Απροσάρμοστοι, φευγάτοι, ερωτευμένοι, τρελοί και λογικοί, οι τρείς «Άγιοι των Εξαρχείων», είναι ένα μέρος της ταυτότητας της ιστορικής συνοικίας της Αθήνας. Μπορούσες να τους βρεις στην πλατεία να πίνουν καφέ, να παραμιλάνε ή να κοιτάζουν βαθυστόχαστα το άπειρο. Σπάνια θα τους πετύχαινες μαζί. Ήταν, όπως λένε και αυτοί που τους γνώριζαν, τρείς εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι, που όμως είχαν ένα πράγμα κοινό: τις τάσεις φυγής και αυτονομίας. Και ίσως μιας αποστροφής για τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούσαν.

Αυτοκαταστροφικοί αλλά και ανένταχτοι, οι τρείς «Άγιοι των Εξαρχείων», αποτελούν σήμερα σύμβολα μια άλλης εποχής, μιας επόχης που δεν πέρασε ποτέ και είναι πάντα τόσο επίκαιρη. Όσοι ήξεραν τότε τον Νικόλα Άσιμο, τον πρώτο που έφυγε για αλλού, για να αναζητήσει ανθρώπους και όχι κροκανθρώπους, λένε πως κανείς δεν τον καταλάβαινε, πώς τον περνούσαν για τρελό. Όμως ο Άσιμος έγινε τόσο προφητικός και επίκαιρος στα χρόνια που ακολούθησαν, που πολλοί αναγκάστηκαν να ομολογήσουν πως μιλούσε τότε για το τώρα, για παθογένειες που έβλεπε γύρω του και που κανένας άλλος δεν μπορούσε να δει.

Σπούδασε στην Φιλοσοφική σχολή της Θεσσαλονίκης αλλά την παράτησε για να σπουδάσει ηθοποιός. Όταν βαρέθηκε στην Θεσσαλονίκη, ήρθε στην Αθήνα. Παράτησε και την υποκριτική. Υπέγραφε τα άρθρα του ως Άσιμος (το πραγματικό του όνομα ήταν Νίκος Ασημόπουλος), γιατί τέτοιος ήθελε να μείνει. Άγνωστός μεταξύ αγνώστων. Ελεύθερος.

Δεν έμπαινε σε καλούπι. Καμία ιδεολογία δεν μπόρεσε να διαφθείρει το πως έβλεπε τον κόσμο. Έτρωγε ξύλο και από τους ασφαλίτες και από τους κομμουνιστές. «Κάθε δέσμευση είναι ολιγωρία άμα θες δεσμά φάε ιδεολογία» τους φώναζε. Έγινε αναρχικός. Έγραφε στίχους και τραγούδια και τα πουλούσε στα Εξάρχεια σε κασέτες.

Ήταν πολύ δύσκολος άνθρωπος, αλλά μπορούσε να «διαβάζει» τον κόσμο γύρω του. Ήταν μισογύνης, αλλά έμενε πάντα στα λόγια. Γι’ αυτό και κατέρρευσε όταν τον συνέλαβαν για τον βιασμό μιας γυναίκας. Μπήκε φυλακή και από τότε που βγήκε δεν ήταν ποτέ ξανά ο ίδιος. Πρόλαβε να ερωτευτεί στην ζωή του, μια αναρχοφεμινίστρια και να κάνει μαζί της ένα κοριτσάκι.

Τον κατηγόρησαν για φυσικό αυτουργό διαδηλώσεων και επεισοδίων, για παρακλάδι της 17 Νοέμβρη, για βιαστή. Το σύστημα τον πολέμησε. Εκείνος, στο τέλος το πήρε κατάκαρδα και αποφάσισε να κρεμαστεί στο σπίτι του στην οδό Καλλιδρομίου.

Τις ίδιες παθογένειες έβλεπε και η Κατερίνα Γώγου, η τελευταία «Αγία των Εξαρχείων», που έφυγε το 1993 σε ηλικία 53 ετών. Αυτή κι αν δεν έκανε τα πάντα στην ζωή της.

Πρωταγωνίστησε σε δεκάδες ρόλους στον κινηματογράφο. Σε δεύτερους ρόλους. Μπορούσε να γίνει σταρ, αλλά δεν θέλησε. Όπως λέει ο αδελφός της, δεν ήθελε ποτέ να πουν ότι βολεύτηκε. Το χαρούμενο κορίτσι που υποδυόταν στις ταινίες, φαίνεται πως δεν είχε καμία σχέση με την πραγματικότητα. Κάποια στιγμή τα παράτησε. Και άρχισε να γράφει ποιήματα. Ποιήματα με κοινωνικό πρόσημο, που ασκούσαν κριτική στην κοινωνία, την ανθρωπότητα. Ποιήματα σκούρα και σκοτεινά, όπως έβλεπε η Γώγου την πραγματικότητα. Οι συλλογές της ξεπούλησαν. Ακόμα και στην Αμερική.

Έμπλεξε με ουσίες. Σύχναζε στα Εξάρχεια και τασσόταν υπέρ του αντιεξουσιαστικού χώρου με κάθε τρόπο διαμαρτυρίας. Συνελήφθη πολλές φορές, ανακρίθηκε και εξευτελίστηκε. Παντρεύτηκε τον έρωτα της ζωής της, τον σκηνοθέτη Παύλο Τάσιο και απέκτησε μια κόρη.

Σε συνέντευξή της είχε πει: «Ελεύθερος σκοπευτής ήταν ο Άσιμος. Τον δολοφόνησαν. Τον Παύλο Σιδηρόπουλο, το ίδιο. Η μόνη επιζήσασα, εγώ». Ναι, ήταν η τελευταία από τους τρείς που έφυγε για να βρει τους φίλους της, τα «μαύρα πουλιά». Ήταν τότε που αποφάσισε να επισκεφθεί τον φίλο της, τον συγγραφέα Γιώργο Χρονά, ζητώντας του λίγο ουίσκι στις 7 το πρωί. Τότε φέρεται να του είπε «Φεύγω, φεύγω για αλλού». Πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν πως ο θάνατος της Κατερίνας Γώγου, ήταν αυτοκτονία. Πέθανε από μίξη χαπιών με αλκοόλ.

Η Κατερίνα Γώγου πάλεψε με τους δαίμονές της, με τα ναρκωτικά με την αστυνομία, με την ιδέα της για τον κόσμο. Δεν άντεξε κάποια στιγμή να προσπαθεί άλλο μόνη της.

Γιατί τρία χρόνια νωρίτερα, ο ροκάς Παύλος, είχε κι αυτός φύγει από τα αγαπημένα του Εξάρχεια. Πάλεψε με δαίμονες κι αυτός, ανένταχτος και κυρίως απροσάρμοστος, όπως λεγόταν και το γκρουπ που τον συνόδευε από το 1979 μέχρι και το θάνατό του το 1990.

Όπως λένε αυτοί που τον γνώριζαν, ο Παύλος ήταν ροκ. Αυτό που οι άλλοι προσπαθούσαν να έχουν και να κάνουν, δηλαδή την ροκ συμπεριφορά και ζωή, ο Σιδηρόπουλος την είχε φυσικά. Οι περισσότεροι ροκ μουσικοί που ακολούθησαν, παραδέχονται πως χωρίς τον Σιδηρόπουλο δεν θα υπήρχε ροκ ελληνική σκηνή.

Ο Πρίγκιπας ήταν ευχάριστος, γελαστός. Είχε μια έμφυτη αισιοδοξία. Όμως ήταν ευαίσθητος και ίσως υπερευαίσθητος. Όταν ερωτευόταν έπεφτε με τα μούτρα. Όταν δημιουργούσε, μουσική και στίχους, έπεφτε πάλι με τα μούτρα. Όταν ξεκίνησε τα ναρκωτικά, έπεσε δυστυχώς και εκεί με τα μούτρα. Παρόλο που ήξερε τι έκανε και προσπάθησε να ξεφύγει και να κινητοποιήσει και άλλους, δεν ξέφυγε ποτέ.

Αλλά, όπως λέει και ο τίτλος της ταινίας που πρωταγωνίστησε, ήταν «Ασυμβίβαστος». Και δεν θέλησε να συμβιβαστεί ούτε σε αυτήν την περίπτωση και να παραδεχθεί ότι έκανε λάθος. «Ό, τι τράβηξα, το τράβηξα επειδή το ήθελα, και όχι επειδή οδηγήθηκα προς τα εκεί» είχε πει. Ο διανοούμενος αλήτης, όπως αυτοαποκαλούταν, που βρισκόταν με τον ένα πόδι στην δημιουργία και με το άλλο στην καταστροφή, αγάπησε με όλο του το είναι και αγαπήθηκε από τον κόσμο.

Έπαιζε μουσική επειδή αυτό τον κρατούσε στα λογικά του. Στα δικά του λογικά. Τραγουδούσε για τον εαυτό του και γι’ αυτούς που ήθελαν να τον ακούσουν. Στα 42 χρόνια που πρόλαβε να ζήσει, μέχρι να πέσει σε κώμα από δόση ηρωίνης, έζησε την ζωή του απόλυτα και στα άκρα. Όπως και οι τρείς «Άγιοι των Εξαρχείων»...

Αυτά ήταν και τα κοινά τους χαρακτηριστικά τελικά. Τα άκρα, η φυγή και το ασυμβίβαστο. Το προσωνύμιο «Άγιοι των Εξαρχείων» επικράτησε και σήμερα όλοι ξέρουν σε ποιους τρείς αναφέρεται αυτός ο τίτλος. Και εδώ που τα λέμε, καλώς ή κακώς, μια συνοικία σαν τα Εξάρχεια, τέτοιους «άγιους» οφείλει να έχει. Η Κατερίνα, ο Νικόλας και ο Παύλος ίσως να μην ήθελαν ποτέ να τους πουν έτσι. Το μόνο που ήθελαν ήταν να αλλάξουν κάτι με το πέρασμα τους και να φτιάξουν κάτι διαφορετικό...

Πέτρος Καλογεράς