Πάσχα
Eurovision
Summer
Xmas
Υπάρχουν βουνά που εντυπωσιάζουν από την πρώτη ματιά και άλλα που χρειάζονται χρόνο για να αποκαλύψουν τα μυστικά τους. Ο Γράμμος ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Απλωμένος ανάμεσα στην Καστοριά και την Κόνιτσα, παραμένει ένας από τους πιο απομονωμένους και λιγότερο εξερευνημένους ορεινούς προορισμούς της Ελλάδας, κουβαλώντας ταυτόχρονα ένα βαρύ ιστορικό παρελθόν και έναν εντυπωσιακό φυσικό πλούτο.
Υπάρχουν βουνά που εντυπωσιάζουν από την πρώτη ματιά και άλλα που χρειάζονται χρόνο για να αποκαλύψουν τα μυστικά τους. Ο Γράμμος ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Απλωμένος ανάμεσα στην Καστοριά και την Κόνιτσα, παραμένει ένας από τους πιο απομονωμένους και λιγότερο εξερευνημένους ορεινούς προορισμούς της Ελλάδας, κουβαλώντας ταυτόχρονα ένα βαρύ ιστορικό παρελθόν και έναν εντυπωσιακό φυσικό πλούτο.
Οι πλαγιές του είναι γεμάτες πυκνά δάση οξιάς, αλπικά λιβάδια, ρέματα και σπάνια αγριολούλουδα, ενώ σε αρκετά σημεία το τοπίο μοιάζει σχεδόν ανέγγιχτο. Η ιστορία του Εμφυλίου έχει αφήσει τα δικά της σημάδια πάνω στο βουνό, με παλιά οχυρώματα και ερείπια να συνυπάρχουν με ένα φυσικό περιβάλλον που μοιάζει να έχει μείνει έξω από τον χρόνο.
Και ίσως αυτή ακριβώς η συνύπαρξη φύσης και ιστορίας να είναι που κάνει τον Γράμμο τόσο ξεχωριστό.
Ejov Igor / Pexels
Από το Νεστόριο στην Αλεβίτσα
Μια από τις πιο βατές διαδρομές ξεκινά από το Νεστόριο και ανηφορίζει προς την Αλεβίτσα. Το μονοπάτι περνά από την παλιά βρύση του χωριού και, περίπου μία ώρα αργότερα, συναντά δασικούς δρόμους που οδηγούν ψηλότερα.
Η διαδρομή χαρίζει εντυπωσιακή θέα προς το Νεστόριο και την κοιλάδα του Αλιάκμονα, ενώ γύρω απλώνονται δάση οξιάς και η ιδιαίτερη χλωρίδα του Γράμμου. Παράλληλα, τα απομεινάρια των οχυρώσεων και των θέσεων μάχης θυμίζουν ότι το ίδιο το βουνό υπήρξε κάποτε σκηνικό μιας από τις πιο δύσκολες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Η συνολική διαδρομή φτάνει περίπου τα 27 χιλιόμετρα και διαρκεί γύρω στις 5 ώρες.
Vagrand / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
Ο καταρράκτης και η ξεχασμένη μονή της Τσούκας
Στις ανατολικές πλαγιές του Γράμμου βρίσκεται ένα από τα πιο ιδιαίτερα σημεία της περιοχής: ο καταρράκτης της Τσούκας. Το νερό κατεβαίνει ανάμεσα από τα άγρια βράχια και, ανάλογα με την εποχή, αλλάζει εντελώς μορφή, δημιουργώντας ένα σκηνικό που θυμίζει περισσότερο βόρεια Ευρώπη παρά ελληνικό βουνό.
Από εκεί, η διαδρομή συνεχίζει προς την παλιά μονή της Τσούκας, αφιερωμένη στη Ζωοδόχο Πηγή. Χτισμένη πάνω από τον Στενοπόταμο, αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι της πολυτάραχης ιστορίας της περιοχής. Στα βράχια κρύβεται επίσης ο μικρός ναός των Ταξιαρχών, ενώ το μονοπάτι συνεχίζει προς τη θέση Πυροβολεία και καταλήγει ξανά στο Νεστόριο.
Η διαδρομή είναι περίπου 15 χιλιόμετρα και χρειάζεται σχεδόν 3 ώρες.
Προς την κορυφή από το Πληκάτι
Για όσους αναζητούν κάτι πιο απαιτητικό, η διαδρομή από το Πληκάτι, σε υψόμετρο 1.240 μέτρων, οδηγεί προς τις μεγάλες κορυφές του Γράμμου.
Το μονοπάτι περνά από τον Ξηροπόταμο και ανεβαίνει ανάμεσα στις θέσεις Μελούρα και Σκάλα, μέχρι τον αυχένα ανάμεσα στις κορυφές Περήφανο και Τσούκα αλ Πέτσιου. Από εκεί, η πορεία συνεχίζεται προς την κορυφή.
Το τελευταίο κομμάτι είναι ιδιαίτερα ανηφορικό, ενώ η σήμανση δεν είναι καλή. Πρόκειται επομένως για διαδρομή που απευθύνεται σε έμπειρους ορειβάτες και απαιτεί καλή προετοιμασία.
Η Δρακόλιμνη Γκιστόβα στα 2.350 μέτρα
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό τοπίο του Γράμμου βρίσκεται ψηλά, εκεί όπου η βλάστηση αραιώνει και το βουνό αποκτά αλπικό χαρακτήρα.
Από το χωριό Γράμμος ή Γράμοστα, τα κτηνοτροφικά μονοπάτια οδηγούν μέσα από υποαλπικά λιβάδια προς τη Δρακόλιμνη Γκιστόβα, τη μεγαλύτερη και γνωστότερη αλπική λίμνη του Γράμμου. Βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 2.350 μέτρων και τροφοδοτείται την άνοιξη από τα νερά των χιονιών.
Το τοπίο γύρω της είναι γυμνό, ήσυχο και επιβλητικό. Από τη λίμνη μπορεί να συνεχίσει κανείς προς τις βραχώδεις κορυφές, σε ύψος περίπου 2.520 μέτρων, όμως η διαδρομή γίνεται σημαντικά πιο απαιτητική. Συνολικά φτάνει περίπου τα 23,5 χιλιόμετρα και χρειάζεται σχεδόν 6 ώρες, ενώ στις μεγάλες υψομετρικές διαφορές οι καιρικές συνθήκες μπορούν να αλλάξουν γρήγορα.
ΒΑΦΕΙΑΔΟΥ / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Ένα βουνό που ζητά χρόνο
Ο Γράμμος δεν είναι ένα βουνό που προσφέρεται απλώς για μια γρήγορη εκδρομή. Είναι ένας τόπος που ζητά χρόνο. Θέλει περπάτημα στα δάση, ανάβαση στις πλαγιές, στάσεις δίπλα στα νερά και προσεκτική παρατήρηση των μικρών σημαδιών που έχουν μείνει πίσω. Από τις εγκαταλελειμμένες μονές και τα ίχνη του Εμφυλίου μέχρι τα αγριολούλουδα, τις αλπικές λίμνες και τις κορυφές, κάθε διαδρομή αποκαλύπτει ένα διαφορετικό κομμάτι του.
Και όσο ανεβαίνει κανείς ψηλότερα, τόσο περισσότερο καταλαβαίνει γιατί ο Γράμμος παραμένει μία από τις πιο μυστηριώδεις και αυθεντικές γωνιές της ελληνικής ορεινής φύσης.
