευε ακόμη και τους πιο ψυχρούς καρδινάλιους. Στο κέντρο της αίθουσας δεν υπήρχε ζωντανός ηγέτης. Υπήρχε ένα πτώμα. Ο Πάπας Φορμόζος, νεκρός εδώ και περίπου εννέα μήνες, καθόταν ντυμένος με παπικά άμφια πάνω σε θρόνο, έτοιμος να δικαστεί.

Η απόφαση ανήκε στον διάδοχό του, Πάπα Στέφανο ΣΤ΄. Ο θάνατος δεν ήταν αρκετός. Ο Φορμόζος έπρεπε να λογοδοτήσει δημόσια, έστω και ως άψυχο σώμα. Έτσι γεννήθηκε η διαβόητη «Πτωματική Σύνοδος» (Synodus Horrenda), ένα από τα πιο σκοτεινά επεισόδια στην ιστορία του Βατικανού.

Για να κατανοήσει κανείς πώς φτάσαμε σε αυτή τη μακάβρια σκηνή, πρέπει να επιστρέψει στα τέλη του 9ου αιώνα.

Η Ρώμη βρισκόταν στη δίνη του Saeculum Obscurum, της περιόδου όπου η πολιτική διαφθορά είχε μετατρέψει τον παπικό θρόνο σε αντικείμενο συναλλαγής. Ισχυρές οικογένειες, παρασκηνιακές συμφωνίες και προσωπικές φιλοδοξίες καθόριζαν ποιος θα φορούσε την τιάρα.

Κεντρικό ρόλο σε αυτό το σύστημα εξουσίας είχαν η Θεοδώρα και η κόρη της, Μαροζία. Γυναίκες που, σύμφωνα με τις πηγές, κινούσαν τα νήματα και όριζαν Πάπες κατά το δοκούν. Η πνευματικότητα είχε υποχωρήσει. Στη θέση της κυριαρχούσε η πολιτική εκδίκηση.

Ο Φορμόζος στάθηκε άτυχος. Παρότι θεωρείται από αρκετούς ιστορικούς ικανός Πάπας, επέλεξε τη λάθος πολιτική συμμαχία. Το λάθος αυτό τον ακολούθησε μέχρι τον τάφο. 

Τον Ιανουάριο του 897, το πτώμα του ξεθάφτηκε, ντύθηκε ξανά με παπικά άμφια και οδηγήθηκε στο εδώλιο.

Ένας νεαρός διάκονος ανέλαβε τον ρόλο του συνηγόρου υπεράσπισης, απαντώντας στις κατηγορίες εκ μέρους ενός νεκρού.

Ο ίδιος ο Στέφανος απηύθυνε ερωτήσεις στο πτώμα, σε μια δίκη που έμοιαζε περισσότερο με θέατρο τρόμου.

Η καταδίκη ήταν δεδομένη.

Οι αποφάσεις του Φορμόζου ακυρώθηκαν, τα δάχτυλα με τα οποία ευλογούσε κόπηκαν και το σώμα του σύρθηκε στους δρόμους της Ρώμης πριν καταλήξει στον Τίβερη. Ήταν η απόλυτη ταπείνωση.

Το γεγονός προκάλεσε λαϊκή οργή. Λίγους μήνες αργότερα, ο Στέφανος καθαιρέθηκε και βρήκε τον θάνατο στη φυλακή. Το σώμα του Φορμόζου ανασύρθηκε, αποκαταστάθηκε και θάφτηκε ξανά με τιμές. Η ιστορία, τελικά, γύρισε μπούμερανγκ.

Η Πτωματική Σύνοδος έμεινε ως σύμβολο του πού μπορεί να οδηγήσει η απόλυτη εξουσία όταν συναντά τον φόβο και την πολιτική μανία. Μια στιγμή όπου η Εκκλησία προσπάθησε να επιβληθεί ακόμη και στον θάνατο. Και απέτυχε.