Για δεκαετίες, οι εταιρείες πίστευαν ότι η συνεργασία γεννιέται όταν οι άνθρωποι βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Οι τοίχοι έπεσαν, τα ατομικά γραφεία αντικαταστάθηκαν από μεγάλους ανοιχτούς χώρους και το μοντέλο του open office παρουσιάστηκε ως το μέλλον της παραγωγικότητας και της δημιουργικότητας.

Ωστόσο, μια από τις πιο συζητημένες έρευνες των τελευταίων ετών ήρθε να αμφισβητήσει αυτή τη λογική. Ερευνητές του Harvard Business School μελέτησαν εργαζομένους σε μεγάλες εταιρείες πριν και μετά τη μετάβασή τους σε ανοιχτούς χώρους εργασίας και κατέληξαν σε ένα αναπάντεχο συμπέρασμα: οι άνθρωποι δεν άρχισαν να επικοινωνούν περισσότερο μεταξύ τους. Συνέβη ακριβώς το αντίθετο.

Η δια ζώσης επικοινωνία μειώθηκε

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, οι προσωπικές συζητήσεις μεταξύ συναδέλφων μειώθηκαν σημαντικά μετά την κατάργηση των διαχωριστικών και των ιδιωτικών χώρων εργασίας. Την ίδια στιγμή, αυξήθηκε η χρήση email και εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων, ακόμη και ανάμεσα σε ανθρώπους που κάθονταν λίγα μέτρα μακριά ο ένας από τον άλλο.

Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι εργαζόμενοι φαίνεται να αναζητούσαν τρόπους να προστατεύσουν τη συγκέντρωσή τους και να περιορίσουν τις συνεχείς διακοπές. Αντί να ενθαρρύνει τις αυθόρμητες συζητήσεις, η συνεχής έκθεση στους συναδέλφους οδήγησε πολλούς στο να απομονωθούν περισσότερο.

Γιατί συμβαίνει αυτό

Οι ψυχολόγοι έχουν επισημάνει εδώ και χρόνια ότι η ανθρώπινη προσοχή είναι ένας περιορισμένος πόρος. Όταν κάποιος εργάζεται σε έναν χώρο γεμάτο θόρυβο, κινήσεις και πιθανούς περισπασμούς, χρειάζεται να καταναλώνει περισσότερη νοητική ενέργεια για να παραμείνει συγκεντρωμένος.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και μικρές διακοπές μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα της εργασίας και την ικανότητα για βαθιά σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί εργαζόμενοι στα open offices καταφεύγουν σε ακουστικά, αποφεύγουν τις οπτικές επαφές ή προτιμούν να στείλουν ένα μήνυμα αντί να ξεκινήσουν μια σύντομη συζήτηση.

Η συνεργασία χρειάζεται χώρο, αλλά και ησυχία

Τα αποτελέσματα της έρευνας δεν σημαίνουν ότι η συνεργασία είναι προβληματική ή ότι οι κοινόχρηστοι χώροι πρέπει να εξαφανιστούν. Υποδεικνύουν όμως ότι η δημιουργικότητα και η παραγωγικότητα δεν λειτουργούν πάντα με τον ίδιο τρόπο.

Οι καλύτερες ιδέες συχνά χρειάζονται χρόνο μοναχικής επεξεργασίας πριν μεταφερθούν σε μια ομάδα για συζήτηση και εξέλιξη. Η συνεργασία απαιτεί επικοινωνία, αλλά η σκέψη απαιτεί και στιγμές ηρεμίας.

Καθώς όλο και περισσότερες επιχειρήσεις επανεξετάζουν το μοντέλο των γραφείων τους μετά την πανδημία και την εξάπλωση της υβριδικής εργασίας, τα ευρήματα αυτά υπενθυμίζουν κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: η συνεχής ορατότητα δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την παραγωγικότητα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι πιο δημιουργικές και ουσιαστικές ιδέες γεννιούνται μακριά από τον θόρυβο, σε χώρους που επιτρέπουν στους ανθρώπους να συγκεντρωθούν πραγματικά.