Κοντά σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός εμφανίζονται Ιράν και ΗΠΑ, με τον Ιρανό ΥΠΕΞ να μιλά για υπογραφή «μέσα στις επόμενες ημέρες», την ώρα που νέα επεισόδια με drones σημειώνονται στα Στενά του Ορμούζ.

Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, σύμφωνα με δηλώσεις του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο συνεννόησης αναμένεται να υπογραφεί «εξ αποστάσεως» μόλις ολοκληρωθούν τα τελευταία στάδια των συνομιλιών.

Παράλληλα, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει τεταμένη: η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι κατέρριψε πολλαπλά ιρανικά drones αυτοκτονίας που επιχείρησαν να παρεμποδίσουν την εμπορική ναυσιπλοΐα στην περιοχή.

Αισιοδοξία στην Τεχεράνη για άμεση υπογραφή

Ο Αραγτσί δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση ότι η συμφωνία θα υπογραφεί ψηφιακά, με κάθε συμβαλλόμενο μέρος να υπογράφει από απόσταση. «Μόλις τα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεών μας ολοκληρωθούν, η συμφωνία αυτή θα υπογραφεί και θα ανακοινωθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα στις επόμενες ημέρες. Είμαι αισιόδοξος», πρόσθεσε ο Ιρανός υπουργός, σημειώνοντας ωστόσο ότι το μνημόνιο έχει τόσο υποστηρικτές όσο και επικριτές στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη οριστική συλλογική απόφαση.

Τι προβλέπει η συμφωνία

Σύμφωνα με τον Αραγτσί, το μνημόνιο περιλαμβάνει ως πρώτο βασικό σημείο την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν, καθώς και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έκλεισαν ουσιαστικά μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, όταν αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις εξαπέλυσαν επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις κρισιμότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη, καθώς μέσω αυτών διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ο Αραγτσί άφησε να εννοηθεί ότι το καθεστώς λειτουργίας του περάσματος δεν θα επιστρέψει πλήρως στην προπολεμική κατάσταση, σημειώνοντας ότι η διαχείρισή του «δεν θα είναι πλέον η ίδια όπως πριν». Από τότε που η Τεχεράνη επέβαλε περιορισμούς, απαιτεί την καταβολή τέλους από τα εμπορικά σκάφη που διέρχονται από την περιοχή — θέση που απορρίπτουν οι ΗΠΑ.

Νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ

Παρά το θετικό κλίμα στις διαπραγματεύσεις, η ένταση στην περιοχή παραμένει υψηλή. Το βράδυ της Παρασκευής, η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πολλαπλά ιρανικά drones αυτοκτονίας που εκτοξεύθηκαν με στόχο να παρεμποδίσουν την εμπορική ναυσιπλοΐα κοντά στα Στενά του Ορμούζ.

«Οι δυνάμεις μας κατέρριψαν όλα τα drones τις τελευταίες ώρες, ενώ η κίνηση μέσω των Στενών συνεχίζεται απρόσκοπτα», ανέφερε η CENTCOM, τονίζοντας ότι «ο διεθνής εμπορικός διάδρομος παραμένει ανοικτός για τη διέλευση πλοίων».

Η διαφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα

Παρά την πρόοδο στις συνομιλίες, σημαντικές διαφορές παραμένουν αναφορικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι μετά την αρχική συμφωνία θα ακολουθήσει περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών με αντικείμενο τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.

Η Ουάσινγκτον ζητεί την καταστροφή και απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού εκτός ιρανικού εδάφους, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στην αραίωση των αποθεμάτων εντός της χώρας. «Η θέση μας ήταν πάντα ότι ο μόνος τρόπος διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένων υλικών είναι η αραίωσή τους στο Ιράν», δήλωσε ο Αραγτσί. Η αραίωση του ουρανίου σε ποσοστό κάτω του 5% — πολύ χαμηλότερα από το 90% που απαιτείται για πυρηνικό όπλο — θεωρείται ότι θα απομάκρυνε σημαντικά τις ανησυχίες για στρατιωτική χρήση.

Σταδιακή άρση κυρώσεων και ο ρόλος του Πακιστάν

Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι δεν προβλέπεται άμεση οικονομική ενίσχυση του Ιράν ούτε αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων πριν από την εφαρμογή των συμφωνηθέντων. Αντίθετα, προβλέπεται σταδιακή επανένταξη της χώρας στην παγκόσμια οικονομία, με προοδευτική άρση κυρώσεων σε μεταγενέστερο στάδιο, εξαρτώμενη από την επαληθεύσιμη εφαρμογή των δεσμεύσεων της Τεχεράνης.

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι το μνημόνιο έχει συμφωνηθεί επί της αρχής και απομένει η οριστικοποίησή του. Ο Αραγτσί υποστήριξε επίσης ότι η συμφωνία καλύπτει και τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αν και αμερικανικές πηγές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι το ζήτημα αυτό δεν αποτελεί μέρος του υπό διαπραγμάτευση πλαισίου. Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες.