Σε υψόμετρο χιλίων και πλέον μέτρων στο βουνό Alborz του βόρειου Ιράν, υπάρχει ένα ξεχωριστό χωριό που μετρά περισσότερα από 3.000 χρόνια ζωής. Η μοναδική δομή του των ωχρών κτιρίων του κάνουν το Masuleh ξεχωριστό. Οι οροφές κάποιων σπιτιών είναι ταυτόχρονα είτε τα μπαλκόνια του γείτονα, είτε ο δρόμος του χωριού.
Η ιστορία του αρχαίου αυτού χωριού βρίσκεται μόλις 6 χιλιόμετρα μακριά από το σύγχρονο χωριό. Φτιάχτηκε γύρω από ένα ορυχείο σιδήρου και μεταμορφώθηκε σε κέντρο εμπορίου. Η αλλαγή τοποθεσία έγινε σταδιακά λόγω μια επιδημίας και ενός μεγάλου σεισμού. Σήμερα είναι γνωστή ως Kohneh Masuleh, το αρχαίο χωριό είναι έρημο ανάμεσα στα βράχια, ενώ το σύγχρονο μέρος του ζει λίγο πιο μακριά.
Η διάταξη του έγινε με αυτόν τον τρόπο για κλιματολογικούς λόγους και γι’ αυτό είναι αρκετά αυθαίρετη. Αν χτιζόταν πιο χαμηλά, τότε θα υπήρχε πρόβλημα πλημμύρας αλλά και ο ιρανικός χειμώνας θα ήταν αμείλικτος. Η τωρινή του τοποθεσία παρέχει ασφάλεια, έκθεση στον ήλιο και την καλύτερη δυνατή θερμοκρασία.
Η φύση, η αρχιτεκτονική και η κοινότητα λειτουργούν μαζί. Δεν χτίστηκε από εκπαιδευμένους αρχιτέκτονες αλλά από τους ίδιους τους κατοίκους. Ο φυσικός βράχος είναι θεμέλιο και σε συνεργασία με το βουνό, τα σπίτια μετατρέπονται σε γερές κατασκευές που θα αντέξουν στον σεισμό.
Το παζάρι είναι η καρδιά του εμπορίου του χωριού, όπου οι κάτοικοι πουλάνε τις κατασκευές τους. Ωστόσο το πιο εντυπωσιακό πράγμα στο Masuleh, είναι η χ΄ρηση του δημόσιου χώρου. Δεν υπάρχουν όρια, με τις οροφές να είναι ταυτόχρονα και αυλές, κήποι και δρόμοι που διασχίζουν οι κάτοικοι. Μπορεί δηλαδή να βρίσκεσαι σπίτι και να ακούς βήματα από πάνω από περαστικούς.
Τα κλιμακοστάσια, τα στενά δρομάκια και τα μονοπάτια συνδέουν τη μια βεράντα με την άλλη και το χωριό γίνεται ένας τεράστιος διασυνδεδεμένος, πολυεπίπεδος δημόσιος χώρος που μοιράζεται ολόκληρη η κοινότητα. Λόγω της μοναδικής χωρικής του διάταξης, το Masuleh είναι ο μόνος οικισμός στο Ιράν όπου απαγορεύονται αυστηρά τα αυτοκίνητα και οι πεζοί περιφέρονται ελεύθερα. Δεν θα αργήσει να γίνει Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO, καθώς τηρεί όλες τις προϋποθέσεις. Είναι μοναδικό, όμορφο, αρχαίο, σαν να βγήκε από παραμύθι.
