Μήπως έλκεσαι σταθερά από ανθρώπους που είναι συναισθηματικά απρόσιτοι; Μήπως, μόλις μια σχέση αρχίσει να κυλάει ομαλά και να αποκτά βάθος, πυροδοτείς ασυνείδητα καβγάδες ή ψάχνεις αφορμές για να αποτραβηχτείς;
Αν πιάνεις τον εαυτό σου να αμφισβητεί διαρκώς τις προθέσεις του συντρόφου σου και να χτίζει τείχη καχυποψίας, τότε η ρίζα του προβλήματος ίσως να μην βρίσκεται στον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου, αλλά στη δική σου δυσκολία να αντέξεις την αληθινή συναισθηματική εγγύτητα.
Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος Φρόσω Φωτεινάκη, είναι εξαιρετικά συχνό το φαινόμενο ο ένας από τους δύο συντρόφους να λειτουργεί με τη λογική: «Όσο περισσότερο ερχόμαστε κοντά, τόσο πιο έντονα εντοπίζω ελαττώματα και απομακρύνομαι». Στα πρώτα στάδια ενός δεσμού, όπου κυριαρχούν η αδρεναλίνη, το πάθος, η ανεμελιά και ο ενθουσιασμός, όλα μοιάζουν εύκολα. Όταν, όμως, φύγει ο αρχικός «αφρός» και η σχέση περάσει στη φάση της ουσιαστικής σύνδεσης, ενεργοποιείται ένας εσωτερικός συναγερμός που ωθεί το άτομο στην απομάκρυνση.
Από πού πηγάζει αυτό το «σαμποτάζ» στη σύνδεση;
Η τάση να τραβάμε χειρόφρενο μόλις νιώσουμε συναισθηματικά κοντά σε κάποιον δεν σημαίνει ότι δεν ερωτευτήκαμε ή ότι έσβησαν τα συναισθήματά μας. Πρόκειται για έναν βαθιά ριζωμένο μηχανισμό αυτοάμυνας απέναντι στην οικειότητα, ο οποίος τροφοδοτείται από παλαιότερα ψυχικά τραύματα και ανασφαλή μοτίβα δεσμών της παιδικής ηλικίας.
Στην ενήλικη ζωή, αυτή η άμυνα μεταφράζεται σε συγκεκριμένα μοτίβα αυτοσαμποτάζ:
- Απότομη απώλεια ενδιαφέροντος: Ενθουσιαζόμαστε έντονα στην αρχή, αλλά «κρυώνουμε» αμέσως μόλις το άλλο άτομο ανταποκριθεί ουσιαστικά.
- Επιλογή «λάθος» συντρόφων: Στρεφόμαστε ασυνείδητα σε ανθρώπους που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να δεσμευτούν, εξασφαλίζοντας εκ των προτέρων ότι δεν θα υπάρξει πραγματική εγγύτητα.
- Τεχνητές κρίσεις: Δημιουργούμε εντάσεις και συγκρούσεις ακριβώς στις περιόδους όπου επικρατεί ηρεμία και ασφάλεια.
- Διαρκής καχυποψία: Αμφισβητούμε την ειλικρίνεια και τα κίνητρα του συντρόφου μας, περιμένοντας την ώρα που θα μας απογοητεύσει.
Το αποτύπωμα της παιδικής ηλικίας και η θεωρία της προσκόλλησης
Σύμφωνα με τη θεωρία της προσκόλλησης του Βρετανού ψυχιάτρου John Bowlby, ο φόβος της οικειότητας είναι στην πραγματικότητα η άλλη όψη του φόβου της εγκατάλειψης. Από τη στιγμή που γεννιόμαστε, η ποιότητα της σχέσης με τους βασικούς φροντιστές μας —τα πρώτα βλέμματα, η ανταπόκριση στο κλάμα μας, η συναισθηματική τους διαθεσιμότητα— λειτουργεί ως «πυξίδα» για το πώς θα σχετιζόμαστε ως ενήλικες.
Αν μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον που μας παρείχε μια ασφαλή βάση, μαθαίνουμε ότι η εγγύτητα είναι κάτι όμορφο και ακίνδυνο, οπότε δεν φοβόμαστε να αφεθούμε. Αντίθετα, αν τα παιδικά μας χρόνια σημαδεύτηκαν από αστάθεια, άγχος ή συναισθηματική απουσία, το νευρικό μας σύστημα καταγράφει το «κοντά» ως απειλή. Έτσι, ως ενήλικες βιώνουμε μια εσωτερική σύγκρουση: λαχταράμε τη σύνδεση, αλλά την ίδια στιγμή τρέμουμε μήπως πληγωθούμε, με αποτέλεσμα να βιώνουμε έντονα συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα και να αποσυρόμαστε.
Το κλειδί για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος βρίσκεται στην επίγνωση. Όταν αναγνωρίσουμε αυτά τα μοτίβα αποφυγής και συνειδητοποιήσουμε ότι η αποστασιοποίηση δεν είναι έλλειψη αγάπης, αλλά μια παλιά στρατηγική επιβίωσης που δεν μας εξυπηρετεί πια, τότε μπορούμε σταδιακά να ξαναχτίσουμε τον τρόπο με τον οποίο εμπιστευόμαστε και συνδεόμαστε μέσα σε μια σχέση.





Πάσχα
Eurovision
Summer
Xmas
