Πάσχα
Eurovision
Summer
Xmas
Η συμφωνία για τη Μονή Σινά ανάμεσα στην Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης και την Αίγυπτο εξασφαλίζει την ελεύθερη λατρεία και την αυτονομία των μοναχών, χωρίς να αναγνωρίζει πλήρη ιδιοκτησία στην περιουσία της.
Η συμφωνία για τη Μονή Σινά βρίσκεται ένα βήμα πριν από την υπογραφή. Η Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης και η κυβέρνηση της Αιγύπτου κατέληξαν σε πλαίσιο συμβιβασμού μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις και έντονες διαφωνίες. Στόχος είναι να τερματιστεί η δικαστική διαμάχη που απειλούσε να ανατρέψει το καθεστώς λειτουργίας του μοναστηριού.
Η λύση που προκρίθηκε εξασφαλίζει τη συνέχιση της μοναστικής ζωής και την ελεύθερη χρήση των χώρων λατρείας. Δεν προβλέπει όμως αναγνώριση πλήρους ιδιοκτησίας επί του συνόλου της ακίνητης περιουσίας της Μονής. Το μοναστήρι ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα στους πρόποδες του όρους Σινά και λειτουργεί αδιάλειπτα επί περίπου 1.500 χρόνια. Περιλαμβάνεται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και διαθέτει ανεκτίμητες συλλογές βυζαντινών εικόνων και χειρογράφων.
Τι προβλέπει η συμφωνία για τη Μονή Σινά και τη ζωή των μοναχών;
Στον πυρήνα της συμφωνίας βρίσκεται η ρητή υποχρέωση του αιγυπτιακού κράτους να προστατεύει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της Μονής και να σέβεται τους κανόνες που διέπουν τη ζωή των μοναχών. Αναγνωρίζεται ότι η λειτουργία της Σιναϊτικής Αδελφότητας θα συνεχίσει να καθορίζεται από το ορθόδοξο μοναστικό τυπικό και τους Θεμελιώδεις Κανονισμούς της. Αυτοί ρυθμίζουν την εσωτερική οργάνωση και διοίκησή της.
Η πρόβλεψη έχει βαρύτητα, γιατί το μοναστήρι βρίσκεται σε περιοχή με έντονο τουριστικό ενδιαφέρον, που περιλαμβάνεται σε ευρύτερα σχέδια ανάπτυξης της αιγυπτιακής χερσονήσου. Στη μοναστική κοινότητα είχαν διατυπωθεί ανησυχίες ότι η ανεξέλεγκτη αύξηση των επισκεπτών και η εμπορική αξιοποίηση θα μπορούσαν να μετατρέψουν σταδιακά το μοναστήρι σε τουριστικό αξιοθέατο, με περιορισμένα περιθώρια για την καθημερινή θρησκευτική ζωή. Με τη συμφωνία επιχειρείται να δημιουργηθεί θεσμικό ανάχωμα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Κατοχυρώνεται επίσης η εσωτερική αυτοτέλεια της Μονής. Η Αίγυπτος αποδέχεται ότι η επιλογή των μοναχών, η ανάδειξη του Αρχιεπισκόπου Σινά και η διοίκηση της Αδελφότητας ρυθμίζονται από τους δικούς της εκκλησιαστικούς κανόνες, χωρίς να υπάγονται στη συνήθη κρατική διοικητική διαδικασία.
Από την πλευρά της, η Μονή αναγνωρίζει ότι στις σχέσεις της με το αιγυπτιακό κράτος και σε υποθέσεις που υπάγονται στην έννομη τάξη της χώρας οφείλει να εφαρμόζει τη νομοθεσία και τις αποφάσεις των δικαστηρίων. Η Σιναϊτική Αδελφότητα οργανώνει την εσωτερική της ζωή σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ενώ η λειτουργία του μοναστηριού δεν εξαιρείται από τους νόμους της χώρας.
Ιδιοκτησία στη Μονή Σινά: τι αναγνωρίζεται και τι όχι
Το πιο σύνθετο κεφάλαιο αφορά την ακίνητη περιουσία, με προβλέψεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον χαρακτήρα και τη χρήση κάθε ακινήτου. Στους χώρους αφιερωμένους στην ορθόδοξη λατρεία, όπως ο κεντρικός ναός, οι εκκλησίες, τα παρεκκλήσια και τα προσκυνήματα, αναγνωρίζεται το αποκλειστικό δικαίωμα της Αδελφότητας να τους κατέχει και να τους χρησιμοποιεί ελεύθερα, χωρίς χρονικό περιορισμό και χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Η εγγύηση συνοδεύεται από την υποχρέωση να μείνει αναλλοίωτος ο λατρευτικός προορισμός τους.
Υπάρχει όμως μια ουσιαστική νομική λεπτομέρεια: η διαρκής κατοχή και χρήση ενός ακινήτου δεν ταυτίζεται με την πλήρη κυριότητά του. Με βάση τους όρους που έχουν γίνει γνωστοί, η συμφωνία προστατεύει τη δυνατότητα των μοναχών να χρησιμοποιούν τους ιστορικούς χώρους. Δεν προκύπτει όμως ότι το αιγυπτιακό Δημόσιο αναγνωρίζει τη Μονή ως ιδιοκτήτρια όλων των εκτάσεων και των εγκαταστάσεών της.
Ακόμα πιο περιοριστικές είναι οι προβλέψεις για τα ακίνητα χωρίς αμιγώς εκκλησιαστικό χαρακτήρα. Για τις γεωργικές εκτάσεις, που το Εφετείο της Ισμαηλίας έκρινε ότι ανήκουν στο αιγυπτιακό κράτος, η Μονή αποκτά τη δυνατότητα να ζητήσει τη μίσθωσή τους. Δεν αναγνωρίζεται δηλαδή αυτομάτως ιδιοκτησιακό δικαίωμα, ούτε εξασφαλίζεται ανεπιφύλακτα η συνέχιση της χρήσης με τους όρους του παρελθόντος.
Η αξιοποίηση των εκτάσεων θα πρέπει να συμμορφώνεται με την περιβαλλοντική νομοθεσία της Αιγύπτου, ιδιαίτερα στις προστατευόμενες ή ερημικές περιοχές. Κάθε οικοδομική, επισκευαστική ή άλλη τεχνική παρέμβαση στους χώρους της Μονής και στα θρησκευτικά κτίσματα προϋποθέτει εγκρίσεις από τις αιγυπτιακές αρχαιολογικές υπηρεσίες, που αποκτούν έτσι συγκεκριμένες αρμοδιότητες εποπτείας.
Στο πλαίσιο της διευθέτησης εντάσσεται και η πρόβλεψη για άδειες παραμονής μακράς διάρκειας στους μοναχούς, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Πρόκειται για πρακτική διασφάλιση της σταθερής παρουσίας της Αδελφότητας στον χώρο.
Ποιες αντιδράσεις υπάρχουν πριν από την υπογραφή της συμφωνίας;
Παρά τη θετική υποδοχή από την ελληνική κυβέρνηση και τα Ορθόδοξα Πατριαρχεία, οι αντιδράσεις δεν έχουν εξαλειφθεί. Ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Σινά Δαμιανός εξέφρασε κατηγορηματική διαφωνία με τον προτεινόμενο συμβιβασμό. Υποστήριξε ότι δεν μπορεί να υπάρξει παραίτηση από ιστορικά περιουσιακά δικαιώματα χωρίς τη συναίνεση της Σιναϊτικής Αδελφότητας. Κατήγγειλε επίσης πιέσεις προς τους μοναχούς και αμφισβήτησε την επιχειρηματολογία που συνόδευσε τις τελευταίες διαπραγματεύσεις.
Ερωτήματα εγείρονται και σε πολιτικό επίπεδο. Η αντιπολίτευση στην Ελλάδα ζητά να δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο της συμφωνίας πριν από την υπογραφή. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η διάκριση ανάμεσα στα δικαιώματα χρήσης και κατοχής των θρησκευτικών εγκαταστάσεων και στην πλήρη κυριότητα των ακινήτων, καθώς και το καθεστώς των υπόλοιπων εκτάσεων. Η προστασία του μοναστηριακού βίου και η διατήρηση των ιστορικών ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων αποτελούν διαφορετικές νομικές παραμέτρους.
Προς το παρόν, η συμφωνία βρίσκεται στο στάδιο της αποδοχής και της προετοιμασίας για την επίσημη υπογραφή. Ο Αρχιεπίσκοπος Συμεών έχει διευκρινίσει ότι η ημερομηνία θα καθοριστεί σε συνεννόηση με τους μοναχούς και την αιγυπτιακή κυβέρνηση, μόλις το επιτρέψει η κατάσταση της υγείας του. Άφησε παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρειαστούν πρόσθετες διευκρινίσεις κατά την εφαρμογή των συμφωνηθέντων. Η τελική αποτίμηση θα εξαρτηθεί από τις ακριβείς διατυπώσεις του κειμένου και των συνοδευτικών εγγράφων.
