Σε μια ιστορική αναδιοργάνωση του οικονομικού της μοντέλου, τη μεγαλύτερη από την επανάσταση του 1959, προχωρά η Κούβα. Η κυβέρνηση ενέκρινε ένα εκτεταμένο πακέτο 176 μέτρων, το οποίο περιορίζει τον κρατικό έλεγχο σε νευραλγικούς τομείς και ενισχύει σημαντικά την ιδιωτική πρωτοβουλία.

Αναλυτές χαρακτηρίζουν τις μεταρρυθμίσεις αυτές ως τις πιο φιλόδοξες των τελευταίων δεκαετιών, καθώς δίνουν πρωτοφανή ελευθερία κινήσεων στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, περιορίζοντας την κεντρική διοίκηση από δραστηριότητες που μέχρι σήμερα ήλεγχε αποκλειστικά.

Ιδιωτικές τράπεζες και διεθνείς αλυσίδες εστίασης

Με βάση το νέο πλαίσιο, οι ιδιώτες θα μπορούν πλέον να πραγματοποιούν εισαγωγές και εξαγωγές χωρίς την ανάγκη κρατικών μεσαζόντων. Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για τη λειτουργία ιδιωτικών τραπεζών, ενώ επιτρέπονται οι επενδύσεις από Κουβανούς που ζουν στο εξωτερικό.

Ενδεικτικό της ριζικής αλλαγής πλεύσης είναι ότι οι νέες ρυθμίσεις επιτρέπουν ακόμη και την είσοδο γνωστών διεθνών αλυσίδων εστίασης στο νησί, μια εξέλιξη που μέχρι πρότινος θα φάνταζε αδιανόητη. Μέχρι σήμερα, το κουβανικό κράτος διατηρούσε τον απόλυτο έλεγχο στην παραγωγή, τη διανομή και την τιμολόγηση των αγαθών, τον οποίο τώρα περιορίζει για να δώσει ζωτικό χώρο στην αγορά.

Οι αλλαγές αυτές έρχονται σε μια συγκυρία ακραίας οικονομικής πίεσης. Η Κούβα πλήττεται από σοβαρότατες ελλείψεις καυσίμων και παρατεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης, οι οποίες έχουν παραλύσει βασικές δημόσιες υπηρεσίες, όπως τις μεταφορές, την υγεία και την εκπαίδευση.

 @Pexels

Κουβανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι η εφαρμογή των μέτρων θα απαιτήσει χρόνο και ότι η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί άμεσα από το διεθνές περιβάλλον και κυρίως από το αυστηρό καθεστώς των αμερικανικών κυρώσεων που στραγγαλίζει την οικονομία τους.

Η ηγεσία της χώρας παρουσιάζει αυτή τη στροφή ως μια αναγκαία προσαρμογή στις σύγχρονες συνθήκες, επιμένοντας ότι δεν εγκαταλείπεται ο σοσιαλιστικός προσανατολισμός. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, εγγονού του πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο, ο οποίος τόνισε ότι το νησί οφείλει να βρει έναν δρόμο ανάπτυξης βασισμένο στη διαφοροποίηση του επιχειρείν και των επενδύσεων. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το νέο πλάνο αντλεί στοιχεία από τα μοντέλα της Κίνας και του Βιετνάμ, όπου η οικονομία λειτουργεί με όρους ελεύθερης αγοράς, διατηρώντας ωστόσο τον κεντρικό πολιτικό έλεγχο.

Το «αγκάθι» των κυρώσεων και η πίεση του χρόνου

Από την πλευρά τους, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένει το αμερικανικό εμπάργκο, καθώς οι περιορισμοί στις συναλλαγές αποτρέπουν τους ξένους επενδυτές από το να τοποθετήσουν κεφάλαια στην Κούβα, φοβούμενοι τα αντίποινα των ΗΠΑ.

Επιπλέον, η χώρα έχει να αντιμετωπίσει και χρόνιες εσωτερικές παθογένειες, όπως τη δυσκίνητη γραφειοκρατία και την περιορισμένη πρόσβαση σε πρώτες ύλες. Παρά τα εμπόδια, η Αβάνα δεν έχει περιθώρια για καθυστερήσεις, καθώς η καθημερινότητα των πολιτών επιβαρύνεται δραματικά από τις ελλείψεις και την ενεργειακή κρίση, εντείνοντας την πίεση για άμεσα αποτελέσματα.