Απαντήσεις στο μυστήριο της έντονης οσμής που προκάλεσε αναστάτωση στην Αθήνα στις 19 Μαΐου έρχεται να δώσει η επιστημονική ομάδα AtmoHUB του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Τι φαίνεται να κρύβεται πίσω από τη δυσοσμία που «κάλυψε» μεγάλο μέρος της Αττικής.

Τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας «δείχνουν» ως την πιθανότερη πηγή της μυστηριώδους οσμής που κάλυψε τμήματα της Αττικής στις 19 Μαΐου τα τελικά ευρήματα της ομάδας AtmoHUB του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Σύμφωνα με την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, οι ερευνητές αξιοποίησαν μαρτυρίες κατοίκων, μετεωρολογικά δεδομένα ακριβείας και εξειδικευμένες προσομοιώσεις, καταγράφοντας τη διασπορά των αερίων που κινήθηκε από τις παράκτιες περιοχές προς ανατολικά, δυτικά και βόρεια — με αιχμή μεταξύ 12:00 και 15:00 εκείνη την ημέρα.

Το πλοίο στη Σαλαμίνα και η σύνδεση με υγραέριο

Από τα ευρήματα προκύπτει ότι το επικρατέστερο σενάριο συνδέει την οσμή με κάποιο πλοίο που βρισκόταν στη συγκεκριμένη περιοχή, με την ύποπτη ουσία να είναι προπάνιο ή βουτάνιο. Πρόκειται μέχρι στιγμής για την πιο ολοκληρωμένη προσπάθεια διερεύνησης της προέλευσης της οσμής: το AtmoHUB έλαβε υπόψιν 164 αναφορές πολιτών από την Πολιτική Προστασία, κυρίως από τα Νότια Προάστια, το παραλιακό μέτωπο και το κέντρο της Αθήνας, συνδυάζοντάς τες με δεδομένα του Ευρωπαϊκού Μετεωρολογικού Κέντρου και προσομοιώσεις υψηλής ανάλυσης.

«Πήραμε τις μαρτυρίες και με μοντέλα 3D κάναμε ένα rewind στις αέριες μάζες, πήγαμε προς τα πίσω, για να εντοπίσουμε την πηγή της δυσοσμίας», λέει στα ΝΕΑ ο Βασίλης Αμοιρίδης, διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και επικεφαλής του AtmoHUB. «Το τελικό εύρημα είναι ότι πιθανότατα προήλθε από τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας και επομένως συσχετίζεται με κάποιο πλοίο που βρισκόταν στην περιοχή. Είναι πιθανό να πρόκειται για πλοίο μεταφοράς υγραερίου – LPG», συμπληρώνει.

Τι συνέβη στις 19 Μαΐου

Υπενθυμίζεται ότι τις πρωινές ώρες της 19ης Μαΐου σημειώθηκε αναστάτωση στα Νότια Προάστια και το κέντρο της Αθήνας λόγω έντονης οσμής που, σύμφωνα με τις αναφορές κατοίκων, θύμιζε μυρωδιά από γκάζι, οδηγώντας ακόμα και σε εκκενώσεις κτιρίων. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση για το τι ακριβώς συνέβη.

Σύμφωνα με τον Αμοιρίδη, η ουσία που προκάλεσε την οσμή είναι πιθανόν προπάνιο ή βουτάνιο. «Αυτά είναι άοσμες ουσίες, ωστόσο όταν οι εταιρείες θέλουν να εντοπίσουν μια πιθανή διαρροή προσθέτουν μερκαπτάνες, οι οποίες μυρίζουν», εξηγεί, προσθέτοντας ότι το σενάριο αυτό είναι το επικρατέστερο καθώς οι διαθέσιμοι σταθμοί μέτρησης δεν ανίχνευσαν άλλη ουσία, ενώ αποκλείστηκαν τόσο το φυσικό αέριο όσο και η φυσική προέλευση της οσμής. «Σε κάθε περίπτωση, το προπάνιο και το βουτάνιο δεν είναι τοξικά και επικίνδυνα για τον άνθρωπο», ξεκαθαρίζει ο επικεφαλής του AtmoHUB, αν και επισημαίνει ότι «είναι κάτι που δημιούργησε ανησυχία στον πληθυσμό και πρέπει να το προσέξουμε».

Η εναλλακτική εκδοχή: το σενάριο της Ψυττάλειας

Όπως επισημαίνει ο Αμοιρίδης, από την έρευνα προέκυψε και ένα δεύτερο — όχι τόσο πιθανό — σενάριο. «Ερευνήσαμε και το ενδεχόμενο να ήρθε η οσμή από την Ψυττάλεια, επειδή υπήρχε δυτικό ρεύμα εκείνη την ημέρα και μπορεί να είχε φτάσει στην Αθήνα, αλλά η αξιοποίηση των διαθέσιμων μαρτυριών δείχνει ότι υπάρχουν λιγότερες πιθανότητες για αυτό», λέει.

Το AtmoHUB είναι ο κόμβος πληροφόρησης για την Ατμοσφαιρική Σύσταση στην Ελλάδα. Συντονίζεται από την ομάδα NOA-ReACT του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Συνεργασίας της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus CAMS.

Κενά και ελλείψεις στην αντιμετώπιση του περιστατικού

Ειδικοί επιστήμονες ανέφεραν στην ερευνητική δημοσιογραφική ομάδα Inside Story ότι, εάν είχε συλλεγεί δείγμα αέρα κατά τη διάρκεια του φαινομένου, θα υπήρχε ακριβής απάντηση για την ουσία που «πότισε» τον αττικό αέρα — και όχι μόνο εκτιμήσεις βασισμένες σε προσομοιώσεις. Επεσήμαναν επίσης την ανάγκη θέσπισης ενός επιχειρησιακού πρωτοκόλλου άμεσης απόκρισης για αντίστοιχα περιστατικά.

Πηγές από το Σώμα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος αναφέρουν ότι δεν ειδοποιήθηκαν και δεν γνώριζαν την πηγή της οσμής. Οι ίδιοι είναι αρμόδιοι να επεμβαίνουν και να λαμβάνουν δείγματα σε έκτακτα περιστατικά, αλλά μόνο για υγρά ή στερεά υλικά — δεν υπάρχει, όπως λένε, ακριβές πλαίσιο και συγκεκριμένος επιχειρησιακός φορέας για περιπτώσεις αερίων. Σύμφωνα με την ενημέρωση του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας από τις 19 Μαΐου, εκείνη την ημέρα διενεργήθηκαν εκτεταμένοι έλεγχοι από την Πυροσβεστική Υπηρεσία και το Λιμενικό Σώμα — το τελευταίο ερεύνησε πλοία μεταφοράς αερίου χωρίς να αναφερθεί κάποιο σχετικό περιστατικό.