Σαν να έπεσε οικονομική βόμβα πάνω στις διεθνείς αγορές, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά σαρωτικούς δασμούς σε εισαγωγές από περισσότερες από 180 χώρες.

Οι νέες επιβαρύνσεις στις εισαγωγές από πάνω από 180 χώρες, οι οποίες ανακοινώθηκαν την περασμένη Τετάρτη, χτύπησαν καμπανάκι στους επενδυτές, οι οποίοι αντέδρασαν με έντονο πανικό. 

Οι αγορές παγκοσμίως υπέστησαν σοβαρές απώλειες, με τα χρηματιστήρια να καταρρέουν την Πέμπτη και την Παρασκευή, κυρίως μετά την αντεπίθεση της Κίνας, που ανακοίνωσε δικούς της δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα και περιορισμούς σε βασικές πρώτες ύλες.

Η μεγαλύτερη πτώση σημειώθηκε στην αμερικανική αγορά, με τον δείκτη S&P 500 να βουτάει κατά 11% και να χάνει πάνω από 5 τρισεκατομμύρια δολάρια σε κεφαλαιοποίηση. Ο Nasdaq κατέγραψε πτώση 12%, ενώ στην Ευρώπη ο Stoxx 50 υποχώρησε 8%. Το δολάριο αποδυναμώθηκε, με το ευρώ να σκαρφαλώνει προσωρινά πάνω από τα 1,10 δολάρια, αν και την Παρασκευή παρατηρήθηκε μικρή αναστροφή της τάσης.

Το μήνυμα των αγορών ήταν ηχηρό

Οι νέοι δασμοί δεν πλήττουν μόνο τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, αλλά και την ίδια την αμερικανική οικονομία, η οποία κινδυνεύει πλέον ανοιχτά με ύφεση.

Οι πολιτικές του Τραμπ, αντί να προστατεύσουν, φαίνεται πως υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα των ΗΠΑ και διαταράσσουν βαθιά τις ισορροπίες του παγκόσμιου εμπορίου. Η JP Morgan ήδη αναθεώρησε τις προβλέψεις της, βλέποντας πλέον ύφεση -0,3% για τις ΗΠΑ το 2025, αντί για ανάπτυξη 1,3%. Παράλληλα, εκτιμά αύξηση της ανεργίας στο 5,3%.

Στην Ευρωζώνη, η Barclays χτυπάει επίσης καμπανάκι για ενδεχόμενη ύφεση το β’ εξάμηνο του 2025. Αναφορικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Τραμπ επέβαλε ενιαίο δασμό 20% σε όλα τα προϊόντα της, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται και οι ελληνικές εξαγωγές, που ωστόσο αποτελούν μόλις το 4,8% του συνόλου.

Τα ελληνικά προϊόντα που πλήττονται περιλαμβάνουν κυρίως αγροτικά αγαθά, καύσιμα και μέταλλα.

Οι άμεσες συνέπειες για την Ελλάδα θεωρούνται περιορισμένες, αλλά οι έμμεσες μπορεί να είναι σοβαρότερες, ιδίως αν επηρεαστούν αγορές όπως η Γερμανία και η Ιταλία.

Οι νέοι δασμοί επιβλήθηκαν με έναν αδιαφανή και αυθαίρετο μηχανισμό. Ξεκινούν από το 10% για χώρες με ισοσκελισμένο εμπορικό ισοζύγιο με τις ΗΠΑ και ανεβαίνουν δραστικά για χώρες με μεγάλα πλεονάσματα. Η Κίνα τιμωρήθηκε με 34%, που πρακτικά φτάνει το 54% αν υπολογιστεί και ο προηγούμενος γύρος δασμών.

Ακόμη και φτωχές χώρες, που δεν έχουν σημαντικές εμπορικές ροές με τις ΗΠΑ, μπήκαν στο στόχαστρο.

Το επιχείρημα περί «ανταποδοτικών» δασμών, που αποκαθιστούν δήθεν το εμπορικό ισοζύγιο, φαίνεται να είναι περισσότερο ένα όχημα για την προώθηση ενός νέου εμπορικού μοντέλου, με στόχο την ευνοϊκή μεταχείριση των αμερικανικών προϊόντων.

Πρόκειται για μια μονομερή πολιτική που αγνοεί τις γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες.

Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ανοιχτός σε διαπραγματεύσεις, εφόσον υπάρξουν «πολύ καλές προσφορές» από άλλες χώρες. Όμως, το ύφος αυτής της δήλωσης υποδηλώνει ότι η Ουάσιγκτον απαιτεί σημαντικές παραχωρήσεις, κάτι που δύσκολα θα αποδεχθούν άλλες κυβερνήσεις.

Η αντίδραση της Κίνας ήταν άμεση και σκληρή, με δασμούς 34% στα αμερικανικά προϊόντα και προειδοποιήσεις για περαιτέρω κλιμάκωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι θα λάβει ισχυρά αντίμετρα, εάν δεν υπάρξει δυνατότητα συνεννόησης. Η Αμερική, αντί να ηγείται, φαίνεται να αυτοπυροβολείται.