Κρασί στο σχολείο για παιδιά; Κι όμως, στη Γαλλία ήταν πραγματικότητα μέχρι το 1981!

Για τα σημερινά δεδομένα ακούγεται σχεδόν αδιανόητο: παιδιά να κάθονται στο σχολικό τραπέζι και, μαζί με το φαγητό τους, να τους σερβίρεται κρασί, μηλίτης ή μπύρα. Κι όμως, στη Γαλλία αυτό δεν ήταν απλώς μια παράξενη εξαίρεση. Για πολλά χρόνια αποτελούσε μέρος μιας διαφορετικής αντίληψης γύρω από το φαγητό, το κρασί και την καθημερινή ζωή.

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1950, το αλκοόλ δεν αντιμετωπιζόταν απαραίτητα ως κάτι που έπρεπε να μείνει μακριά από τα παιδιά. Σε μια κοινωνία όπου το κρασί θεωρούνταν περισσότερο τρόφιμο και στοιχείο της κουλτούρας παρά απαγορευμένη απόλαυση, η παρουσία του στο οικογενειακό τραπέζι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στο σχολείο δεν προκαλούσε την αντίδραση που θα προκαλούσε σήμερα.

Κρασί, μηλίτης και μπύρα στο μεσημεριανό

Ανάλογα με την περιοχή, τα παιδιά μπορούσαν να καταναλώνουν κρασί, μηλίτη ή μπύρα μαζί με το γεύμα τους. Συχνά το ποτό αραιωνόταν με νερό και σερβιριζόταν σε μικρές ποσότητες.

Υπήρχε μάλιστα η αντίληψη ότι το κρασί μπορούσε να προσφέρει ορισμένα οφέλη: να βοηθά την πέψη, να «ζεσταίνει» τον οργανισμό ή ακόμη και να είναι ασφαλέστερο από το νερό, σε μια εποχή που η πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό δεν ήταν αυτονόητη παντού.

Η σχέση με το αλκοόλ ήταν τόσο διαφορετική ώστε, σύμφωνα με τις πηγές της εποχής, μαθητές μπορούσαν να έχουν δικαίωμα ακόμη και σε ποσότητες που σήμερα μοιάζουν εξωπραγματικές για ένα σχολικό γεύμα.

Η αλλαγή του 1956

Η πρώτη μεγάλη αλλαγή ήρθε το 1956, όταν η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να περιορίσει την κατανάλωση αλκοόλ στα σχολεία.

Από εκείνη τη χρονιά, απαγορεύτηκε η χορήγηση αλκοολούχων ποτών σε παιδιά κάτω των 14 ετών. Δεν επρόκειτο ακόμη για καθολική απαγόρευση. Οι μεγαλύτεροι μαθητές μπορούσαν να καταναλώνουν μικρές ποσότητες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με γονική συναίνεση.

Η αλλαγή ήταν σημαντική για την εποχή. Στα σχολικά τραπέζια το κρασί άρχισε να δίνει τη θέση του σε ένα πολύ διαφορετικό ρόφημα: το γάλα, συχνά ζεστό και συνοδευόμενο από έναν κύβο ζάχαρης.

Η εικόνα αυτή σηματοδοτούσε κάτι περισσότερο από μια αλλαγή στο μενού. Η αντίληψη της κοινωνίας για το αλκοόλ και την προστασία των παιδιών άρχιζε να μεταμορφώνεται.

Η οριστική απαγόρευση ήρθε το 1981

Χρειάστηκαν, όμως, ακόμη 25 χρόνια μέχρι να κλείσει οριστικά αυτό το κεφάλαιο.

Το 1981, επί προεδρίας του François Mitterrand, η Γαλλία απαγόρευσε πλήρως την παρουσία αλκοολούχων ποτών στα σχολεία, συμπεριλαμβανομένων των λυκείων. Από εκεί και πέρα, το νερό καθιερώθηκε ως το συνιστώμενο ποτό στα σχολικά γεύματα.

Έτσι, μια πρακτική που κάποτε θεωρούνταν σχεδόν φυσιολογική εξαφανίστηκε σταδιακά από τη σχολική καθημερινότητα.

Μια άλλη εποχή, μια άλλη σχέση με το κρασί

Η ιστορία δεν αφορά μόνο το κρασί. Αποτυπώνει έναν ολόκληρο τρόπο ζωής που σήμερα μοιάζει μακρινός.

Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα, το κρασί ήταν βαθιά συνδεδεμένο με τη γαλλική διατροφή, την οικογένεια και την κοινωνική ζωή. Η ιδέα ότι ένα παιδί έπρεπε να εξοικειωθεί από μικρό με τη γεύση του κρασιού δεν θεωρούνταν απαραίτητα παράλογη. Αντίθετα, εντασσόταν σε μια ευρύτερη κουλτούρα όπου το αλκοόλ αντιμετωπιζόταν ως καθημερινό στοιχείο του τραπεζιού.

Σήμερα, η εικόνα ενός παιδιού με ένα ποτήρι κρασί δίπλα στο σχολικό του γεύμα μοιάζει σχεδόν εξωπραγματική. Κι όμως, στη Γαλλία υπήρξε για χρόνια πραγματικότητα.

Η τελευταία σταγόνα αυτού του διαφορετικού σχολικού μεσημεριανού γεύματος δεν εξαφανίστηκε το 1956, όπως συχνά αναφέρεται. Τότε μπήκε ο πρώτος μεγάλος περιορισμός. Η οριστική απαγόρευση ήρθε το 1981, κλείνοντας έναν κύκλο που σήμερα μοιάζει περισσότερο με ιστορία μιας άλλης εποχής παρά με κάτι που συνέβαινε μόλις λίγες δεκαετίες πριν.