Η ραγδαία εξάπλωση του λαγοκέφαλου (Lagocephalus sceleratus) στα ελληνικά νερά αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εφιάλτες για το θαλάσσιο οικοσύστημα και την αλιεία.

Το συγκεκριμένο ξενικό είδος κουβαλά στο σώμα του την περιβόητη τετροδοτοξίνη, μια πανίσχυρη νευροτοξίνη που δεν καταστρέφεται με κανέναν τρόπο μαγειρέματος (όπως το ψήσιμο ή το βράσιμο) και μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο από παράλυση του αναπνευστικού μέχρι και τον θάνατο. Αυτό το θανατηφόρο «όπλο» κρατούσε μέχρι σήμερα μακριά σχεδόν κάθε επίδοξο εχθρό του. Η φύση, όμως, έχει τους δικούς της κανόνες και ο απόλυτος κυρίαρχος απέναντι στον τοξικό εισβολέα δεν είναι άλλος από τη θαλάσσια χελώνα Caretta caretta.

Όπως επισημαίνει ο Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών (MEDASSET), η Caretta caretta διαθέτει έναν μοναδικό οργανισμό που δεν επηρεάζεται στο ελάχιστο από το θανατηφόρο δηλητήριο του ψαριού. Έτσι, κατατάσσεται ως ο πιο αποτελεσματικός βιολογικός ρυθμιστής του πληθυσμού του, ικανός να καταβροχθίζει με ευκολία ακόμα και τους πιο μεγάλους, ενήλικους λαγοκέφαλους που κανένα άλλο ον δεν τολμά να πλησιάσει.

View on Instagram

Οι «σύμμαχοι» στη μάχη κατά του γόνου

Στην προσπάθεια να περιοριστεί η απειλή, η χελώνα δεν είναι εντελώς μόνη, καθώς στην εξίσωση μπαίνουν και ορισμένα είδη ψαριών. Σύμφωνα με στοιχεία από το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», ο Κυνηγός (μαζί με τη ζαργάνα και άλλα πελαγικά είδη) λειτουργεί ως ένας εξαιρετικά δραστήριος διώκτης των νεαρών λαγοκέφαλων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε στομάχια μεγάλων Κυνηγών έχουν εντοπιστεί από 50 έως και 180 μικροί λαγοκέφαλοι! Στα πρώτα στάδια της ζωής τους, οι γόνοι δεν έχουν προλάβει ακόμα να συσσωρεύσουν υψηλά, θανατηφόρα επίπεδα τετροδοτοξίνης —καθώς αυτή αυξάνεται σταδιακά με την ηλικία και τη διατροφή τους— επιτρέποντας στα μεγάλα, ταχύτατα ψάρια να τους καταναλώνουν μαζικά χωρίς να κινδυνεύουν.

Η υπεραλίευση και ο κρίσιμος ρόλος της Ελλάδας

Το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο έντονο αν αναλογιστεί κανείς ότι η υπεραλίευση έχει μειώσει δραματικά τους άλλους μεγάλους, ιθαγενείς θηρευτές των θαλασσών μας, όπως είναι οι καρχαρίες και οι ξιφίες. Με τους υπόλοιπους μεγάλους παίκτες εκτός κάδρου, η προστασία της Caretta caretta αποκτά πλέον χαρακτήρα ύψιστης οικολογικής σημασίας, αφού αποτελεί το μοναδικό ανάχωμα ώστε να μην μείνει ο ενήλικος λαγοκέφαλος χωρίς κανέναν απολύτως βιολογικό περιορισμό.

Σε αυτή την παγκόσμια προσπάθεια, η Ελλάδα κρατά τα πρωτεία και φέρει την κορυφαία ευθύνη, καθώς οι ελληνικές ακτές αποτελούν το σημαντικότερο καταφύγιο για το είδος στη Μεσόγειο, φιλοξενώντας περίπου το 60% των φωλιών του. Η επιβίωση της θαλάσσιας χελώνας είναι, κυριολεκτικά, η επιβίωση των θαλασσών μας.