Το 1950, σύμφωνα με μια ιστορία που αναπαράγεται εδώ και δεκαετίες, ένας άνδρας περίπου 30 ετών εμφανίστηκε ξαφνικά στο κέντρο της Νέα Υόρκη, στη διασταύρωση του Times Square.

Έμοιαζε χαμένος. Κοιτούσε αποσβολωμένος τα αυτοκίνητα, τα φώτα και τις φωτεινές επιγραφές, σαν να μην είχε ξαναδεί τίποτα παρόμοιο. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, στην προσπάθειά του να διασχίσει τον δρόμο, παρασύρθηκε από ταξί και σκοτώθηκε ακαριαία.

Η υπόθεση θα μπορούσε να είχε κλείσει ως ένα ακόμη τροχαίο δυστύχημα. Όμως όσα βρέθηκαν στις τσέπες του νεκρού άνδρα γέννησαν έναν από τους πιο διάσημους θρύλους «ταξιδιού στον χρόνο».

Τα ευρήματα που πυροδότησαν τον θρύλο

Σύμφωνα με την αφήγηση, πάνω του εντοπίστηκαν νομίσματα και χαρτονομίσματα που δεν κυκλοφορούσαν εδώ και δεκαετίες, πολλά εκ των οποίων έμοιαζαν ολοκαίνουργια. Βρέθηκε επίσης επιστολή με ταχυδρομική σήμανση του 1876, απόδειξη από επιχείρηση που δεν υπήρχε πια, καθώς και επαγγελματικές κάρτες με το όνομα «Rudolph Fentz» και διεύθυνση στην Πέμπτη Λεωφόρο.

Οι έρευνες – πάντα σύμφωνα με τον μύθο – δεν εντόπισαν κανέναν σύγχρονο Rudolph Fentz σε τηλεφωνικούς καταλόγους. Η διεύθυνση αντιστοιχούσε σε επιχείρηση που λειτουργούσε επί χρόνια, ενώ τα δακτυλικά αποτυπώματα του νεκρού δεν ταυτίζονταν με κανένα αρχείο. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο: τα ρούχα του ήταν παλαιομοδίτικα, περίπου 75 ετών, με ετικέτες από ράφτη και κατάστημα που είχαν προ πολλού κλείσει.

Η ιστορία κορυφώνεται με την «ανακάλυψη» ότι ένας Rudolph Fentz είχε δηλωθεί αγνοούμενος το 1876. Είχε βγει βόλτα ένα βράδυ και δεν επέστρεψε ποτέ. Η περιγραφή των ρούχων του ταίριαζε απόλυτα με εκείνη του άνδρα που σκοτώθηκε το 1950. Το συμπέρασμα που διαδόθηκε διεθνώς: ο Fentz είχε ταξιδέψει στον χρόνο.

Η ιστορία που έγινε «απόδειξη» ταξιδιού στον χρόνο

Από τη δεκαετία του 1970 και μετά, η υπόθεση παρουσιάστηκε σε βιβλία, περιοδικά και τηλεοπτικές εκπομπές ως πραγματικό περιστατικό που επιβεβαιώνει ρήγματα στον χρόνο. Το όνομα του φερόμενου ερευνητή, ενός αστυνομικού της Νέας Υόρκης, χρησιμοποιήθηκε για να ενισχύσει την αξιοπιστία της αφήγησης.

Μόνο που τίποτα από αυτά δεν ήταν αληθινό.

Η λογοτεχνική πηγή πίσω από τον «μύθο»

Η ιστορία του Rudolph Fentz δεν προέρχεται από αστυνομικό αρχείο, αλλά από διήγημα επιστημονικής φαντασίας με τίτλο «I’m Scared», που δημοσιεύτηκε το 1951 στο περιοδικό Collier’s. Συγγραφέας του ήταν ο Αμερικανός λογοτέχνης Jack Finney, γνωστός κυρίως για το μυθιστόρημα The Body Snatchers.

Στο διήγημα, ο αφηγητής περιγράφει μια σειρά από παράξενα φαινόμενα που υποδηλώνουν διαταραχές στον χρόνο: τηλεφωνήματα πριν πραγματοποιηθούν, επιταγές που κατατίθενται πριν γραφτούν, γράμματα που φτάνουν σε λεπτά από τη μία πολιτεία στην άλλη. Η ιστορία του Fentz αποτελεί το πιο εκτενές επεισόδιο αυτής της φανταστικής αφήγησης.

Το μήνυμα του Finney δεν ήταν ότι ο χρόνος έχει ραγίσει, αλλά ότι η κοινωνία επιθυμεί απεγνωσμένα να δραπετεύσει από το παρόν. Σε μια εποχή μεταπολεμικής αβεβαιότητας, ο συγγραφέας περιέγραφε μια ανθρωπότητα που νοσταλγεί ένα εξιδανικευμένο παρελθόν και φαντασιώνεται διεξόδους σε άλλους κόσμους και εποχές.

Γιατί ο μύθος επιβιώνει

Η υπόθεση Rudolph Fentz επιβιώνει επειδή αγγίζει μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη: την επιθυμία να πιστέψουμε ότι ο χρόνος δεν είναι απόλυτος, ότι υπάρχουν ρωγμές στη λογική, ότι το ανεξήγητο μπορεί να είναι αληθινό. Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, οι καλοστημένες αφηγήσεις που μοιάζουν με ντοκουμέντο διαδίδονται εύκολα, ιδίως όταν συνοδεύονται από λεπτομέρειες που προσδίδουν ψευδαίσθηση αυθεντικότητας.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι λιγότερο μυστηριώδης αλλά εξίσου ενδιαφέρουσα: πρόκειται για ένα λογοτεχνικό εύρημα που μετατράπηκε σε «αστικό θρύλο» και παρουσιάστηκε ως ιστορικό γεγονός.

Ο Rudolph Fentz δεν ταξίδεψε ποτέ στον χρόνο. Αυτό που ταξίδεψε, και συνεχίζει να ταξιδεύει, είναι η δύναμη της αφήγησης και η διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να ξεφύγει από το εδώ και το τώρα.