Μετά την κατάκτηση της Καμπούλ από τους Ταλιμπάν τον περασμένο Αύγουστο, αρκετές χιλιάδες Αφγανοί εγκλωβίστηκαν στη πρωτεύουσα του Αφγανιστάν. Το πρόβλημα ξεκίνησε από το υπουργείο Εξωτερικών που λόγω της αναταραχής δεν μπόρεσε να ανταπεξέλθει σωστά.
Το γραφειοκρατικό χάος, η υπουργική παρέμβαση, η έλλειψη σχεδιασμού στο υπουργείο και η κουλτούρα του οχτάωρου είχε ως συνέπεια «άνθρωποι να αφεθούν να πεθάνουν στα χέρια των Ταλιμπάν», σύμφωνα με τον πρώην διπλωμάτη.
Η μαρτυρία του Raphael Marshall κρίθηκε τόσο σοβαρή που ξεκίνησε εσωτερική έρευνα όταν παρουσίασε την αναφορά του στον μόνιμο γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών, Κοινοπολιτείας και Ανάπτυξης, Phillip Barton, στα τέλη Αυγούστου.
Είναι πιθανό τα στοιχεία του πληροφοριοδότη και η έναρξη της ακόμη αδημοσίευτης εσωτερικής έρευνας να συνέβαλαν στην απόφαση να μετακινηθεί ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Dominic Raab, σε νέο υπουργικό συμβούλιο.
Ποιος είναι ο Raphael Marshall
Ο Marshall, απόφοιτος της Οξφόρδης με τρία χρόνια στη διπλωματική υπηρεσία, είχε προσφερθεί εθελοντικά στην ομάδα ειδικών υποθέσεων της FCDO στο αποκορύφωμα της κρίσης τον Αύγουστο μετά την ξαφνική πτώση της Καμπούλ στους Ταλιμπάν.
Τώρα έχει παραιτηθεί από το τμήμα και, με τη δική του μαρτυρία στην επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, αποκαλύπτει την έκταση του χάους που είδε.
Κάποια στιγμή στο αποκορύφωμα της κρίσης, λέει ότι ήταν το μόνο άτομο που εργαζόταν στο γραφείο εκκένωσης και έπρεπε να πάρει αποφάσεις ζωής και θανάτου για άτομα που θα εκκενώνονταν με βάση εντελώς τυχαία κριτήρια.
Μάλιστα, ισχυρίστηκε ότι ο Dominic Raab έδειχνε μια έλλειψη κατανόησης για την ανοργάνωτη διαδικασία και την απελπιστική κατάσταση στο αεροδρόμιο της Καμπούλ, καθυστερώντας αρκετές παραπομπές για έκτακτη εκκένωση.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Αντί να δράσει αμέσως, σύμφωνα με τον Marshall, επέμεινε για περαιτέρω, καλύτερες μορφές αποδείξεων. «Είναι δύσκολο να εξηγήσω γιατί κράτησε την απόφαση για τον εαυτό του, αλλά απέτυχε να την πάρει αμέσως», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρώην διπλωμάτης.
Ο Μάρσαλ ισχυρίζεται ότι ορισμένοι από αυτούς που χρειάζονταν τη συγκατάθεση του Raab δεν έφτασαν ποτέ στο αεροδρόμιο, ενώ κάποιοι άλλοι συνέχισαν την αναχώρησή τους χωρίς να περιμένουν την απάντηση.
Αμφισβητεί επίσης και το κατά πόσο η Downing Street είπε ορθώς στο κοινοβούλιο ότι όλα τα email από Αφγανούς που προσπαθούσαν να φύγουν από τη χώρα είχαν επεξεργαστεί έως τις 6 Σεπτεμβρίου.
Επίσης, ο πληροφοριοδότης αποκάλυψε ένα σάλο που προκλήθηκε εντός του υπουργείου Άμυνας, όταν ο Boris Johnson διέταξε να δοθεί προτεραιότητα για την εκκένωση σε αφγανική φιλοζωική οργάνωση.
Ο αριθμός των μη αναγνωσμένων email ήταν ήδη πολλές χιλιάδες… και αυξανόταν συνεχώς
Στην κατάθεσή του, ο Μάρσαλ δηλώνει: ««Υπήρξε μια ευθεία ανταλλαγή ανάμεσα στη μεταφορά των ζώων του Nowzad και την εκκένωση Βρετανών πολιτών και Αφγανών, συμπεριλαμβανομένων κάποιων που είχαν υπηρετήσει με Βρετανούς στρατιώτες».
Μόνο το 5% από 150.000 ανθρώπους έλαβε βοήθεια
Ο Marsall, πέρα από διπλωμάτης ήταν και μέλος μιας ομάδας που προσπαθούσε να βοηθά ανθρώπους των οποίων η ζωή κινδύνευε, εξαιτίας της σχέσης τους με τη Βρετανία.
Εκτός από τους ανθρώπους που πληρούσαν τα κριτήρια για μετεγκατάσταση και παροχή βοήθειας η ομάδα βοήθησε επίσης: Αφγανούς στρατιώτες, πολιτικούς, δημοσιογράφους, δημόσιους υπαλλήλους, φεμινίστριες, εργαζομένους στον τομέα της βοήθειας και δικαστές.
Στην κατάθεσή του, ο Marsall εκτιμά ότι μεταξύ 75.000 και 150.000 άτομα (συμπεριλαμβανομένων των εξαρτώμενων ατόμων) υπέβαλαν αίτηση εκκένωσης στο πλαίσιο του συστήματος ειδικής περίπτωσης.
Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των αιτούντων φοβόταν ότι η ζωή τους κινδύνευε ως αποτέλεσμα της σύνδεσής τους με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δύση.
Σε μια δήλωση 39 σελίδων προς τους βουλευτές σχετικά με την επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων, ο Μάρσαλ εκτιμά ότι λιγότερο από το 5% έλαβε βοήθεια.
«Στο αποκορύφωμα της κρίσης το απόγευμα του Σαββάτου 21 Αυγούστου, ήμουν το μόνο άτομο που παρακολουθούσε και επεξεργαζόταν μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στα εισερχόμενα των ειδικών υποθέσεων του Αφγανιστάν.
«Κανένα email από το απόγευμα της Παρασκευής δεν είχε διαβαστεί σε εκείνο το σημείο. Ο αριθμός των μη αναγνωσμένων email ήταν ήδη πολλές χιλιάδες, πιστεύω πάνω από 5.000, και αυξανόταν συνεχώς», τονίζει.
Υποκειμενικά τα κριτήρια επιλογής
Ο Marsall εξηγεί ότι, δεδομένης της υπερβολικής ζήτησης για τις θέσεις εκκένωσης, ήταν κρίσιμο να εφαρμοστούν αξιόπιστα κριτήρια επιλογής, αλλά αυτό δεν συνέβη ποτέ. Αντίθετα, ισχυρίζεται ότι τα κριτήρια ήταν εντελώς υποκειμενικά.
«Το προσωπικό φοβήθηκε λαμβάνοντας εκατοντάδες αποφάσεις ζωής και θανάτου για τις οποίες δεν γνώριζε τίποτα», λέει.
Οι αδυναμίες ήταν συγκεκριμένες τονίζει ο διπλωμάτης:
- Η κουλτούρα του 8ωρου
- Η κουλτούρα του πενθήμερου
- Η γραφειοκρατία
- Η έλλειψη τεχνικών μέσων
- Η έλλειψη τεχνογνωσίας
- Η έλλειψη συντονισμού
Ισχυρίζεται ότι το παράλληλο σχέδιο Arap ήταν εξίσου δυσλειτουργικό, λέγοντας ότι το βράδυ της Πέμπτης 26 Αυγούστου, υπήρχαν 4.914 μη αναγνωσμένα email στα συγκεκριμένα εισερχόμενα της Arap.
«Υπήρχε σύγχυση μεταξύ των δύο εισερχομένων email, που σημαίνει ότι οι υποθέσεις έμειναν για μέρες χωρίς να το προσέξει κανείς», δηλώνει.
Για πέντε διαδοχικές νύχτες, τονίζει ότι δεν υπήρξε κανένας που εργαζόταν. Το προσωπικό του DfID που προσλήφθηκε για να βοηθήσει «είναι εμφανώς τρομοκρατημένο από το σύστημα».
Ωστόσο, παρά τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης, η προεπιλεγμένη προσδοκία παρέμεινε ότι το προσωπικό της FCDO θα εργαζόταν μόνο οκτώ ώρες την ημέρα, πέντε ημέρες την εβδομάδα. Οι υπάλληλοι της FCDO κλήθηκαν να εργαστούν μόνο σε βάρδιες για τις οποίες προσφέρθηκαν εθελοντικά.
Προσθέτει ότι παρά τα επανειλημμένα αιτήματα δεν ήταν δυνατό να βρουν πόσα ονόματα είχαν ήδη κληθεί για εκκένωση, πράγμα που σημαίνει ότι το τμήμα δεν γνώριζε ποτέ πόσες θέσεις ήταν ακόμα διαθέσιμες. Στο τέλος, οι στρατιώτες στο αεροδρόμιο επέλεξαν άτομα με βάση τη σειρά των ονομάτων τους σε ένα υπολογιστικό φύλλο του Υπουργείου Εσωτερικών.
Λέει ότι δεν είναι σαφές γιατί, σε αντίθεση με το Υπουργείο Άμυνας, ο πολιτικός σχεδιασμός για την εκκένωση δεν είχε οριστικοποιηθεί παρά μόνο τέσσερις ή πέντε ημέρες μετά την πτώση της Καμπούλ.
Παραβίαση ανθρώπινων δικαιωμάτων
«Πολλά από αυτά τα email τεκμηρίωσαν επίσης πολυάριθμες πρόσφατες σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τους Ταλιμπάν, συμπεριλαμβανομένων δολοφονιών, βιασμών και πυρπόλησης σπιτιών», θίγει σε δήλωσή του προς τη Βουλή.
«Η αντίθεση μεταξύ των δηλώσεων της HMG για ένα «αλλαγμένο» Ταλιμπάν και του μεγάλου αριθμού εξαιρετικά αξιόπιστων ισχυρισμών για πολύ σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχει λάβει η HMG μέσω email είναι εντυπωσιακή», προσθέτει.
