Στο μυαλό των περισσότερων, ο αστακός είναι το απόλυτο σύμβολο του πλούτου, της πολυτέλειας και των εκλεπτυσμένων δείπνων δίπλα στο κύμα. Μια γαστρονομική ιεροτελεστία που συνοδεύεται από ακριβή σαμπάνια και λευκά τραπεζομάντιλα.

Αν όμως νομίζατε ότι το μόνο «σκοτεινό» σημείο αυτής της εμπειρίας είναι το ηθικό δίλημμα του να ρίχνεις ένα ζωντανό πλάσμα σε βραστό νερό, πλανάστε πλάνην οικτρά.

Η πραγματικότητα πίσω από αυτό το πανάκριβο πιάτο είναι πολύ πιο «βρώμικη» και ανησυχητική από όσο φαντάζεστε. Όπως λένε και οι παλιοί αριστοκράτες (το λεγόμενο old money), υπάρχει λόγος που οι γνωρίζοντες αποφεύγουν τον αστακό όπως ο διάβολος το λιβάνι.

Νιώθουν κάθε δευτερόλεπτο του μαρτυρίου

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: Αν νομίζατε ότι το βράσιμο είναι μια γρήγορη διαδικασία όπου το ζώο απλώς «κοιμάται», κάνετε λάθος. Οι αστακοί είναι βιολογικά «προγραμματισμένοι» να μην γερνούν ποτέ και να μην σταματούν να μεγαλώνουν. Μπορούν να ζήσουν έως και 140 χρόνια. Το χειρότερο όμως είναι ότι διαθέτουν ένα νευρικό σύστημα που δεν τους επιτρέπει να χάσουν τις αισθήσεις τους.

Σε αντίθεση με τα θηλαστικά, οι αστακοί δεν έχουν μηχανισμό που να τους οδηγεί σε λιποθυμία όταν ο πόνος γίνεται αβάσταχτος. Αυτό σημαίνει ότι νιώθουν κάθε δευτερόλεπτο του να βράζονται ζωντανοί, μέχρι το τέλος. Αλλά σαν να μην έφτανε αυτό το μαρτύριο, το πρόβλημα συνεχίζεται και αφού ο αστακός βγει από την κατσαρόλα και φτάσει στο πιάτο σας.

Το «συνεργείο καθαρισμού» του ωκεανού

Εδώ είναι που η εικόνα της πολυτέλειας αρχίζει να καταρρέει οριστικά. Οι αστακοί είναι οι ρακοσυλλέκτες του βυθού. Πρόκειται για «bottom feeders», δηλαδή πλάσματα που περνούν ολόκληρη τη ζωή τους τρώγοντας ό,τι χειρότερο υπάρχει στον πυθμένα του ωκεανού:

• Πτώματα ψαριών που αποσυντίθενται.
• Θαλάσσια απόβλητα.
• Οτιδήποτε «βρώμικο» βυθίζεται στο δάπεδο της θάλασσας.

Ουσιαστικά, ο αστακός είναι το κινητό συνεργείο καθαρισμού του ωκεανού. Και όπως κάθε συνεργείο καθαρισμού, «λερώνεται» και το ίδιο.

Μια τοξική χρονοκάψουλα από το 1980

Σαν να μην έφτανε η αηδιαστική τους δίαιτα, οι αστακοί λειτουργούν ως αποθήκες τοξινών. Επειδή ζουν για πολλές δεκαετίες, τα σώματά τους απορροφούν και συσσωρεύουν τα πάντα: υδράργυρο, βαρέα μέταλλα και μικροπλαστικά.

Σκεφτείτε το εξής: Ένας μεγάλος αστακός που παραγγέλνετε σήμερα σε ένα εστιατόριο μπορεί να είναι 40 ή 70 ετών. Αυτό σημαίνει ότι το συγκεκριμένο ζώο απορροφά τα σκουπίδια και τη ρύπανση του ωκεανού από τη δεκαετία του '80! Τρώτε κυριολεκτικά μια «χρονοκάψουλα» ρύπανσης που ξεκίνησε να γεμίζει τοξίνες την εποχή που οι άνθρωποι φορούσαν ακόμα βάτες και άκουγαν ντίσκο.

Η μεγάλη απάτη του μάρκετινγκ

Και τώρα το κερασάκι στην τούρτα: Αν νομίζατε ότι ο αστακός ήταν πάντα φαγητό για πλούσιους, η ιστορία θα σας διαψεύσει. Παλαιότερα, ο αστακός θεωρούνταν «σκουπίδι της θάλασσας». Ήταν το φαγητό των φυλακών και των φτωχών εργατών. Υπήρχαν μάλιστα νόμοι που απαγόρευαν στους δεσμοφύλακες να ταΐζουν τους φυλακισμένους αστακό πάνω από δύο φορές την εβδομάδα, γιατί θεωρούνταν σκληρή και απάνθρωπη μεταχείριση!

Πώς φτάσαμε λοιπόν να πληρώνουμε 200 ευρώ το πιάτο; Κάποια στιγμή, η βιομηχανία κατάφερε να πείσει το κοινό ότι πρόκειται για «πολυτέλεια». Η τιμή εκτοξεύτηκε κατά 1.000% μέσα σε μια νύχτα, μετατρέποντας ένα πλάσμα που τρέφεται με πτώματα σε σύμβουλο status.

Το συμπέρασμα; Την επόμενη φορά που θα δείτε έναν αστακό στο μενού, θυμηθείτε ότι πληρώνετε μια περιουσία για να φάτε έναν «ηλικιωμένο» καθαριστή βυθού, γεμάτο με τα μικροπλαστικά των τελευταίων 40 και πλέον ετών. Ίσως τελικά η επιλογή των old money οικογενειών που τον αποφεύγουν, να κρύβει απλώς μια πολύ καλά ενημερωμένη... λογική.