Για να είμαστε ειλικρινείς, για τους μαθητές μοιάζουν με μικρά κολαστήρια καταναγκαστικής εργασίας. Σε εμάς, όταν περνάμε απέξω, τα σχολεία ξυπνάνε γλυκές αναμνήσεις μια ξέγνοιαστης ηλικίας, μας θυμίζουν φίλους που χάθηκαν στα χρόνια και κυρίως το παιδί που ίσως κρύβουμε ακόμα μέσα μας.

Τα σχολεία ωστόσο έχουν τη δική τους ιστορία. Επί δεκαετίες μεγαλώνουν γενιές μέσα τους δημιουργώντας συχνά θρύλους για το τι έχει συμβεί μέσα στις τάξεις τους. Υπάρχουν όμως κάποια σχολεία που ξεχωρίζουν από όλα τα άλλα. Πολύχρονη λειτουργία, αρχιτεκτονίκή, ιδιαίτερες μέθοδοι διδασκαλίας και άλλα πολλά χαρακτηριστικά, τα έκαναν να αποκτήσουν. 

Τα παρακάτω σχολεία της Αθήνας κατάφεραν μέσα στο χρόνο να ξεχωρίσουν και συχνα να είναι και περιζήτητα από τους μαθητές.

2ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών (74ο δημοτικό σχολείο Αθηνών)

Αδριανού 106-108, Πλάκα

Το ιστορικό κτίριο στην Πλάκα, με το αέτωμα κίονες, κατασκευάστηκε γύρω στο 1875-6 και ήταν έμπνευση του αρχιτέκτονα Μιχαήλ Καλκού. Στέγαζε κάποτε το Β΄ δημοτικό σχολείο αρρένων ή «Δημοτική Σχολή» όπως μαρτυρά και η ανάγλυφη επιγραφή του. Έγινε γνωστό ως σχολείο του Καμπάνη, ενός σπουδαίου εκπαιδευτικού της εποχής, που διετέλεσε διευθυντής του. Σήμερα είναι διατηρητέο και είναι από τα ελάχιστα σχολεία που, από τότε μέχρι και σήμερα, χρησιμοποιούν την «αλληλοδιδακτική» μέθοδο: οι καλύτεροι μαθητές, με την επίβλεψη του δασκάλου, κάνουν μάθημα στους υπόλοιπους.

Μαράσλειος

Μαρασλή 4-6, Κολωνάκι

Υπήρξε μέχρι πριν λίγα χρόνια χώρος διδασκαλίας, όχι μόνο μαθητών αλλά και δασκάλων. Η Μαράσλειος Παιδαγωγική Ακαδημία ανεγέρθηκε το 1905 και πήρε το όνομά της από τον ευεργέτη της, Γρηγόριο Μαρασλή με σκοπός να εκπαιδεύονται εκεί οι δημοδιδάσκαλοι, προτού ξεκινήσουν τη σταδιοδρομία τους στις μαθητικές τάξεις.

Έργο του αρχιτέκτονα Δημήτρη Καλλία, η Μαράσλειος είναι ένα επιβλητικό νεοκλασικό οικοδόμημα με την αρχιτεκτονική της να κάνει αναφορές στο χρυσό αιώνα του Περικλή. Αργότερα, το 1929, στον ίδιο χώρο προστέθηκε κι άλλο ένα κτίριο που ονομάστηκε «Αριστοτέλης», για να φιλοξενήσει το Γυμνάσιο Θηλέων, όπου οι μαθητευόμενοι δάσκαλοι θα έκαναν την πρακτική τους. Το σχολείο ονομάστηκε Αριστοτέλης και είναι βασισμένο σε σχέδια του αρχιτέκτονα Νικόλαου Μητσάκη.

Σήμερα δεν είναι πλέον ακαδημία για δασκάλους, αν και συνεχίζει να προσφέρει ευκαιρίες για πρακτική, και στεγάζει το 26ο Ενιαίο Λύκειο και το 26ο Γυμνάσιο Αθηνών.

 Ιταλία (15ο Λύκειο Αθηνών)

Κυψέλης 46 & Παξών, Κυψέλη

Κτίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα για να στεγάσει την Ιταλική Σχολή Καλογραίων, «Casa d’ Italia».

Τα χρόνια της κατοχής οι Γερμανοί το μετέτρεψαν σε νοσοκομείο και από τον Μάρτιο του 1945 λειτούργησε ως «Γενικό Νοσοκομείο της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας».

Από το 1976, όπου έγινε και πάλι σχολείο, στέγασε το ιστορικό 15ο Λύκειο Αρρένων. Το 1981 μεταφέρεται κάτω από τη στέγη του το 60ό Γυμνάσιο και Λύκειο ενώ σήμερα, μετά από τις συγχωνεύσεις του 2011, το κτίριο στεγάζει το 15ο ΓΕΛ Αθηνών. Οι μαθητές του έπλαθαν ιστορίες για φαντάσματα, πτώματα και δολοφονίες, και το Χημείο μάλιστα αποκαλείται Νεκροτομείο».

Tο Στρογγυλό (1ο Γενικό Λύκειο Αγίου Δημητρίου) 

Στρ. Αλεξάνδρου Παπάγου 23, Άγιος Δημήτριος

Πρόκειται μάλλον για το πιο μοντέρνο σε σχεδιασμό σχολείο της Αθήνας, το οποίο σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Τάκης Ζενέτος πριν σχεδόν μισό αιώνα. Με γνώμονα τη τεχνολογία στην εκπαίδευση, σχεδίασε, εν έτει 1969, ένα πρωτοποριακό σχολείο για την εποχή του - και σχεδόν και για τη δική μας.

Υπήρχε πρόβλεψη για κύκλωμα τηλεοράσεων, ατομικούς υπολογιστές και μονάδες συνδεδεμένες με παγκόσμιες ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες – το εκπαιδευτικό υλικό θα μπορούσε να μεταδοθεί σε όλο το σχολείο. Όλα αυτά βέβαια ακούγονταν σαν ταινίας επιστημονικής φαντασίας εκείνα τα χρόνια.

Το κυκλικό του σχήμα, του χάρισε το παρατσούκλι Στρογγυλό, οι αίθουσές του βρίσκονται σε άξονα με κέντρο επικοινωνίας μια εσωτερική αυλή, λειτουργώντας σαν μια ενιαία κοινότητα. Οι περσίδες που το περικλείουν είναι μελετημένες ώστε να παρέχουν, ανάλογα με την κλίση του ηλίου, το κατάλληλο φως στις τάξεις.