Η Φινλανδία γιορτάζει την 14η Φεβρουαρίου, αλλά με έναν τρόπο που ανατρέπει όσα έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε με τον Άγιο Βαλεντίνο. Εκεί η ημέρα ονομάζεται Ystävänpäivä, δηλαδή «Ημέρα του Φίλου», και το επίκεντρο δεν είναι ο ρομαντικός έρωτας αλλά η φιλία, οι κοινωνικοί δεσμοί και η συντροφικότητα σε όλες τις μορφές τους.

Παρότι ζευγάρια μπορεί να ανταλλάξουν δώρα ή να βγουν για φαγητό, η κουλτούρα της ημέρας είναι σαφώς πιο συμπεριληπτική και χαμηλών τόνων. Φίλοι, συμμαθητές, συνάδελφοι και μέλη της οικογένειας μπαίνουν εξίσου στο κάδρο των ευχών, μετατρέποντας μια κατεξοχήν ρομαντική γιορτή σε κοινωνική γιορτή σχέσεων.

Πώς ξεκίνησε αυτή η διαφορετική εκδοχή

Η καθιέρωση της ημέρας στη Φινλανδία είναι σχετικά πρόσφατη. Η γιορτή άρχισε να γίνεται δημοφιλής κυρίως από τη δεκαετία του 1980 και μετά, μέσα από εμπορικές επιρροές από τις ΗΠΑ και άλλες σκανδιναβικές χώρες. Ωστόσο, σε αντίθεση με χώρες με ισχυρή καθολική παράδοση, η φινλανδική κοινωνία δεν είχε ιστορικούς θρησκευτικούς δεσμούς με τον Άγιο Βαλεντίνο.

Έτσι, όταν η γιορτή «υιοθετήθηκε», προσαρμόστηκε στα τοπικά κοινωνικά πρότυπα: λιγότερη επίδειξη συναισθημάτων, περισσότερη ισότητα και έμφαση στην κοινότητα. Η μετατόπιση από τον ρομαντισμό στη φιλία θεωρήθηκε πιο συμβατή με τη φινλανδική κουλτούρα, που παραδοσιακά αποφεύγει τις έντονες δημόσιες εκδηλώσεις συναισθήματος.

Τι κάνουν οι Φινλανδοί στις 14 Φεβρουαρίου

Οι βασικές συνήθειες θυμίζουν εξωτερικά την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, αλλά με διαφορετικό αποδέκτη:

• Ανταλλαγή καρτών, συχνά με χιουμοριστικό ή ανάλαφρο ύφος
• Μικρά δώρα και σοκολάτες, όχι μόνο σε συντρόφους αλλά και σε φίλους
• Μηνύματα και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα που απευθύνονται σε πολλούς ανθρώπους, όχι σε ένα πρόσωπο
• Έξοδοι για φαγητό, συχνά σε παρέες και όχι απαραίτητα σε ρομαντικά δείπνα για δύο

Στα σχολεία, τα παιδιά φτιάχνουν ή φέρνουν κάρτες για όλους τους συμμαθητές τους, ενισχύοντας την αίσθηση ότι κανείς δεν μένει εκτός. Η πρακτική αυτή μειώνει την κοινωνική πίεση που συχνά συνοδεύει τη γιορτή σε άλλες χώρες.

Η μεγάλη διαφορά με τον υπόλοιπο κόσμο

Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Γαλλία, η ημέρα είναι άρρηκτα δεμένη με τον ρομαντικό σύντροφο. Η μη αναγνώριση της ημέρας σε ένα ζευγάρι μπορεί να θεωρηθεί αδιαφορία. Στη Φινλανδία, αντίθετα, δεν υπάρχει η ίδια συναισθηματική ή καταναλωτική πίεση.

Ο τόνος είναι πιο χαλαρός, λιγότερο δραματικός και σαφώς λιγότερο προσανατολισμένος σε ακριβά δώρα ή εντυπωσιακές χειρονομίες. Ένα μήνυμα, μια κάρτα ή ένας καφές με φίλους αρκούν.

Κατανάλωση με μέτρο

Τα καταστήματα προετοιμάζονται με σοκολάτες, κάρτες και λουλούδια, όμως οι δαπάνες παραμένουν συγκρατημένες. Δεν παρατηρείται η εκρηκτική αύξηση τιμών ή η μαζική πίεση για αγορές πολυτελείας που χαρακτηρίζει άλλες αγορές. Η ημέρα έχει εμπορικό χαρακτήρα, αλλά δεν φτάνει σε υπερβολές.

Τι σημαίνει αυτό πολιτισμικά

Η φινλανδική εκδοχή της 14ης Φεβρουαρίου δείχνει πώς μια παγκόσμια γιορτή μπορεί να επαναπροσδιοριστεί μέσα από τοπικές αξίες. Η έμφαση στη φιλία, τη συμπερίληψη και τη διακριτικότητα αντικατοπτρίζει μια κοινωνία που προτιμά τη σταθερότητα και το μέτρο από τη θεαματική έκφραση.

Παρά τις επιρροές της παγκοσμιοποίησης και τη σταδιακή υιοθέτηση πιο ρομαντικών στοιχείων από νεότερες γενιές, ο βασικός χαρακτήρας της Ystävänpäivä παραμένει διαφορετικός: λιγότερο «ζευγαροκεντρικός» και περισσότερο ανθρώπινος με την ευρύτερη έννοια.