Για δεκαετίες, η επιστημονική κοινότητα προσπαθούσε να αποκωδικοποιήσει το μυστήριο της ανθρώπινης έλξης εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στη φωτογραφία του προσώπου.

Χαρακτηριστικά όπως η συμμετρία, η αρμονία και η νεανικότητα θεωρούνταν οι απόλυτοι δείκτες βιολογικής υγείας και ελκυστικότητας. Ωστόσο, στην πραγματική ζωή η έλξη δεν είναι μια στατική εικόνα.

Μια νέα, αποκαλυπτική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Psychology αποδεικνύει ότι η «χημεία» ανάμεσα σε δύο ανθρώπους είναι μια πολυαισθητηριακή εμπειρία, στην οποία η εμφάνιση παίζει μόνο έναν από τους πολλούς ρόλους.

Τα 4 αισθητηριακά κανάλια και το πείραμα των ερευνητών

Για να κατανοήσουν πώς διαμορφώνεται η συνολική εντύπωση που σχηματίζουμε για τους άλλους, οι ερευνητές σχεδίασαν ένα εξειδικευμένο πείραμα με τη συμμετοχή 132 νέων ενηλίκων. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: σε εκείνους που παρείχαν αισθητηριακά ερεθίσματα και σε εκείνους που ανέλαβαν το ρόλο των αξιολογητών.

Η έρευνα απομόνωσε και εξέτασε τέσσερις διαφορετικές διαστάσεις επικοινωνίας:

• Όραση: Φωτογραφίες και βίντεο χωρίς ήχο.
• Ακοή: Ηχητικά δείγματα φωνής.
• Κίνηση: Η σωματική εκφραστικότητα μέσω βίντεο.
• Όσφρηση: Δείγματα φυσικής σωματικής οσμής.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μια ξεκάθαρη ιεραρχία. Τα λεγόμενα πολυτροπικά ερεθίσματα —δηλαδή τα βίντεο με συγχρονισμένο ήχο— απέσπασαν τις υψηλότερες βαθμολογίες, καθώς προσέφεραν την πιο ολοκληρωμένη και ζωντανή εικόνα του ατόμου. Στην ετεροφυλική αξιολόγηση, η κλίμακα ελκυστικότητας διαμορφώθηκε ως εξής: Οσμή < Φωτογραφία < Φωνή/Βίντεο χωρίς ήχο < Βίντεο με ήχο. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι μια στατική φωτογραφία βρέθηκε πολύ χαμηλότερα από τη φωνή ή την κίνηση, αποδεικνύοντας πόσο αδικείται ένας άνθρωπος όταν κρίνεται μόνο από μια εικόνα.

Υποκειμενική χημεία και το φαινόμενο «Halo Effect»

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι ο τρόπος με τον οποίο συνδέονται τα αισθητηριακά σήματα. Η ελκυστικότητα της φωνής συχνά συμβάδιζε με την ομορφιά του προσώπου, ενώ ο τρόπος που κινούνταν κάποιος συνδεόταν με τη μυρωδιά του —στοιχεία που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αντανακλούν ασυνείδητα επίπεδα ορμονικής υγείας και ζωτικότητας.

Παράλληλα, η έρευνα έφερε στο φως τη σημασία της προσωπικής συμβατότητας (interpersonal compatibility). Ενώ στις ετεροφυλικές αξιολογήσεις υπήρχαν ορισμένα καθολικά πρότυπα, στις ομοφυλικές κρίσεις (οι οποίες είναι πιο πλατωνικές) η βαθμολογία εξαρτιόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις υποκειμενικές προτιμήσεις του καθενός.

Επιπλέον, η έλξη αποδείχθηκε ότι ξεπερνά τα όρια του ερωτικού ενδιαφέροντος. Η εικόνα που σχηματίζουμε επηρεάζει τις φιλίες, τις επαγγελματικές συνεργασίες, ακόμα και την πρόσληψη σε μια δουλειά, λόγω του φαινομένου Halo Effect —την τάση μας, δηλαδή, να αποδίδουμε ασυνείδητα θετικά χαρακτηριστικά (όπως εξυπνάδα ή αξιοπιστία) σε ανθρώπους που βρίσκουμε ελκυστικούς συνολικά.

Τα όρια της έρευνας και η επόμενη μέρα

Αν και τα ευρήματα ανοίγουν νέους δρόμους στην κατανόηση των ανθρώπινων σχέσεων, οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ορισμένους περιορισμούς. Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε εργαστηριακές συνθήκες με υγιείς νέους και εξέτασε τις εντυπώσεις των πρώτων δευτερολέπτων, χωρίς να προσμετρήσει τη δυναμική μιας μακροχρόνιας αλληλεπίδρασης.

Οι μελλοντικές έρευνες αναμένεται να εστιάσουν βαθύτερα στη χημική σύσταση της ανθρώπινης οσμής και στους ιδιαίτερους μικρο-κυματισμούς της γλώσσας του σώματος, αποδεικνύοντας ότι το μυστικό της ανθρώπινης γοητείας είναι μια σύνθετη εξίσωση που δεν χωράει σε κανένα φίλτρο των social media.