Νέα έρευνα στο The Lancet Digital Health καταρρίπτει τους μύθους για τις παρενέργειες των στατινών: μόλις το 0,04% των ασθενών εμφανίζει σοβαρό κίνδυνο μυϊκών διαταραχών, ενώ τα οφέλη για την καρδιά παραμένουν αδιαμφισβήτητα.

Οι φόβοι γύρω από τις στατίνες και τις πιθανές μυϊκές παρενέργειές τους φαίνεται πως είναι πολύ μεγαλύτεροι από τον πραγματικό κίνδυνο. Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Digital Health καταρρίπτει αυτούς τους μύθους και επιβεβαιώνει ότι οι σοβαρές μυϊκές επιπλοκές από τη λήψη στατινών είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως και οι στατίνες μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης έως και κατά 60%, περιορίζοντας έτσι τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Παρά τα περισσότερα από 50 χρόνια δεδομένων που δείχνουν ότι τα φάρμακα αυτά είναι ασφαλή, πολλοί εξακολουθούν να διστάζουν να τα λάβουν.

Τι έδειξε η νέα μελέτη

Βρετανοί επιστήμονες ανέπτυξαν ένα εργαλείο πρόβλεψης κινδύνου παρενεργειών από στατίνες, αξιοποιώντας δεδομένα ιατρικών φακέλων από σχεδόν 6 εκατομμύρια ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μόλις περίπου το 0,04% των ανθρώπων είχε δεκαετή κίνδυνο άνω του 10% για σοβαρές μυϊκές διαταραχές που σχετίζονται με τις στατίνες.

Το ποσοστό αυτό είναι ακόμη χαμηλότερο από προηγούμενες εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες το ποσοστό μυοπάθειας ήταν κάτω από 1%, ενώ το ποσοστό ραβδομυόλυσης κάτω από 0,1%. Ειδικοί στην καρδιολογία τονίζουν ότι ακόμη και αν ο κίνδυνος αυτός αυξανόταν κατά δέκα φορές, θα παρέμενε εξαιρετικά μικρός.

Ποιες παρενέργειες εξετάστηκαν

Στις μυϊκές διαταραχές που εξέτασε η έρευνα περιλαμβάνονται η μυοπάθεια — ένας ευρύς όρος για παθήσεις που επηρεάζουν τους μυς και προκαλούν πόνο, αδυναμία και κόπωση — η μυαλγία, δηλαδή ο μυϊκός πόνος, καθώς και η ραβδομυόλυση. Η τελευταία είναι μια επικίνδυνη κατάσταση κατά την οποία ο μυϊκός ιστός διασπάται γρήγορα και τοξικές ουσίες περνούν στο αίμα, με δυνητικά θανατηφόρα αποτελέσματα.

Σε κλινικές δοκιμές, οι άνθρωποι που λάμβαναν στατίνη ήταν ελαφρώς πιο πιθανό να αναφέρουν ήπιο μυϊκό πόνο σε σύγκριση με όσους λάμβαναν εικονικό φάρμακο. Ωστόσο, στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις, ο μυϊκός πόνος είχε προκληθεί τελικά από κάτι άλλο και όχι από το ίδιο το φάρμακο.

Γιατί επικρατεί ο φόβος για τις στατίνες

Οι στατίνες, όπως η ατορβαστατίνη, η ροσουβαστατίνη και η σιμβαστατίνη, είναι από τα πιο ευρέως συνταγογραφούμενα και πιο μελετημένα φάρμακα στον κόσμο. Παρόλα αυτά, οι παρενέργειές τους συγκεντρώνουν δυσανάλογα μεγάλη προσοχή. Σύμφωνα με καρδιολόγους, η πεποίθηση ότι είναι πιο επικίνδυνες από όσο πραγματικά είναι οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανησυχιών που διαδίδονται από στόμα σε στόμα και προσωπικών ιστοριών.

Καρδιολόγοι με μακρά κλινική εμπειρία επισημαίνουν ότι επί δεκαετίες στην πράξη δεν έχουν δει ασθενείς να χρειάζονται νοσηλεία λόγω μυϊκής διαταραχής που να σχετίζεται με στατίνες. Όλα αυτά τα μηνύματα συσσωρεύονται με τα χρόνια, ενισχύουν την ανησυχία και, μέσα από τη συνεχή αναπαραγωγή τους, οδηγούν σε μια ευρέως διαδεδομένη αλλά αβάσιμη πεποίθηση.

Ποιοι έχουν υψηλότερο κίνδυνο και τι πρέπει να κάνουν

Υπάρχουν ορισμένοι άνθρωποι που έχουν υψηλότερο κίνδυνο παρενεργειών, όπως όσοι πάσχουν από νεφρική νόσο ή λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα. Επίσης, η έλλειψη βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει μυϊκό πόνο σε άτομα που παίρνουν στατίνες. Για τους ασθενείς αυτούς, η εξατομικευμένη αξιολόγηση από τον γιατρό — με βάση την ηλικία, τον τρόπο ζωής και τα υπόλοιπα προβλήματα υγείας — είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Οι καρδιολόγοι υπογραμμίζουν ότι σε οποιοδήποτε σύμπτωμα οι γιατροί έχουν τη δυνατότητα να διακόψουν προσωρινά το φάρμακο ή να μειώσουν τη δόση, καθώς σχεδόν όλες οι παρενέργειες σχετίζονται με τη δοσολογία. Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: για τους περισσότερους ασθενείς με ένδειξη θεραπείας, τα οφέλη από τη μείωση της χοληστερόλης και την πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων είναι πολλαπλάσια από τον εξαιρετικά σπάνιο κίνδυνο σοβαρών μυϊκών επιπλοκών.