Χοληστερόλη και σάκχαρο: Το ελληνικό τρόφιμο που κρύβει περισσότερα οφέλη απ’ όσα νομίζουμε

Για αιώνες αποτελεί βασικό συστατικό της ελληνικής διατροφής και σήμερα η επιστήμη εξακολουθεί να αναδεικνύει τη θέση του στο τραπέζι. Το ελαιόλαδο, και ιδιαίτερα το έξτρα παρθένο, είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά και άλλες βιοδραστικές ενώσεις, γι' αυτό και έχει συνδεθεί με σημαντικά οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία.

Για αιώνες αποτελεί βασικό συστατικό της ελληνικής διατροφής και σήμερα η επιστήμη εξακολουθεί να αναδεικνύει τη θέση του στο τραπέζι. Το ελαιόλαδο, και ιδιαίτερα το έξτρα παρθένο, είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά και άλλες βιοδραστικές ενώσεις, γι' αυτό και έχει συνδεθεί με σημαντικά οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία.

Δεν πρόκειται, βέβαια, για ένα «θαυματουργό» τρόφιμο που από μόνο του θεραπεύει τη χοληστερόλη ή τον διαβήτη. Η αξία του φαίνεται κυρίως όταν εντάσσεται σε ένα συνολικά ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο, όπως η μεσογειακή διατροφή.

Η σχέση του ελαιολάδου με τη χοληστερόλη

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του ελαιολάδου είναι η υψηλή περιεκτικότητά του σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα. Όταν αυτά αντικαθιστούν κορεσμένα λιπαρά, όπως εκείνα που βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες στο βούτυρο και σε ορισμένα ζωικά προϊόντα, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της LDL, της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης.

Παράλληλα, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο περιέχει πολυφαινόλες και άλλες αντιοξειδωτικές ενώσεις, οι οποίες φαίνεται να προσθέτουν επιπλέον οφέλη στο πλαίσιο μιας υγιεινής διατροφής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεσογειακή διατροφή συνολικά. Μελέτες έχουν δείξει ότι ένα διατροφικό πρότυπο πλούσιο σε ελαιόλαδο ή ξηρούς καρπούς μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ανθρώπους υψηλού κινδύνου.

Τι συμβαίνει με το σάκχαρο;

Το ελαιόλαδο δεν είναι φάρμακο για τον διαβήτη, όμως η θέση του σε μια μεσογειακού τύπου διατροφή μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη.

Η συγκεκριμένη διατροφή δίνει έμφαση σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και ελαιόλαδο, ενώ περιορίζει τα κορεσμένα λιπαρά, τα πρόσθετα σάκχαρα και τα ιδιαίτερα επεξεργασμένα τρόφιμα. Το συνολικό αυτό διατροφικό μοτίβο συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία και χαμηλότερους παράγοντες κινδύνου για διαβήτη.

Μάλιστα, στοιχεία από τη μεγάλη μελέτη PREDIMED έδειξαν ότι σε άτομα χωρίς διαβήτη αλλά με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, η μεσογειακή διατροφή εμπλουτισμένη με έξτρα παρθένο ελαιόλαδο συνδέθηκε με χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Έξτρα παρθένο ή απλό ελαιόλαδο;

Δεν είναι όλα τα ελαιόλαδα ίδια.

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο παράγεται μηχανικά, χωρίς υψηλή θερμική ή χημική επεξεργασία, γεγονός που βοηθά στη διατήρηση περισσότερων πολυφαινολών. Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η υψηλότερη κατανάλωση έξτρα παρθένου ελαιολάδου συνδέεται με καλύτερα καρδιαγγειακά αποτελέσματα, αν και δεν υπάρχουν ακόμη οριστικές αποδείξεις ότι είναι σε κάθε περίπτωση ανώτερο από το απλό ελαιόλαδο ως προς την πρόληψη συγκεκριμένων ασθενειών.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στο μαγείρεμα;

Το ελαιόλαδο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές μορφές μαγειρέματος, όπως σοτάρισμα, ψήσιμο και μαγείρεμα. Ωστόσο, η υπερβολική θέρμανση οποιουδήποτε λαδιού δεν είναι καλή πρακτική, καθώς η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να προκαλέσει διάσπαση των λιπαρών και απώλεια μέρους των ευεργετικών συστατικών.

Για αυτό, η χρήση του σε φυσιολογικές θερμοκρασίες μαγειρέματος είναι διαφορετική από το να αφήνεται ένα λάδι να καπνίζει ή να υπερθερμαίνεται.

Και φυσικά, υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που συχνά ξεχνιέται: το ελαιόλαδο παραμένει λιπαρή ύλη με υψηλή θερμιδική πυκνότητα, επομένως η ποσότητα έχει σημασία, ακόμη και όταν πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ποιοτικό τρόφιμο.

Το μυστικό βρίσκεται τελικά στη συνολική διατροφή

Η μεγαλύτερη αξία του ελαιολάδου δεν βρίσκεται σε μια μεμονωμένη κουταλιά, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αντικαθιστά λιγότερο ευεργετικά λιπαρά μέσα στην καθημερινή διατροφή.

Αντί για βούτυρο ή άλλα τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, η επιλογή ελαιολάδου μπορεί να ενταχθεί σε ένα διατροφικό πρότυπο που περιλαμβάνει πολλά λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρια, ξηρούς καρπούς και προϊόντα ολικής άλεσης. Αυτό είναι το διατροφικό πλαίσιο που έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία.

Έτσι, το «χρυσό υγρό» της Μεσογείας εξακολουθεί να έχει μια ξεχωριστή θέση στο ελληνικό τραπέζι. Όχι ως μαγική λύση για κάθε πρόβλημα υγείας, αλλά ως ένα πολύτιμο συστατικό μιας συνολικά ποιοτικής διατροφής, με σημαντικά επιστημονικά δεδομένα να στηρίζουν τη θέση του.

Σημείωση: Η διατροφή δεν αντικαθιστά φαρμακευτική αγωγή ή ιατρική παρακολούθηση. Σε περίπτωση υψηλής χοληστερόλης ή διαβήτη, οι διατροφικές αλλαγές καλό είναι να συζητούνται με γιατρό ή διαιτολόγο.