Έχετε εκατοντάδες αχρησιμοποίητα screenshots, χιλιάδες φωτογραφίες από κάθε ταξίδι σας και αμέτρητα αρχεία που «ίσως χρειαστούν κάποτε»; Κάθε φορά που αγοράζετε καινούργιο σκληρό δίσκο, τον γεμίζετε πριν καν το καταλάβετε; Αν νιώθετε ότι αυτή η κατάσταση σας αφορά, τότε μάλλον έχετε έρθει σε επαφή με το φαινόμενο της ψηφιακής αποθησαύρισης.

Όταν η συλλογή γίνεται εμμονή

Το «σύνδρομο ψηφιακής αποθησαύρισης» είναι η σύγχρονη εκδοχή της διαταραχής παρασυσσώρευσης (hoarding), δηλαδή της ψυχαναγκαστικής τάσης συγκέντρωσης αντικειμένων, που μπορεί να οδηγήσει σε χαοτικά σπίτια γεμάτα στοίβες από πράγματα. Στην ψηφιακή του μορφή, η αποθησαύριση αφορά αρχεία – φωτογραφίες, βίντεο, emails, παλιές εργασίες, αχρησιμοποίητα προγράμματα – που συσσωρεύονται ανεξέλεγκτα.

Παρόλο που το φαινόμενο δεν έχει ακόμη επίσημη αναγνώριση στις ψυχικές διαταραχές, όλο και περισσότεροι ψυχολόγοι συμφωνούν ότι μπορεί να εξελιχθεί σε πρόβλημα.

Η περίπτωση του 47χρονου συλλέκτη αρχείων

Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ Case Reports, Ολλανδοί ψυχίατροι περιέγραψαν την περίπτωση ενός 47χρονου που περνούσε ατελείωτες ώρες ταξινομώντας ψηφιακές φωτογραφίες. Παράλληλα, συγκέντρωνε και φυσικά αντικείμενα, με αποτέλεσμα το σπίτι του να είναι γεμάτο από άχρηστα πράγματα. Η ζωή του είχε περιοριστεί στη διαχείριση των αρχείων του, χωρίς προσωπικό χρόνο, κοινωνική ζωή ή καθαριότητα του χώρου του.

Πού είναι το όριο;

Η ψηφιακή αποθησαύριση δεν είναι πάντα πρόβλημα. Όμως, όταν:

✔ Η διαγραφή ενός αρχείου σας γεμίζει άγχος
✔ Δεν μπορείτε να σταματήσετε να αποθηκεύετε «χρήσιμο» υλικό
✔ Η τακτοποίηση των αρχείων καταναλώνει υπερβολικό χρόνο
✔ Η συνήθεια αυτή επηρεάζει την καθημερινότητά σας
...τότε ίσως είναι η ώρα να επαναξιολογήσετε τη σχέση σας με τα δεδομένα σας.

Μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Οι ψυχολόγοι συστήνουν:

• Συνειδητή διαγραφή: Δοκιμάστε να διαγράφετε τουλάχιστον ένα αρχείο την ημέρα.
• Οριοθετημένο backup: Κρατήστε μόνο ό,τι έχει πραγματική αξία.
• Ψηφιακή νηστεία: Περιορίστε τον χρόνο που αφιερώνετε στην ταξινόμηση αρχείων.
• Αναλογιστείτε το «γιατί»: Τι σας ωθεί να μαζεύετε αρχεία; Μήπως φοβάστε ότι κάτι θα χαθεί;

Αν η αποθησαύριση αρχίζει να επηρεάζει την ποιότητα ζωής σας, ίσως είναι χρήσιμη μια συζήτηση με ειδικό ψυχικής υγείας. Άλλωστε, η πραγματική ζωή δεν βρίσκεται στους σκληρούς δίσκους, αλλά έξω από την οθόνη!