Γιατί χασμουριόμαστε όταν βλέπουμε κάποιον άλλο να χασμουριέται;

Σου έχει συμβεί να δεις κάποιον να χασμουριέται και, πριν καν το καταλάβεις, να ανοίγεις κι εσύ το στόμα σου; Ή ακόμη χειρότερα, να διαβάζεις αυτή την πρόταση και να νιώθεις ότι… θέλεις να χασμουρηθείς;

Σου έχει συμβεί να δεις κάποιον να χασμουριέται και, πριν καν το καταλάβεις, να ανοίγεις κι εσύ το στόμα σου; Ή ακόμη χειρότερα, να διαβάζεις αυτή την πρόταση και να νιώθεις ότι… θέλεις να χασμουρηθείς;

Δεν είναι ιδέα σου. Το «μεταδοτικό» χασμουρητό είναι ένα πραγματικό φαινόμενο και οι επιστήμονες το έχουν μελετήσει αρκετά. Αυτό που δεν έχει ξεκαθαριστεί πλήρως είναι γιατί ακριβώς συμβαίνει.

Janessa Pretorius / Pexels

Το χασμουρητό ως φυσιολογική συμπεριφορά

Το χασμουρητό από μόνο του είναι μια φυσιολογική συμπεριφορά που εμφανίζεται σε ανθρώπους αλλά και σε αρκετά άλλα ζώα. Μπορεί να συνδέεται με την κούραση, την αλλαγή στην κατάσταση εγρήγορσης ή ακόμη και με τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του εγκεφάλου.

Όταν όμως βλέπουμε κάποιον άλλο να χασμουριέται, συμβαίνει κάτι διαφορετικό: ο εγκέφαλός μας μπορεί να «αντιγράψει» ασυναίσθητα την πράξη.

Ο εγκέφαλος «πιάνει» το χασμουρητό

Μία από τις βασικές θεωρίες συνδέει το μεταδοτικό χασμουρητό με τους μηχανισμούς που μας βοηθούν να αναγνωρίζουμε και να μιμούμαστε τις συμπεριφορές των άλλων.

Με απλά λόγια, όταν βλέπουμε κάποιον να κάνει μια συγκεκριμένη κίνηση, ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται αυτό που βλέπει και μπορεί να ενεργοποιήσει αντίστοιχα κινητικά κυκλώματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος «νευρώνας του χασμουρητού». Η διαδικασία είναι πολύ πιο σύνθετη και δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.

Έχει σχέση με την ενσυναίσθηση;

Για αρκετά χρόνια, οι ερευνητές εξέταζαν την πιθανότητα το μεταδοτικό χασμουρητό να συνδέεται με την ενσυναίσθηση και την κοινωνική σύνδεση.

Ορισμένες μελέτες έχουν βρει ότι το φαινόμενο μπορεί να είναι συχνότερο μεταξύ ανθρώπων που έχουν πιο στενή σχέση, όπως μέλη της ίδιας οικογένειας ή φίλοι.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι τόσο απλή. Νεότερες έρευνες δεν υποστηρίζουν ότι η μεταδοτικότητα του χασμουρητού μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστο «τεστ ενσυναίσθησης».

Άρα, αν κάποιος δίπλα σου χασμουρηθεί και εσύ ακολουθήσεις, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχετε κάποιον ιδιαίτερο ψυχικό δεσμό.

Και γιατί αρκεί ακόμη και να το διαβάσουμε;

Το πιο περίεργο κομμάτι είναι ότι δεν χρειάζεται πάντα να βλέπουμε κάποιον να χασμουριέται.

Η σκέψη, η ανάγνωση ή ακόμη και η συζήτηση για το χασμουρητό μπορεί να κάνει ορισμένους ανθρώπους να χασμουρηθούν.

Ο λόγος είναι ότι ο εγκέφαλος μπορεί να ενεργοποιήσει την ιδέα μιας συμπεριφοράς χωρίς να χρειάζεται να τη βλέπει μπροστά του. Οπότε, αν αυτή τη στιγμή χασμουρήθηκες ενώ διάβαζες το άρθρο…

Ναι, ακριβώς αυτό περιγράφουμε.

Και τελικά γιατί είναι μεταδοτικό;

Η επιστήμη δεν έχει δώσει ακόμη μία οριστική απάντηση. Οι επικρατέστερες εξηγήσεις σχετίζονται με την κοινωνική μίμηση, την εγκεφαλική επεξεργασία της συμπεριφοράς των άλλων και πιθανώς την κοινωνική σύνδεση.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι το χασμουρητό δεν είναι απλώς μια «κακή συνήθεια» ή ένα σημάδι ότι βαριόμαστε. Και την επόμενη φορά που κάποιος θα χασμουρηθεί δίπλα σου και θα τον ακολουθήσεις χωρίς να το θέλεις, ο εγκέφαλός σου απλώς θα έχει κάνει τη δική του μικρή… αντιγραφή.