Η ιστορία των σιδηροδρομικών δυστυχημάτων στην Ελλάδα δεν ξεκινά ούτε τελειώνει σε ένα μόνο γεγονός. Πολύ πριν τις σύγχρονες τραγωδίες, μια νύχτα του Σεπτεμβρίου του 1968 έμελλε να χαραχτεί ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη, αποδεικνύοντας με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η ασφάλεια όταν τα ανθρώπινα λάθη και οι παραλείψεις συναντώνται.

Στις 30 Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς, δύο αμαξοστοιχίες γεμάτες επιβάτες που επέστρεφαν από την Πελοπόννησο προς την Αθήνα κινούνταν στην ίδια γραμμή, σε μια περίοδο έντονης μετακίνησης λόγω του δημοψηφίσματος της εποχής. Η πρώτη, μια ταχεία που πραγματοποιούσε συχνές στάσεις, και η δεύτερη, μια υπερταχεία, ακολουθούσαν την ίδια διαδρομή με μικρή χρονική απόσταση μεταξύ τους.

Λίγο μετά τις 18:20, κοντά στο Δερβένι Κορινθίας, συνέβη το γεγονός που θα πυροδοτούσε την αλυσίδα της καταστροφής. Κάποιος επιβάτης τράβηξε τον μοχλό κινδύνου στην πρώτη αμαξοστοιχία, αναγκάζοντας τον μηχανοδηγό να ακινητοποιήσει το τρένο. Οι λόγοι παραμένουν μέχρι σήμερα ασαφείς, με τις μαρτυρίες να κάνουν λόγο για περιστατικά λιποθυμίας επιβατών.

Αμέσως ξεκίνησαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες: προσωπικό του τρένου κατέβηκε για να τοποθετήσει προειδοποιητικό σήμα, ώστε να ειδοποιηθεί η επερχόμενη αμαξοστοιχία. Όμως, εκείνη τη στιγμή, στην καμπίνα της δεύτερης αμαξοστοιχίας επικρατούσε χαλάρωση. Η προσοχή είχε αποσπαστεί, ενώ η ταχύτητα παρέμενε υψηλή.

Το αποτέλεσμα ήταν μοιραίο. Το δεύτερο τρένο δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως το προειδοποιητικό σήμα και συγκρούστηκε με σφοδρότητα με το τελευταίο βαγόνι της πρώτης αμαξοστοιχίας. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η διαδρομή μετατράπηκε σε σκηνή χάους, με συντρίμμια, κραυγές και πανικό.

Οι πρώτοι που έσπευσαν να βοηθήσουν ήταν οι κάτοικοι της περιοχής, που αρχικά πίστεψαν πως κάποιο τρένο είχε εκτροχιαστεί στον ποταμό. Αντί αυτού, βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια τραγωδία: 34 άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους και περισσότεροι από 125 είχαν τραυματιστεί.

Το δυστύχημα αυτό δεν ήταν απλώς μια κακή στιγμή. Ήταν το αποτέλεσμα μιας σειράς κρίσιμων λαθών: ένας ανεξήγητος χειρισμός του μοχλού κινδύνου, καθυστερημένη αντίδραση, ελλιπής επικοινωνία και τελικά η αδυναμία αποτροπής του αναπόφευκτου.

Χρόνια αργότερα, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποιος τράβηξε τον μοχλό; Και ακόμη πιο ανησυχητικό, γιατί το σύστημα δεν μπόρεσε να αποτρέψει την τραγωδία;

Η περίπτωση του 1968 λειτουργεί ως μια διαχρονική υπενθύμιση ότι η ασφάλεια στις μεταφορές δεν είναι ποτέ δεδομένη. Αντίθετα, απαιτεί διαρκή εγρήγορση, υπευθυνότητα και συστήματα που δεν αφήνουν περιθώριο στο ανθρώπινο λάθος να εξελιχθεί σε εθνική τραγωδία.