Abeille Marengo: Η τουρκική φρεγάτα Gökova διεκδικεί ρόλο στο πεδίο, απαντά η «Λήμνος»

Το γαλλικό ερευνητικό Abeille Marengo δέχθηκε ραδιομήνυμα από την τουρκική φρεγάτα Gökova ανατολικά της Καρπάθου, με την ελληνική «Λήμνος» να απαντά ότι πλέει σε ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Η αντιπαράθεση για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου (Great Sea Interconnector - GSI) μεταφέρθηκε από τις διπλωματικές διακοινώσεις και τις αλληλοσυγκρουόμενες NAVTEX στη θάλασσα. Χθες, Πέμπτη, το γαλλικής σημαίας ερευνητικό Abeille Marengo είχε εισέλθει σε διεθνή ύδατα ανατολικά της Καρπάθου, όταν τουρκική φρεγάτα επικοινώνησε μαζί του μέσω ασυρμάτου, επαναλαμβάνοντας τις αξιώσεις της Άγκυρας. Η απάντηση ήρθε αμέσως από την ελληνική φρεγάτα «Λήμνος».

Σύμφωνα με πληροφορίες, η τουρκική φρεγάτα TCG Gökova βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή λίγο πριν από τις 14:00 και μετέδωσε ότι το ερευνητικό σκάφος πλέει «εντός τουρκικής υφαλοκρηπίδας», όπως ισχυρίζεται η Άγκυρα, προσθέτοντας ότι έχει τη συγκατάθεσή της να συνεχίσει τον πλου. Η «Λήμνος» απάντησε ότι το πλοίο βρίσκεται σε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εκτελεί τις εργασίες του βάσει ελληνικής NAVTEX.

Τι έγινε στο πεδίο με το Abeille Marengo

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η τουρκική φρεγάτα παρέμεινε σε απόσταση, χωρίς να παρεμποδίσει το γαλλικό σκάφος. Η ανταλλαγή μηνυμάτων δείχνει, ωστόσο, την επιδίωξη της Άγκυρας να προβάλλει και επί τόπου το ρόλο που διεκδικεί στην αδειοδότηση των ερευνών, μεταφέροντας την αντιπαράθεση από τα διπλωματικά γραφεία στο πεδίο.

Η χθεσινή επικοινωνία μεταξύ των φρεγατών Gökova και «Λήμνος» αποτελεί την πρώτη επιχειρησιακή έκφραση αυτής της αντιπαράθεσης μετά τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού.

Η τουρκική φρεγάτα περιορίστηκε στην ανάγνωση προκαθορισμένου κειμένου μέσω ασυρμάτου και δεν προχώρησε, όπως προκύπτει, σε διαδικασία αναγνώρισης (hailing) του γαλλικού ερευνητικού σκάφους.

Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τον ισχυρισμό περί συναίνεσής της σε τεκμήριο άσκησης κυριαρχικού δικαιώματος. Η Αθήνα από την πλευρά της αντιδρά αμέσως, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα που διεκδικεί η Τουρκία, και αντιπαραβάλλει στο πεδίο ναυτική δύναμη αντίστοιχη της τουρκικής.

Το τουρκικό αφήγημα για τη συναίνεση στις έρευνες

Το τουρκικό ΥΠΕΞ επιβεβαιώνει ότι στις 9 Νοεμβρίου, πριν δηλαδή από τον απόπλου του γαλλικού πλοίου, υπήρξε συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν (Hakan Fidan), και Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ (Yaşar Güler). Σύμφωνα με τη «Milliyet», οι δύο υπουργοί και εκπρόσωποι των αρμόδιων υπηρεσιών εξέτασαν διεξοδικά τις διπλωματικές και στρατιωτικές πτυχές του ζητήματος.

Το ίδιο ρεπορτάζ σημειώνει ότι την επομένη η Τουρκία γνωστοποίησε στη Γαλλία, με διπλωματική διακοίνωση, τη συναίνεσή της για τις εργασίες, υπενθυμίζοντας τους όρους που θεωρεί ότι επιβάλλει το διεθνές δίκαιο. Η εφημερίδα ισχυρίζεται ότι, με αυτή τη διαδικασία, η Άγκυρα ενίσχυσε την πρακτική εφαρμογή των αξιώσεών της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ίδια εφημερίδα, σε άρθρο του Αϊντίν Χασάν με χαρακτηριστικό τίτλο «Κίνηση ματ από την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο», δίνει συνέχεια στο τουρκικό αφήγημα των τελευταίων ημερών περί νίκης και διπλωματικής επιτυχίας της Άγκυρας. Κατά την εφημερίδα, η Ελλάδα επιχείρησε να δημιουργήσει τετελεσμένα με την εμπλοκή γαλλικού πλοίου, αλλά η τουρκική αντίδραση επέβαλε συνεννόηση μέσω Παρισιού.

Η «Milliyet» επισημαίνει ότι, μετά την αποστολή της διακοίνωσης, το «Abeille Marengo» απέπλευσε το ίδιο βράδυ από το λιμάνι του Ηρακλείου, ενώ η τουρκική NAVTEX 1127/26, που εξέδωσε ο σταθμός της Αττάλειας, υπογράμμιζε ότι είχε εξασφαλιστεί η συναίνεση των τουρκικών αρχών. Κατά την εφημερίδα, με αυτή την αλληλουχία ενεργειών η Άγκυρα ενίσχυσε εκ νέου την πρακτική εφαρμογή των κυριαρχικών δικαιωμάτων που διεκδικεί στην υφαλοκρηπίδα, τα εξωτερικά όρια της οποίας είχε γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020.

Ακόμη πιο κατηγορηματική είναι η «Akşam», η οποία προβάλλει πρωτοσέλιδα την υπόθεση ως επιβεβαίωση της τουρκικής αρμοδιότητας. Υποστηρίζει ότι το «Abeille Marengo» αναχώρησε από το Ηράκλειο μόνο αφότου η Άγκυρα έδωσε το «πράσινο φως» για έρευνες σε συγκεκριμένες συντεταγμένες.

Η εφημερίδα προχωρά και σε μία διασταλτική ερμηνεία ότι η γαλλική διπλωματική επικοινωνία ισοδυναμεί με αναγνώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, χωρίς κάτι τέτοιο να τεκμηριώνεται από δημοσιευμένο γαλλικό έγγραφο ή επίσημη γαλλική τοποθέτηση.

Ζήτησε άδεια η Γαλλία ή απλώς ενημέρωσε την Τουρκία;

Διαφορετικά προσέγγισε το θέμα η αντιπολιτευόμενη ιστορική εφημερίδα «Cumhuriyet», δημοσιογράφος της οποίας απευθύνθηκε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών και στη γαλλική πρεσβεία στην Άγκυρα, ζητώντας να διευκρινιστεί εάν η Γαλλία ζήτησε άδεια ή προχώρησε σε συνήθη ενημέρωση για τις δραστηριότητες του πλοίου.

Τουρκικές διπλωματικές πηγές επιβεβαίωσαν στην εφημερίδα ότι η γαλλική πρεσβεία διαβίβασε γραπτή διακοίνωση και ότι η Άγκυρα απάντησε επίσης γραπτώς, χορηγώντας, κατά τη διατύπωσή τους, άδεια. Δεν απάντησαν όμως στο επόμενο και καθοριστικό ερώτημα: εάν η γαλλική διακοίνωση περιείχε πράγματι αίτημα συναίνεσης. Ούτε η γαλλική πρεσβεία έδωσε σχετική διευκρίνιση.

Ο απόστρατος υποναύαρχος Γιανκί Μπαγτζίογλου, τομεάρχης Άμυνας του Νέου Κόμματος, επισήμανε στην ίδια εφημερίδα ότι, εάν υπήρξε επίσημο γαλλικό αίτημα προς την Τουρκία, αυτό θα αποτελούσε σημαντικό προηγούμενο για τις τουρκικές θέσεις. Εάν όμως οι ίδιες εργασίες αδειοδοτήθηκαν και από την Ελλάδα, δημιουργείται, κατά την εκτίμησή του, σοβαρή αντίφαση για τις τουρκικές αξιώσεις.

Ο Μπαγτζίογλου ζήτησε επίσης διευκρινίσεις από τις αρμόδιες γαλλικές αρχές για τις διαδικασίες αδειοδότησης. Πρόκειται για αξιοσημείωτη παρέμβαση στελέχους της τουρκικής αξιωματικής αντιπολίτευσης, καθώς δεν αποδέχεται άνευ όρων το κυβερνητικό αφήγημα γύρω από τις εξελίξεις.

Η διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση και στο αίτημα άδειας

Η διάκριση μεταξύ ενημέρωσης και αιτήματος άδειας είναι καθοριστική, καθώς η ύπαρξη διπλωματικής αλληλογραφίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως αναγνώριση δικαιοδοσίας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είχε δηλώσει στις 9 Νοεμβρίου ότι η γαλλική επικοινωνία με την Τουρκία είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστούσε αίτημα άδειας ή συναίνεσης.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι η τουρκική πλευρά έχει επιλέξει να γνωστοποιήσει, μέσω διπλωματικών πηγών και δημοσιευμάτων, το περιεχόμενο της δικής της απάντησης, χωρίς να έχει παρουσιάσει το γαλλικό έγγραφο που προηγήθηκε.

Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι η μη δημοσιοποίηση της γαλλικής διακοίνωσης ενδέχεται να οφείλεται στους συνήθεις κανόνες εμπιστευτικότητας της διπλωματικής αλληλογραφίας, επιτρέπει, ωστόσο, στην Άγκυρα να προβάλλει τη δική της ερμηνεία, χωρίς να μπορεί να ελεγχθεί εάν το Παρίσι ζήτησε πράγματι άδεια. Ενδεικτική είναι η δήλωση τουρκικής διπλωματικής πηγής στην «Καθημερινή», ήδη από τις 6 Νοεμβρίου, ότι η Άγκυρα θα εκλάμβανε τη γαλλική επικοινωνία ως αίτημα άδειας.

Η προβολή μόνο της τουρκικής απάντησης επιτρέπει στην Άγκυρα να παρουσιάζει τη διαδικασία ως χορήγηση άδειας, χωρίς να μπορεί να ελεγχθεί από το πρωτότυπο γαλλικό κείμενο εάν υπήρξε πράγματι σχετικό αίτημα. Η διατύπωση αυτή αφήνει, άλλωστε, ανοιχτό το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρεί να καθιερώσει τη συναίνεσή της ως πάγια πρακτική από τούδε και στο εξής για να κατοχυρώσει τις αξιώσεις της.