Η σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία και τον καρκίνο έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα εδώ και αρκετά χρόνια. Ωστόσο, νέα ευρήματα δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείται το σωματικό λίπος μπορεί να αλλάζει σημαντικά την εικόνα για τον πραγματικό κίνδυνο.

Towfiqu barbhuiya / Pexels

Η σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία και τον καρκίνο έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα εδώ και αρκετά χρόνια. Ωστόσο, νέα ευρήματα δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείται το σωματικό λίπος μπορεί να αλλάζει σημαντικά την εικόνα για τον πραγματικό κίνδυνο.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, το υπερβολικό σωματικό βάρος ενδέχεται να σχετίζεται με περισσότερους από 1 στους 10 καρκίνους, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από προηγούμενες εκτιμήσεις.

Τι έδειξε η νέα έρευνα

Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία από 458.543 ενήλικες που συμμετείχαν στη μεγάλη βάση δεδομένων UK Biobank και δεν είχαν διαγνωστεί με καρκίνο κατά την έναρξη της έρευνας.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για σχεδόν 12 χρόνια, διάστημα κατά το οποίο περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι εμφάνισαν κάποια μορφή καρκίνου.

Οι ερευνητές δεν βασίστηκαν μόνο στον γνωστό Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), αλλά αξιολόγησαν παράλληλα την περίμετρο της μέσης και την αναλογία μέσης-ισχίων, δύο δείκτες που αποτυπώνουν καλύτερα την κατανομή του λίπους στον οργανισμό.

Με αυτή την πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση, εκτίμησαν ότι περίπου το 11,5% των περιστατικών καρκίνου θα μπορούσε να σχετίζεται με το υπερβολικό σωματικό βάρος, ποσοστό υπερδιπλάσιο από το 5,5% που προέκυπτε όταν η αξιολόγηση γινόταν μόνο με βάση τον ΔΜΣ.

Γιατί το κοιλιακό λίπος έχει τόσο μεγάλη σημασία

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος μπορεί να αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τη συνολική εκτίμηση του βάρους, όμως δεν δείχνει πού ακριβώς συσσωρεύεται το λίπος.

Αντίθετα, η περίμετρος της μέσης αποτυπώνει καλύτερα το σπλαχνικό ή κοιλιακό λίπος, δηλαδή το λίπος που περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα.

Το συγκεκριμένο λίπος θεωρείται ιδιαίτερα μεταβολικά ενεργό και έχει συνδεθεί με χρόνια φλεγμονή, αντίσταση στην ινσουλίνη, ορμονικές διαταραχές και άλλες μεταβολικές αλλαγές που ενδέχεται να ευνοούν την ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνου.

Μάλιστα, στη συγκεκριμένη μελέτη, τα άτομα με τη μεγαλύτερη περίμετρο μέσης εμφάνιζαν 27% υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου σε σύγκριση με εκείνους που είχαν τη μικρότερη.

Οι μορφές καρκίνου που έχουν συσχετιστεί με την παχυσαρκία

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το υπερβολικό σωματικό λίπος έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών μορφών καρκίνου, μεταξύ των οποίων:

• καρκίνος του μαστού μετά την εμμηνόπαυση
• καρκίνος του παχέος εντέρου
• καρκίνος του ενδομητρίου
• καρκίνος του νεφρού
• καρκίνος του ήπατος
• καρκίνος του παγκρέατος
• καρκίνος της χοληδόχου κύστης
• αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι ο κίνδυνος διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και επηρεάζεται από πολλούς ακόμη παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο, η γενετική προδιάθεση και ο τρόπος ζωής.

Δεν ευθύνεται μόνο το βάρος

Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι τα νέα ευρήματα δεν σημαίνουν πως το αυξημένο βάρος προκαλεί από μόνο του καρκίνο, ούτε ότι κάθε περίπτωση της νόσου μπορεί να προληφθεί.

Ο καρκίνος είναι μια πολυπαραγοντική νόσος, στην οποία συμμετέχουν η κληρονομικότητα, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, οι λοιμώξεις, το περιβάλλον, αλλά και παράγοντες που δεν μπορούν να ελεγχθούν.

Παρ' όλα αυτά, η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή, ο ποιοτικός ύπνος, η αποφυγή του καπνίσματος και η συμμετοχή στα προγράμματα προληπτικού ελέγχου αποτελούν πρακτικά βήματα που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου.

Ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της πρόληψης

Η νέα μελέτη δεν δίνει οριστικές απαντήσεις, αλλά ενισχύει την άποψη ότι η μεταβολική υγεία και ιδιαίτερα το κοιλιακό λίπος ίσως διαδραματίζουν μεγαλύτερο ρόλο στην εμφάνιση ορισμένων μορφών καρκίνου απ' όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα.

Το μήνυμα των επιστημόνων δεν είναι να προκαλέσουν φόβο ή ενοχές, αλλά να υπενθυμίσουν ότι η πρόληψη αποτελεί το ισχυρότερο όπλο απέναντι σε πολλές ασθένειες. Και πολλές φορές, οι μικρές καθημερινές αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά.