Στην Ιαπωνία υπάρχει ένα φαινόμενο που μοιάζει βγαλμένο από ταινία μυστηρίου — και όμως είναι απολύτως αληθινό. Ονομάζεται johatsu (στα ιαπωνικά: “εξάτμιση”), και αφορά ανθρώπους που εξαφανίζονται οικειοθελώς, αφήνοντας πίσω τους κάθε ίχνος της προηγούμενης ζωής τους. Οικογένεια, φίλοι, δουλειά, ταυτότητα — όλα χάνονται μέσα στη νύχτα.

Κάθε χρόνο, χιλιάδες Ιάπωνες «εξατμίζονται». Δεν πρόκειται για θύματα εγκλήματος ή απαγωγής. Πρόκειται για ανθρώπους που παίρνουν τη συνειδητή απόφαση να εξαφανιστούν και να ξαναγεννηθούν αλλού. Ο λόγος; Η ασφυκτική πίεση της κοινωνίας.

Γιατί «εξατμίζονται»;

Οι λόγοι πίσω από το johatsu είναι συχνά δραματικοί:

• Οικονομική καταστροφή και υπέρογκα χρέη.
• Αποτυχημένοι γάμοι ή κακοποιητικές σχέσεις.
• Απώλεια δουλειάς και ντροπή απέναντι στην οικογένεια.
• Κοινωνική απομόνωση και ανελέητες προσδοκίες από εργοδότες και συγγενείς.

Σε μια κοινωνία όπου το «να σώσεις τα προσχήματα» είναι σχεδόν θρησκεία, η ντροπή ή η αποτυχία μπορεί να θεωρηθεί χειρότερη κι από τον θάνατο. Για κάποιους, η μόνη λύση είναι η… εξαφάνιση.

Οι «άνθρωποι της νύχτας» που βοηθούν τους johatsu

Και κάπου εδώ μπαίνουν στη σκηνή οι yonige-ya, γνωστοί και ως «night movers» — οι μυστικοί βοηθοί των εξαφανισμένων.

Αυτές οι διακριτικές εταιρείες λειτουργούν σαν σκιώδεις σωτήρες:

• Μεταφέρουν όλα τα υπάρχοντα μέσα στη νύχτα, χωρίς να κινήσουν υποψίες.
• Βοηθούν στην εύρεση νέας κατοικίας σε άγνωστη πόλη.
• Φροντίζουν ώστε ο «εξατμισμένος» να ξεκινήσει μια εντελώς νέα ζωή, χωρίς σύνδεση με το παρελθόν του.

Όπως αναφέρουν το Thailand Business News, The Guardian και το BBC, οι υπηρεσίες αυτές λειτουργούν σχεδόν εκτός νόμου, αλλά και εκτός ηθικών ορίων — μέσα σε μια γκρίζα ζώνη που ισορροπεί ανάμεσα στην ελευθερία και στη φυγή.

Κάποιοι johatsu βρίσκουν ανακούφιση και νέα αρχή. Άλλοι ζουν για πάντα κυνηγημένοι από το παρελθόν, χωρίς ποτέ να τολμήσουν να κοιτάξουν πίσω.

Στη σύγχρονη Ιαπωνία της τεχνολογίας και της ταχύτητας, το johatsu παραμένει μια σιωπηλή κραυγή: ένα φαινόμενο που φανερώνει το βάρος μιας κοινωνίας που απαιτεί τελειότητα, ακόμα κι αν αυτή κοστίζει την ίδια τη ζωή.