Ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο με τα ονόματα των προσφύγων από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα είναι πλέον προσβάσιμο στο διαδίκτυο, χάρη στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών.

Έναν κατάλογο με βαθιά συναισθηματική φόρτιση για τους απογόνους των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα από τον Εύξεινο Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη διέσωσε και δημοσίευσε η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών. Πρόκειται για ένα εκτενές ονομαστικό ευρετήριο που καταρτίστηκε από το υπουργείο Γεωργίας και την Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων και δημοσιεύτηκε το 1928.

Για την κατάρτισή του χρησιμοποιήθηκαν οι δηλώσεις αποζημίωσης που είχαν κατατεθεί από τους αγρότες-πρόσφυγες. Στο ευρετήριο περιλαμβάνονται επίσης όσοι εγκατέλειψαν τις αγροτικές περιοχές στις οποίες το κράτος εγκατέστησε πρόσφυγες, καθώς και όσοι εγκαταστάθηκαν μετά την 1η Ιουλίου 1928.

Τι περιέχουν οι κατάλογοι

Στους τόμους του ευρετηρίου καταγράφεται το όνομα του αρχηγού κάθε οικογένειας. Οι συντάκτες επισημαίνουν ότι ορισμένοι μπορεί να εμφανίζονται με δεύτερο ή τρίτο επίθετο, οπότε οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να αναζητήσουν το όνομα σε διαφορετικό γράμμα της αλφαβήτου. Επίσης, η ορθογραφία των επιθέτων ενδέχεται να διαφέρει — οι πιο συχνές αποκλίσεις αφορούν διπλά σύμφωνα στην αρχή ή στο μέσο της λέξης, ταυτόφωνα φωνήεντα και καταλήξεις, ιδίως στα γυναικεία επίθετα.

Πέρα από τα ονόματα, οι κατάλογοι περιέχουν πλούσιες πληροφορίες: τον τόπο καταγωγής των προσφύγων, το αν δικαιούνταν αποζημίωση, το αν αποχώρησαν από τον συνοικισμό, καθώς και το αν ο καταγεγραμμένος ήταν αρχηγός ή απλό μέλος της οικογένειας.

Ένα δείγμα συστηματικής δουλειάς υπό αντίξοες συνθήκες

Το εύρος και η λεπτομέρεια του ευρετηρίου αποτελούν απόδειξη της συστηματικής προσπάθειας που καταβλήθηκε, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε η Ελλάδα της δεκαετίας του 1920 — μια περίοδο κατά την οποία το κράτος καλούνταν να διαχειριστεί έναν τεράστιο προσφυγικό πληθυσμό.

Οι κατάλογοι έχουν ψηφιοποιηθεί και είναι πλέον διαθέσιμοι διαδικτυακά, καλύπτοντας το σύνολο της αλφαβήτου — από το Α έως το Ω — σε πολλαπλούς τόμους. Η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών έχει συνοδεύσει τη δημοσίευση με αναλυτικές οδηγίες ανάγνωσης, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να μπορεί να αναζητήσει τους προγόνους του με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια.