Η κατάσταση στην Τεχεράνη παραμένει εξαιρετικά τεταμένη μετά τις αεροπορικές επιδρομές που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, με στόχο στρατιωτικές και πολιτικές εγκαταστάσεις του ιρανικού καθεστώτος.

Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις έχουν προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές, φόβο στους πολίτες και βαθιά αβεβαιότητα για το μέλλον της χώρας, ενώ μαρτυρίες κατοίκων αποτυπώνουν το κλίμα που επικρατεί στο εσωτερικό του Ιράν.

«Ο αριθμός των εκρήξεων, η καταστροφή, αυτό που συμβαίνει είναι απίστευτο», δηλώνει ο Σαλάρ, του οποίου το όνομα έχει αλλάξει για λόγους ασφαλείας.

Συνεχείς επιθέσεις και εκατοντάδες νεκροί

Η ιρανική πρωτεύουσα βρίσκεται υπό σφοδρή επίθεση από την έναρξη των πληγμάτων, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στοχεύουν στρατιωτικές και πολιτικές εγκαταστάσεις με στόχο την αποδυνάμωση του ισλαμικού καθεστώτος. Ωστόσο, οι συνέπειες των επιθέσεων έχουν επηρεάσει και άλλες περιοχές της χώρας.

Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, περισσότεροι από 160 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και παιδιά, σκοτώθηκαν όταν χτυπήθηκε σχολείο θηλέων στην πόλη Μινάμπ το Σάββατο. Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διερευνούν το περιστατικό, επισημαίνοντας ότι δεν στοχεύουν αμάχους.

Κάτοικος της Τεχεράνης δήλωσε στο BBC Persian ότι η ένταση των επιθέσεων ξεπερνά ακόμη και εκείνη της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν την περασμένη χρονιά. «Αυτό που βιώνουμε τώρα είναι πέρα από όσα ζήσαμε στον πόλεμο των 12 ημερών», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η πρώτη φάση των επιθέσεων είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, όμως οι αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται αδιάκοπα τις επόμενες ημέρες.

Καθημερινότητα μέσα στον φόβο και την καταστροφή

Ο Σαλάρ περιγράφει μια καθημερινότητα γεμάτη αγωνία και συνεχή βομβαρδισμό. «Κάθε ημέρα μοιάζει σαν ένας μήνας», λέει. «Ο όγκος των επιθέσεων είναι τόσο μεγάλος».

Όπως εξηγεί, μια πρόσφατη αεροπορική επιδρομή έκανε ολόκληρο το σπίτι του να τρέμει, ενώ αναγκάστηκε να αφήσει τα παράθυρα ανοιχτά για να μην σπάσουν τα τζάμια από τα ωστικά κύματα των εκρήξεων.

Η συλλογή πληροφοριών για την κατάσταση στο εσωτερικό του Ιράν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς διεθνείς ειδησεογραφικοί οργανισμοί συχνά δεν λαμβάνουν βίζα για να εργαστούν στη χώρα. Παράλληλα, οι συχνές διακοπές στο διαδίκτυο καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη την επικοινωνία και τη μετάδοση ειδήσεων.

Οι περισσότεροι κάτοικοι παραμένουν στα σπίτια τους, βγαίνοντας μόνο για βασικές προμήθειες. Ταυτόχρονα, το καθεστώς φαίνεται να έχει αυξήσει την παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας στους δρόμους, κάτι που πολλοί Ιρανοί θεωρούν αντίδραση στη δυσαρέσκεια που εκδηλώθηκε μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ.

Ένας 25χρονος φοιτητής στην Τεχεράνη αναφέρει ότι η πόλη έχει γεμίσει σημεία ελέγχου. «Υπάρχουν παντού μπλόκα. Φοβούνται ακόμα και τη σκιά τους», λέει. Ο ίδιος εκφράζει την ελπίδα ότι θα υπάρξει μια στιγμή όπου οι πολίτες θα βγουν μαζικά στους δρόμους. «Περιμένουμε τη μεγάλη στιγμή, την τελική στιγμή, όταν όλοι θα βγούμε έξω και θα νικήσουμε».

Ελλείψεις, ακρίβεια και άδεια πόλη

Η οικονομική πίεση αυξάνεται καθημερινά, σύμφωνα με κατοίκους της πρωτεύουσας. Οι τιμές βασικών αγαθών, όπως τα αυγά και οι πατάτες, έχουν εκτοξευθεί, ενώ οι ουρές για βενζίνη και ψωμί χαρακτηρίζονται «απίστευτες».

Μια άλλη κάτοικος της Τεχεράνης δήλωσε στο BBC ότι τα περισσότερα καταστήματα παραμένουν κλειστά και ορισμένα ΑΤΜ δεν λειτουργούν, αν και τα σούπερ μάρκετ και οι φούρνοι εξακολουθούν να είναι ανοιχτά.

Όπως περιγράφει, η πόλη μοιάζει «άδεια» και όποιος βγαίνει από το σπίτι του πρέπει να έχει «σοβαρό λόγο». «Την πρώτη ημέρα οι άνθρωποι φώναζαν συνθήματα και όλοι έμοιαζαν χαρούμενοι. Αλλά τώρα υπάρχουν παντού αστυνομικές δυνάμεις», συμπληρώνει.

Απειλές από τις δυνάμεις ασφαλείας

Ο Σαλάρ περιγράφει επίσης τις προειδοποιήσεις των Αρχών προς τους πολίτες που ενδεχομένως θα διαμαρτυρηθούν κατά του καθεστώτος. Παρά τις δυσκολίες στην πρόσβαση σε ανεξάρτητες πληροφορίες, όπως λέει, τα μηνύματα των δυνάμεων ασφαλείας είναι ξεκάθαρα.

«Κάθε μέρα στέλνουν SMS που προειδοποιούν ότι, αν βγούμε έξω, θα μας αντιμετωπίσουν σκληρά», αναφέρει. Σε ένα από τα μηνύματα που έλαβε αναφερόταν ότι όποιος βγει να διαδηλώσει θα θεωρηθεί «συνεργάτης του Ισραήλ».

Ο ίδιος πιστεύει ότι το ύφος των μηνυμάτων υπονοεί ότι όποιος δεν υπακούσει μπορεί να αντιμετωπίσει βίαιη καταστολή ή ακόμη και να σκοτωθεί.

Βομβαρδισμοί και σε άλλες πόλεις του Ιράν

Το BBC Persian μίλησε επίσης με τον Καβέχ, του οποίου το όνομα επίσης έχει αλλάξει, ο οποίος ζει στη Ζαντζάν, περίπου 275 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Τεχεράνης, μια πόλη που επίσης έχει δεχτεί επιθέσεις.

«Τις τρεις πρώτες ημέρες η πόλη μας βομβαρδιζόταν έντονα», αναφέρει και συμπληρώνει: «Ζούμε σε μια περιοχή όπου μαχητικά αεροσκάφη περνούν συνεχώς από πάνω μας».

Μετά το ξέσπασμα του πολέμου, όπως λέει, ο ουρανός παρέμενε διαρκώς συννεφιασμένος από τις στήλες καπνού που υψώνονταν από τα σημεία των βομβαρδισμών, μια εικόνα που περιγράφει ως «ταυτόχρονα όμορφη και τρομακτική».

Μαζική φυγή από την Τεχεράνη

Ο Σαλάρ αποφάσισε να στείλει τους γονείς του προς τον βορρά, αν και δεν ήταν βέβαιος ποιες πόλεις θα ήταν ασφαλείς. Το σπίτι τους βρίσκεται στη γειτονιά Σαριατί της Τεχεράνης, όπου υπάρχουν πολλές στρατιωτικές εγκαταστάσεις που έχουν γίνει στόχος επιθέσεων.

«Η μητέρα μου ήταν σε πολύ κακή κατάσταση, ήταν πολύ φοβισμένη», λέει, προσθέτοντας ότι οι σημερινές επιθέσεις είναι χειρότερες από όσα είχε βιώσει κατά τη διάρκεια του οκταετούς πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980.

Καθώς περνούν οι ημέρες, όλο και περισσότεροι άνθρωποι εγκαταλείπουν την Τεχεράνη, αν και αυτό δεν είναι δυνατό για όλους. «Η γιαγιά ενός φίλου μου είναι άρρωστη και δεν μπορούν να τη μετακινήσουν», εξηγεί.

Διακοπές στο διαδίκτυο και δυσκολία επικοινωνίας

Οι διακοπές στο διαδίκτυο έχουν καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την επικοινωνία των Ιρανών με τους συγγενείς τους. Ο Καβέχ αναφέρει ότι εκτός από την επιβίωση, μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες του είναι να διατηρεί επαφή με την οικογένεια και τους φίλους του και να έχει πρόσβαση σε αξιόπιστες ειδήσεις.

Η σύνδεσή του στο διαδίκτυο διακόπηκε γύρω στο μεσημέρι της πρώτης ημέρας των επιθέσεων και χρειάστηκαν δύο ημέρες για να αποκατασταθεί.

Τόσο ο Καβέχ όσο και ο Σαλάρ χρησιμοποιούν εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN) για να έχουν πρόσβαση σε ιστοσελίδες που μπλοκάρονται από την ιρανική κυβέρνηση, κάτι που, όπως λένε, δεν είναι εύκολο.

Όταν καταφέρνει να συνδεθεί, ο Καβέχ προσπαθεί να βοηθήσει «φίλους εκτός Ιράν που δεν έχουν νέα από τις οικογένειές τους, για να τους ενημερώσει ή να μεταφέρει μηνύματα».

Αντιδράσεις μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ

Λόγω της αυστηρής ασφάλειας στο Ιράν, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η συνολική αντίδραση της κοινωνίας στον θάνατο του ανώτατου ηγέτη.

Ενώ κάποιοι βγήκαν στους δρόμους για να πανηγυρίσουν, άλλοι συμμετείχαν σε δημόσιες εκδηλώσεις πένθους που οργανώθηκαν από τις κρατικές αρχές.

Ο Καβέχ δηλώνει ότι αρχικά δυσκολεύτηκε να πιστέψει την είδηση της δολοφονίας του Χαμενεΐ. «Πάντα φανταζόμουν ότι εκείνη η στιγμή θα μου έφερνε χαρά, αλλά δεν συνέβη», λέει.

«Σχεδόν όλα τα χρόνια της ζωής μου και της ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων σαν κι εμένα καταστράφηκαν και χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, κι όμως ο ίδιος απομακρύνθηκε από τη σκηνή σε μια μόνο στιγμή, κάτι που με έκανε πραγματικά θυμωμένο».

Ο Σάλεχ δηλώνει ότι δεν περίμενε τους πανηγυρισμούς στους δρόμους μετά την είδηση του θανάτου του ανώτατου ηγέτη. «Η ατμόσφαιρα στην πόλη μετά την επίθεση ήταν πολύ βαριά από πλευράς ασφάλειας. Και εξακολουθεί να είναι», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αβεβαιότητα για το μέλλον

Κανείς από τους δύο άνδρες δεν γνωρίζει τι θα σημαίνει ο πόλεμος για τους ίδιους, τις οικογένειές τους ή τη χώρα τους.

«Αμφιβάλλω αν κάποιος από εμάς θα είναι ποτέ ξανά ο ίδιος», λέει ο Σαλάρ, προσθέτοντας ότι πολλοί άνθρωποι βρίσκονται υπό έντονο στρες.

Αναφερόμενος σε όσους ζουν στο εξωτερικό, ιδιαίτερα στους μοναρχικούς, υποστηρικτές του γιου της πρώην βασιλικής οικογένειας του Ιράν που έχουν υποστηρίξει τη στρατιωτική δράση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ τονίζει ότι «δεν γνωρίζουν πραγματικά τι βιώνουμε».

«Ελπίζω να μη χρειαστεί ποτέ να το ζήσουν», προσθέτει.

Ο Καβέχ εκτιμά ότι ο πόλεμος «δεν θα τελειώσει τόσο γρήγορα όσο νομίζαμε». Παρ’ όλα αυτά δηλώνει ότι η ελπίδα του δεν έχει μειωθεί.

«Αντίθετα, δυναμώνει κάθε μέρα», λέει. «Δεν ξέρω τι θα συμβεί μετά από αυτή την “επιχείρηση”, αλλά χωρίς αυτήν σίγουρα θα είχε συμβεί κάτι χειρότερο. Έτσι, τουλάχιστον υπάρχει ακόμα μία πιθανότητα για ζωή και για το αύριο».