Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει βιώσει (περισσότερο ή λιγότερο) το άγχος στην καθημερινότητά του, πόσω μάλλον στο σημερινό ασφυκτικό οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον. Για κάποιους το άγχος έχει γίνει τρόπος ζωής και συνήθεια. Τι είναι όμως το άγχος και τι το προκαλεί;

Το άγχος είναι μια πολυσύνθετη έννοια και είναι πολύ δύσκολο να καθοριστεί ένας σαφής και συγκεκριμένος ορισμός. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόκειται για ένα μηχανισμό προετοιμασίας του ανθρώπινου οργανισμού για να αντιμετωπίσει μία κατάσταση «κινδύνου» (πραγματικού ή φανταστικού). Με το άγχος κινητοποιούνται όλα τα σωματικά συστήματα του οργανισμού, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η αντιμετώπιση της απειλής και, κατΆ επέκταση, η επιβίωσή του.

Το άγχος πηγάζει από μια σειρά παραγόντων. Ο φόβος της αποτυχίας, η αγωνία για το μέλλον (συνήθως για πράγματα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε), η ανησυχία μην πάθουμε κάτι εμείς ή οι κοντινοί μας άνθρωποι, η έλλειψη εμπιστοσύνης στις ικανότητές μας, καθώς και η ανησυχία για το «τι θα πουν οι άλλοι» αν δεν τα καταφέρουμε. Παρότι κάποιοι από τους στρεσογόνους παράγοντες είναι πραγματικοί, η πλειοψηφία τους αφορά το πώς καθένας από εμάς βιώνουμε όσα μας συμβαίνουν και τα ερμηνεύουμε ως «απειλή» ή «κίνδυνο».

Πολλές είναι οι λέξεις που περιγράφουν με λεπτές αποχρώσεις τα συναισθηματικά ή ψυχικά συμπτώματα του άγχους, όπως ανησυχία, εκνευρισμός, δυσφορία, ταραχή, υπερένταση, στενοχώρια, αναστάτωση, αγωνία, έννοια, νευρικότητα ή αίσθημα ότι κάτι κακό θα συμβεί.

Τα άτομα με υψηλό άγχος σωματοποιούν την έντασή τους με επακόλουθο να έχουν ταχυκαρδίες, τρέμουλο, μυϊκή ένταση, σφίξιμο στο στήθος, ψυχοκινητική ανησυχία και ένα μόνιμο αίσθημα ευερεθιστότητας. Παράλληλα μπορεί να υπάρχει αίσθηση συνεχούς κόπωσης και εξάντλησης, δυσκολία στη συγκέντρωση και προβληματικός ύπνος.

Όπως αναφέραμε, το άγχος είναι ένας μηχανισμός του σώματος, όμως συχνά ξεπερνά τα φυσιολογικά επίπεδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις το αίσθημα της πίεσης έχει μεγαλύτερη ένταση, διάρκεια, συχνότητα και παύει να λειτουργεί ως προστατευτική ασπίδα απέναντι στα προβλήματα της καθημερινότητας. Καθιστά εν ολίγοις το άτομο δυσλειτουργικό στη ζωή του. Η έκπτωση στην ποιότητα της ζωής είναι μια από τις σημαντικότερες συνέπειες του χρόνιου άγχους.