Πάσχα
Eurovision
Summer
Xmas
Η λέξη «αμόκ» έχει περάσει για τα καλά στην καθημερινότητά μας. Λέμε ότι κάποιος «έπαθε αμόκ» όταν χάνει τον έλεγχο, εξοργίζεται ή αρχίζει να συμπεριφέρεται ανεξέλεγκτα. Η πραγματική ιστορία της λέξης, όμως, είναι πολύ πιο σκοτεινή.
Το αγγλικό amok προέρχεται από τη μαλαισιανή λέξη amuk, που περιγράφει μια βίαιη, μανιασμένη επίθεση και έχει ρίζες στη Νοτιοανατολική Ασία.
Ιστορικά, ο όρος χρησιμοποιήθηκε στη Μαλαισία και την Ινδονησία για να περιγράψει ένα άτομο που, έπειτα από μια περίοδο απόσυρσης ή έντονης εσωτερικής πίεσης, ξεσπούσε ξαφνικά και επιτιθόταν αδιακρίτως στους γύρω του. Μάλιστα, τα πρώτα δυτικά λεξικά συνέδεσαν το φαινόμενο με μια κατάσταση «δολοφονικής μανίας» που είχε παρατηρηθεί στους Μαλαισιανούς.
Για αιώνες το «amok» αντιμετωπιζόταν ως ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό φαινόμενο της περιοχής. Σε παλαιότερες περιγραφές συνδεόταν συχνά με την ανδρική τιμή, την ταπείνωση, την εκδίκηση και την απώλεια κοινωνικού κύρους. Οι περισσότεροι καταγεγραμμένοι δράστες ήταν άνδρες και αρκετές από αυτές τις εκρήξεις κατέληγαν στον θάνατο του ίδιου του δράστη.
Με τον καιρό, η λέξη απομακρύνθηκε από αυτή τη συγκεκριμένη έννοια και πέρασε στη δυτική καθημερινή γλώσσα. Η έκφραση run amok σημαίνει πλέον ότι κάποιος ή κάτι ξεφεύγει εντελώς από τον έλεγχο — όχι απαραίτητα με βίαιο τρόπο. Έτσι, μπορούμε σήμερα να μιλήσουμε ακόμη και για «τιμές που έχουν ξεφύγει» ή για «τεχνολογία που τρέχει ανεξέλεγκτη».
Η λέξη, πάντως, κουβαλά πίσω της μια πολύ διαφορετική ιστορία από αυτή που υποψιαζόμαστε όταν τη χρησιμοποιούμε χαλαρά στην καθημερινότητα: από μια περιγραφή ακραίας και αιφνίδιας βίας στη Νοτιοανατολική Ασία κατέληξε να σημαίνει, σχεδόν παντού στον κόσμο, το απόλυτο χάσιμο του ελέγχου.
