Εξωδικαστικός Μηχανισμός: Τι αλλάζει σήμερα για οφειλέτες με χρέη από 5.000 ευρώ

Από σήμερα, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο οφειλέτες αποκτούν πρόσβαση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, έπειτα από τη διεύρυνση των κριτηρίων ένταξης. Το κατώτατο όριο ρύθμισης συνολικών χρεών στα 5.000 ευρώ ανοίγει τον δρόμο για μικροοφειλέτες που ως τώρα αποκλείονταν, παρέχοντάς τους πρόσβαση σε μία από τις πλέον ευνοϊκές διαδικασίες τακτοποίησης οφειλών προς το Δημόσιο, τον ΕΦΚΑ, τις τράπεζες και τους servicers.

Ο ανανεωμένος μηχανισμός δεν σημαίνει απλώς περισσότερους δικαιούχους. Σημαίνει περισσότερες επιλογές για όσους αναζητούν μόνιμη λύση στα χρέη τους, καθώς προσφέρει έως 240 δόσεις προς το Δημόσιο, έως 420 δόσεις προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, σταθερό επιτόκιο 3% και, υπό προϋποθέσεις, ακόμη και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής.

Παράλληλα, η ρύθμιση διαμορφώνεται με βάση τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα κάθε οφειλέτη και μπορεί να συνοδεύεται από προστασία έναντι κατασχέσεων και πλειστηριασμών.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις με συνολικές οφειλές άνω των 5.000 ευρώ. Το όριο αφορά το άθροισμα όλων των χρεών και όχι το ποσό που οφείλεται σε κάθε πιστωτή ξεχωριστά. Έτσι, ένας πολίτης που χρωστά συνολικά 6.000 ή 7.500 ευρώ στην ΑΑΔΕ, στον ΕΦΚΑ και σε μία τράπεζα μπορεί πλέον να υποβάλει αίτηση για συνολική ρύθμιση των οφειλών του.

Νέα αίτηση μπορούν να υποβάλουν και όσοι είχαν απορριφθεί στο παρελθόν επειδή οι οφειλές τους δεν έφθαναν το προηγούμενο όριο ένταξης. Σημειώνεται ότι το όριο είναι απόλυτο: αν οι συνολικές οφειλές υπολείπονται έστω και κατά ένα ευρώ των 5.000, ο οφειλέτης δεν μπορεί να ενταχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό και θα πρέπει να αναζητήσει άλλη διαθέσιμη ρύθμιση.

Ποιες οφειλές ρυθμίζονται

Στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό μπορούν να ενταχθούν οφειλές προς την ΑΑΔΕ, τον ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ, τραπεζικά δάνεια, καθώς και χρέη που διαχειρίζονται οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers). Ο οφειλέτης μπορεί να αντιμετωπίσει το σύνολο των βασικών υποχρεώσεών του μέσα από μία ενιαία διαδικασία, χωρίς να απαιτούνται ξεχωριστές διαπραγματεύσεις με κάθε πιστωτή.

Τι κερδίζει ο οφειλέτης

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του μηχανισμού είναι ότι η ρύθμιση προσαρμόζεται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες κάθε ενδιαφερόμενου. Για χρέη προς το Δημόσιο προβλέπονται έως 240 μηνιαίες δόσεις, ενώ για οφειλές προς τράπεζες και servicers οι δόσεις μπορούν να φθάσουν ακόμη και τις 420. Το επιτόκιο είναι σταθερό στο 3%, ενώ με την ενεργοποίηση της σύμβασης αναστέλλονται κατασχέσεις και πλειστηριασμοί.

Παράλληλα, ο οφειλέτης αποκτά μία ενιαία ρύθμιση για το σύνολο των χρεών του, αντί να διαπραγματεύεται χωριστά με κάθε πιστωτή.

Πώς υπολογίζονται οι δόσεις

Η πρόταση που λαμβάνει κάθε οφειλέτης δεν είναι προκαθορισμένη. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα επεξεργάζεται τα οικονομικά στοιχεία του ενδιαφερόμενου και μέσω ειδικού αλγορίθμου καθορίζει τον αριθμό των δόσεων, το ύψος της μηνιαίας καταβολής και, όπου προβλέπεται, τη διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής.

Για τον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη τα εισοδήματα, η ακίνητη και κινητή περιουσία, οι τραπεζικές καταθέσεις, οι οικογενειακές υποχρεώσεις και συνολικά η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Η ελάχιστη μηνιαία δόση ανέρχεται στα 50 ευρώ.

Πότε προβλέπεται «κούρεμα» οφειλής

Ο μηχανισμός μπορεί να προβλέπει διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων, αλλά και μέρους της βασικής οφειλής, όταν προκύπτει ότι χωρίς αυτήν η ρύθμιση δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη. Η απόφαση δεν λαμβάνεται κατόπιν αιτήματος του οφειλέτη, αλλά προκύπτει από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας μετά την αξιολόγηση των οικονομικών στοιχείων.

Μεγαλύτερες πιθανότητες έχουν όσοι διαθέτουν χαμηλά εισοδήματα, περιορισμένη περιουσία και αποδεδειγμένη αδυναμία εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών τους. Για τις οφειλές προς το Δημόσιο εφαρμόζεται σταθερό επιτόκιο 3% για τα τρία πρώτα χρόνια της ρύθμισης, ενώ για οφειλές προς τράπεζες και servicers το επιτόκιο αυτό παραμένει σταθερό σε όλη τη διάρκεια της σύμβασης.

Τι πρέπει να προσέξουν οι ενδιαφερόμενοι

Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του Εξωδικαστικού, απαιτεί όμως πλήρη εικόνα της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη. Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να δηλώσει αναλυτικά εισοδήματα, καταθέσεις, ακίνητα και λοιπές οικονομικές υποχρεώσεις, καθώς και να συναινέσει στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Χωρίς αυτή τη συναίνεση η διαδικασία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί.

Οι οικονομικά ευάλωτοι συνεχίζουν να απολαμβάνουν ειδικές διευκολύνσεις, ενώ το νέο πλαίσιο καλύπτει και ευρύτερες κατηγορίες νοικοκυριών που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Με το νέο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας, όσοι διαθέτουν περισσότερα από ένα ακίνητα θα μπορούν να προστατεύσουν την κύρια κατοικία τους αξιοποιώντας άλλα περιουσιακά στοιχεία για την αποπληρωμή των χρεών τους.

Ποια ρύθμιση συμφέρει περισσότερο

Πριν από την υποβολή αίτησης, οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να εξετάσουν προσεκτικά ποια ρύθμιση ταιριάζει καλύτερα στα χαρακτηριστικά των οφειλών τους. Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των δόσεων, αλλά και από το είδος των χρεών, τον αριθμό των πιστωτών και κυρίως από τη δυνατότητα να τηρηθεί η ρύθμιση σε βάθος χρόνου. Η απώλειά της μπορεί να οδηγήσει στην επανενεργοποίηση μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, όπως κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων.

Αν οι οφειλές αφορούν αποκλειστικά εφορία και ΕΦΚΑ, οι 72 δόσεις μπορεί να αποτελούν μια απλή και άμεση λύση. Αν όμως υπάρχουν χρέη σε περισσότερους πιστωτές — τράπεζες και servicers — ή απαιτείται μεγαλύτερος αριθμός δόσεων και πιθανή διαγραφή μέρους της οφειλής, τότε ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός αποτελεί συνήθως την πιο ολοκληρωμένη επιλογή.