Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι ο αρχαιότερος πρόγονος όλων των ζώων, αλλά και του ανθρώπου, είναι ένας σπόγγος, κοινώς ένα σφουγγάρι.

Μία σημαντική ανακάλυψη, με τη συμμετοχή ενός Έλληνα επιστήμονα της διασποράς, του Ανδρέα Βαξεβάνη, αλλάζει τα δεδομένα, προσδιορίζοντας τον αρχαιότερο πρόγονό μας ως ένα… ζελέ και πιο συγκεκριμένα ένα ζελατινώδες πλάσμα της θάλασσας, που ανήκει στα λεγόμενα κτενοφόρα, σύμφωνα με το περιοδικό «Science».

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον ελληνικής καταγωγής ερευνητή του Εθνικού Ινστιτούτου Έρευνας του Ανθρωπίνου Γονιδιώματος των ΗΠΑ, κ. Βαξεβάνη, για πρώτη φορά αποκωδικοποίησαν το γονιδίωμα ενός τέτοιου ζώου, με την κοινή ονομασία «θαλάσσια καρυδιά», που ζει στα παράκτια ύδατα του δυτικού Ατλαντικού Ωκεανού και έχει περισσότερα από 16.000 γονίδια (όχι πολύ λιγότερα από τον άνθρωπο).

Η νέα έρευνα, που πέτυχε την πρώτη γενετική ανάλυση ενός τέτοιου ζελατινώδους πλάσματος, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό αποτέλεσε το πρώτο «κλαδί» των ζώων.

Η ανάλυση έδειξε ότι οι μέδουσες και τα κτενοφόρα, αν και ζελατινοειδή και τα δύο, έχουν αρκετά περισσότερες διαφορές από ότι πίστευαν ως τώρα οι επιστήμονες. Κυρίως όμως προέκυψε το συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει –τουλάχιστον δεν έχει βρεθεί ως τώρα– αρχαιότερος πρόγονος στο ζωικό βασίλειο, με συνέπεια τα ζελεδένια κτενοφόρα να εκθρονίζουν πλέον τους σπόγγους από αυτήν την επίζηλη θέση.

Είναι αξιοσημείωτο ότι τα κτενοφόρα, αν και αρχαιότερα, διαθέτουν πολύπλοκα κύτταρα, όπως μυικά, καθώς και μια απλή μορφή νευρικού συστήματος, κάτι που δεν συμβαίνει με τους σπόγγους. Οι τελευταίοι έχουν όμως νευρικά γονίδια, πράγμα που σημαίνει ότι μάλλον κάποτε είχαν την ικανότητα ενός νευρικού συστήματος, αλλά ίσως την έχασαν στην εξελικτική πορεία τους.

Καθώς πάντως δεν έχουν ακόμα πειστεί όλοι οι επιστήμονες για τη νέα ανακάλυψη, θα χρειαστούν και άλλες γενετικές αναλύσεις για να επιβεβαιώσουν ότι όντως τα... ζελεδάκια είναι αρχαιότεροι οργανισμοί από τα σφουγγάρια!