Η διαδεδομένη αντίληψη ότι τα ψάρια θυμούνται μόλις για τρία δευτερόλεπτα δεν βασίζεται σε κανένα επιστημονικό δεδομένο.

Η διαδεδομένη αντίληψη ότι τα ψάρια θυμούνται μόλις για τρία δευτερόλεπτα δεν βασίζεται σε κανένα επιστημονικό δεδομένο. Αντιθέτως, οι έρευνες των τελευταίων ετών αποκαλύπτουν ότι η μνήμη και οι γνωστικές τους ικανότητες είναι πολύ πιο ανεπτυγμένες απ' όσο πιστεύαμε.

Η μνήμη των ψαριών είναι πολύ πιο ανεπτυγμένη απ' όσο φαντάζονταν

Ο καθηγητής Βιολογίας Culum Brown από το Macquarie University της Αυστραλίας, ένας από τους σημαντικότερους μελετητές της συμπεριφοράς των ψαριών, έχει επισημάνει ότι αρκετά είδη παρουσιάζουν ικανότητες αντίστοιχες ή ακόμη και ανώτερες από εκείνες άλλων σπονδυλωτών. Όπως εξηγεί, η εικόνα του ψαριού ως ενός πλάσματος χωρίς μνήμη και ευφυΐα απέχει σημαντικά από την πραγματικότητα.

Εργαστηριακά πειράματα έχουν αποδείξει ότι τα ψάρια μπορούν να απομνημονεύουν διαδρομές, να θυμούνται τα σημεία όπου εντοπίζουν τροφή και να αποφεύγουν περιοχές στις οποίες έχουν δεχθεί επίθεση από θηρευτές. Παράλληλα, μπορούν να συνδέουν εικόνες ή ήχους με κάποια ανταμοιβή και να διατηρούν αυτή τη γνώση για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα χρυσόψαρα, τα οποία συχνά πρωταγωνιστούν σε αστεία σχετικά με την υποτιθέμενη περιορισμένη μνήμη τους. Στην πραγματικότητα, μπορούν να εκπαιδευτούν ώστε να ολοκληρώνουν συγκεκριμένες δοκιμασίες και να θυμούνται όσα έμαθαν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ευφυΐα, προσανατολισμός και συνεργασία

Η ισχυρή μνήμη αποτελεί μόνο μία πλευρά των εντυπωσιακών δυνατοτήτων των ψαριών. Οι σολομοί, για παράδειγμα, έχουν την ικανότητα να επιστρέφουν με αξιοσημείωτη ακρίβεια στα ποτάμια όπου γεννήθηκαν. Για να προσανατολιστούν, αξιοποιούν την όσφρησή τους, αλλά και το μαγνητικό πεδίο της Γης σαν μια φυσική πυξίδα.

Άλλα ψάρια μπορούν να αναγνωρίζουν τα άτομα που ζουν δίπλα τους, να σχηματίζουν οργανωμένες κοινωνικές ομάδες και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με όσα έχουν βιώσει στο παρελθόν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συνεργασία που έχει καταγραφεί μεταξύ ορισμένων ροφών και μεγάλων σμέρνων κατά τη διάρκεια του κυνηγιού. Τα δύο είδη συνδυάζουν τις διαφορετικές τους ικανότητες, ώστε να εντοπίζουν και να παγιδεύουν αποτελεσματικότερα τη λεία τους. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό παράδειγμα συντονισμένης δράσης, που αποδεικνύει ότι ο υποθαλάσσιος κόσμος είναι πολύ πιο σύνθετος απ' όσο φανταζόμασταν.