Έρευνα της KFF (Ιούνιος 2024) έδειξε ότι περίπου 1 στους 6 ενήλικες συμβουλεύεται chatbots τακτικά — ποσοστό που, σύμφωνα με ειδικούς, έκτοτε ανέβηκε.

 Όπως τονίζει η Δρ. Ainsley MacLean, πρώην επικεφαλής τεχνητής νοημοσύνης του Mid-Atlantic Permanente Medical Group,το θέμα δεν είναι να τα απορρίψουμε, αλλά να τα χρησιμοποιούμε με προσοχή και κριτική σκέψη. Μπορούν να βοηθήσουν να διατυπώσεις καλύτερες ερωτήσεις, να «μεταφράσεις» τον ιατρικό φάκελο ή να οργανώσεις επόμενα βήματα θεραπείας — όχι όμως να αντικαταστήσουν τον γιατρό.

1) Ξεκίνα όταν το ρίσκο είναι χαμηλό

Με το Google μάθαμε να ξεχωρίζουμε πιο αξιόπιστα αποτελέσματα· στα chatbots αυτή η «εμπειρία» χτίζεται τώρα. Ο Δρ. Robert Pearl (συγγραφέας του «ChatGPT, MD») προτείνει να δοκιμάσεις το εργαλείο με ερωτήσεις από την τελευταία σου επίσκεψη στον γιατρό και να συγκρίνεις τις απαντήσεις. Απόφυγε καθοδηγητικές διατυπώσεις («Δεν πρέπει να κάνω μαγνητική;») και προτίμησε ανοιχτές ερωτήσεις («Ποιες εξετάσεις ζητούνται συνήθως σε αυτή την περίπτωση;»). Συχνά βοηθά να «αποπροσωποποιείς» την ερώτηση: «Τι θα έλεγες σε ασθενή με έντονο βήχα;».

2) Δώσε στοιχεία αλλά με μέτρο

Όσο περισσότερα συναφή δεδομένα δίνεις (ηλικία, ιστορικό, φάρμακα, εργασία), τόσο πιο στοχευμένη η απάντηση, σημειώνει ο Δρ. Michael Turken (UCSF Health). Αυτό βοηθά να αναδειχθούν παράγοντες κινδύνου και χρήσιμες ερωτήσεις για τον γιατρό, λέει και ο Δρ. Pearl. Προσοχή όμως στα προσωπικά δεδομένα: ο Δρ. Ravi Parikh (Emory) υπενθυμίζει ότι δεν είναι πάντα σαφές ποιος βλέπει το ιστορικό συνομιλιών. Απόφυγε στοιχεία ταυτοποίησης και πλήρεις ιατρικούς φακελους. Αν σε απασχολεί η ιδιωτικότητα, χρησιμοποίησε ανώνυμη/«incognito» λειτουργία ή πιστοποιημένες πλατφόρμες υγείας (π.χ. My Doctor Friend, Counsel Health, Doctronic).

pexels

3) Κάνε έλεγχο πορείας

Ακόμη και ισχυρά μοντέλα μπορεί να ξεχνούν ή να μπερδεύουν λεπτομέρειες σε μεγάλες συζητήσεις, ειδικά σε δωρεάν εκδόσεις. Για ιατρικά θέματα, ο Δρ. Parikh προκρίνει τις πληρωμένες εκδόσεις για πιο σταθερή μνήμη και λογική. Αν μια κουβέντα τραβήξει ή ξεφύγει, άνοιξε νέα. Μπορείς πρώτα να ζητήσεις σύνοψη όσων «ξέρει» ήδη για το ιστορικό σου, ώστε να διορθώσεις ανακρίβειες. Η Δρ. Raina Merchant (Penn Medicine) το παρομοιάζει με «ψηφιακό check-up».

4) Ζήτα το ίδιο το chatbot να ρωτήσει

Τα συστήματα συνήθως απαντούν, δεν ανακρίνουν. Πες ρητά: «Κάνε όσες επιπλέον ερωτήσεις χρειάζεσαι για να απαντήσεις με ασφάλεια». Απάντησε προσεκτικά σε κάθε διευκρίνιση. Με επαρκή συμφραζόμενα, το chatbot μπορεί να δώσει μια προσωρινή «διαφορική διάγνωση» — χρήσιμη λίστα πιθανών αιτίων, που όμως δεν αντικαθιστά ιατρική εκτίμηση και συχνά περιλαμβάνει σπάνια σενάρια. Όπως σημειώνει η Δρ. MacLean, λείπει η κλινική «αίσθηση» του γιατρού που έχει δει εκατοντάδες περιστατικά.

5) Αμφισβήτησε, διασταύρωσε, σύγκρινε

Η ΑΙ έχει μεροληψίες και όρια — και μπορεί να εκφράζεται με υπερβολική σιγουριά, προειδοποιεί ο Δρ. Pearl. Ζήτα πηγές και έλεγξε ότι υπάρχουν. Ζήτα να εξηγηθεί η συλλογιστική («πώς κατέληξες εκεί;»). Δοκίμασε πολλαπλές οπτικές («Απάντησε σαν παθολόγος… σαν πνευμονολόγος…») και ζήτησε από το ίδιο το σύστημα να κρίνει/αναθεωρήσει προηγούμενες απαντήσεις του. Έτσι αναδεικνύονται λάθη και προκύπτουν πιο ισορροπημένες εκτιμήσεις.