Ξημέρωμα 23ης Ιανουαρίου 1867. Η Κεφαλονιά βυθίζεται στον τρόμο. Ένας ισχυρός σεισμός, μεγέθους 7,2 Ρίχτερ—ή 7,4 σύμφωνα με νεότερους υπολογισμούς—ταρακουνά το νησί συθέμελα.

Μέσα σε μόλις 30 δευτερόλεπτα, ολόκληρα χωριά γκρεμίζονται, αφήνοντας πίσω τους καταστροφή, θρήνο και ανθρώπους που τρέχουν αλλόφρονες να σωθούν.

Το προηγούμενο βράδυ, ένας μικρότερος σεισμός είχε δώσει ένα προειδοποιητικό μήνυμα, μα κανείς δεν φανταζόταν την τραγωδία που θα ακολουθούσε. Όταν ο μεγάλος σεισμός χτύπησε λίγο πριν την αυγή, οι κάτοικοι του Ληξουρίου και του Αργοστολίου πετάχτηκαν από τα κρεβάτια τους, βγήκαν στους δρόμους πανικόβλητοι και παρακολουθούσαν, ανήμποροι, τα σπίτια τους να καταρρέουν.

Η ΕΝ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Η εφημερίδα “Αναμόρφωσις”, στο πρώτο της φύλλο μετά τον σεισμό, περιέγραψε το σκηνικό με γλαφυρότητα: «Η ΕΝ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. Θλιβερόν και σπαραξικάρδιον συμβάν έλαβεν χώραν εσχάτως εν τη νήσω ταύτη». Οι λέξεις της δεν ήταν υπερβολικές. Το Ληξούρι σχεδόν εξαφανίστηκε από τον χάρτη—μόνο 12-15 σπίτια έμειναν όρθια, αλλά ούτε κι αυτά μπορούσαν να κατοικηθούν. Οι δρόμοι γέμισαν χαλάσματα, ενώ ένα τεράστιο ρήγμα, μήκους 100 μέτρων, άνοιξε δίπλα στο ποτάμι.

Στο Αργοστόλι, η κατάσταση δεν ήταν καλύτερη. Το τελωνείο, τα δικαστήρια και δημόσια κτίρια ισοπεδώθηκαν. Οι αποθήκες των εμπόρων γκρεμίστηκαν, αναγκάζοντάς τους να φορτώσουν ό,τι απέμεινε στα καράβια, μπας και σώσουν τις περιουσίες τους.

Τα χωριά της Λιβαθούς, της Σάμης, του Ποταμιάνου, ακόμα και ο Άσος, υπέστησαν σοβαρές ζημιές—οι εκκλησίες κατέρρευσαν, τα σπίτια μετατράπηκαν σε ερείπια. Η γη δεν ησύχασε ούτε μετά τον σεισμό. Από τις 11 το πρωί και μετά, αλλεπάλληλοι μετασεισμοί συνέχιζαν να δοκιμάζουν τα νεύρα και τις αντοχές των ανθρώπων. Ο φόβος δεν έλεγε να κοπάσει.

Ο απολογισμός ήταν τραγικός. 244 ψυχές χάθηκαν, 2.642 σπίτια κατέρρευσαν ολοσχερώς, ενώ άλλα 2.946 υπέστησαν σοβαρές ζημιές, προκαλώντας οικονομική καταστροφή ύψους 15 εκατομμυρίων δραχμών. Σύμφωνα με μαρτυρίες, 25.000 άνθρωποι έμειναν άστεγοι, ψάχνοντας μια γωνιά να προστατευτούν από το κρύο και τη δυστυχία.

Ο σεισμός της Κεφαλονιάς ήταν μια δοκιμασία, μια τραγωδία που έμεινε ανεξίτηλη στη μνήμη των κατοίκων. Και παρότι τα σπίτια ξαναχτίστηκαν, οι πληγές που άφησε παρέμειναν χαραγμένες βαθιά, θυμίζοντας σε όλους τη δύναμη της φύσης και την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.