Στις πολυτελείς αίθουσες της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, ανάμεσα σε κατόχους αληθινών βραβείων Νόμπελ, πρώην υπουργούς, επιφανείς ακαδημαϊκούς και διακεκριμένους επιστήμονες, ένας μέχρι πρότινος άγνωστος καθηγητής λογοτεχνίας κατάφερε να γίνει το κεντρικό πρόσωπο της βραδιάς.

Ο Φλοράν Μοντακλέρ, σε ηλικία 46 ετών, στάθηκε με περισσή αυτοπεποίθηση στο βήμα για να παραλάβει το «Χρυσό Μετάλλιο Φιλολογίας 2016», μια διάκριση που παρουσιάστηκε ως παγκόσμιου βεληνεκούς, απονεμημένη από μια υποτιθέμενη διεθνή εταιρεία με το ίδιο όνομα.

Η ατμόσφαιρα ήταν εμποτισμένη με ακαδημαϊκό κύρος, καθώς οι παρευρισκόμενοι πληροφορήθηκαν πως ο Μοντακλέρ ήταν ο πρώτος Γάλλος που κατακτούσε αυτό το μετάλλιο, το οποίο στο παρελθόν είχε κοσμήσει το βιογραφικό του κολοσσού των γραμμάτων, Ουμπέρτο Έκο. Ήταν μια στιγμή απόλυτης δόξας, ένα επίτευγμα που θα ζήλευε κάθε διανοούμενος.

Όμως, πίσω από τα φλας και τις χειραψίες, οι αρχές ξετύλιγαν το νήμα μιας από τις πιο σουρεαλιστικές απάτες στα χρονικά της γαλλικής παιδείας. Το βραβείο δεν ήταν απλώς υπερτιμημένο· ήταν εξ ολοκλήρου αποκύημα της φαντασίας του ίδιου του καθηγητή.

Ένα «πλέγμα ψεμάτων» αξίας 250 ευρώ

Σύμφωνα με τους ντετέκτιβ που ανέλαβαν την υπόθεση, η περιβόητη «Διεθνής Εταιρεία Φιλολογίας» δεν υπήρξε ποτέ στην πραγματικότητα. Το αμερικανικό πανεπιστήμιο με το οποίο φερόταν να συνδέεται είχε ψηφιακή υπόσταση μόνο στις οθόνες των υπολογιστών, ενώ η επίσημη έδρα του εντοπίστηκε σε ένα ταπεινό κοσμηματοπωλείο στο Ντέλαγουερ των ΗΠΑ.

Ο ίδιος ο Μοντακλέρ είχε επινοήσει τη διάκριση και, προκειμένου να προσδώσει υλική υπόσταση στο ψέμα του, αγόρασε το μετάλλιο από έναν Παρισινό κοσμηματοπώλη έναντι του ποσού των 250 ευρώ, διοργανώνοντας ουσιαστικά μια φιέστα για να αυτοβραβευτεί.

Σήμερα, ο ακαδημαϊκός βρίσκεται στο στόχαστρο της δικαιοσύνης, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για πλαστογραφία, χρήση πλαστών εγγράφων, απάτη και πλαστοπροσωπία. Ο εισαγγελέας Πολ-Εντουάρ Λαλουά, από το Μονμπελιάρ της ανατολικής Γαλλίας, περιέγραψε την έρευνα ως μια προσπάθεια αποδόμησης ενός δαιδαλώδους «πλέγματος ψεμάτων», δηλώνοντας χαρακτηριστικά στον Guardian πως η ιστορία είναι τόσο απίστευτη που θα μπορούσε άνετα να αποτελέσει το σενάριο μιας κινηματογραφικής ταινίας ή τηλεοπτικής σειράς.

Η άνοδος ενός «βρυκόλακα» της ακαδημαϊκής κοινότητας

Πριν το 2015, ο Μοντακλέρ ήταν ένας μάλλον αφανής εκπαιδευτικός στο Πανεπιστήμιο Marie και Louis Pasteur, του οποίου η μεγαλύτερη φιλοδοξία ήταν η συγγραφή βιβλίων φαντασίας με βρυκόλακες. Η τύχη του άρχισε να αλλάζει όταν τοπικά μέσα άρχισαν να αναπαράγουν τον ισχυρισμό ότι επρόκειτο να τιμηθεί με μια διάκριση ισάξια του Νόμπελ. Η απάτη του μάλιστα πήρε διεθνείς διαστάσεις όταν ο ίδιος, ως «πρόεδρος» πλέον της εταιρείας του, απένειμε το επόμενο βραβείο στον εμβληματικό διανοούμενο Νόαμ Τσόμσκι, ο οποίος ταξίδεψε στο Παρίσι αγνοώντας ότι συμμετείχε σε μια παρωδία.

Το οικοδόμημα άρχισε να καταρρέει το 2018, όταν ο Μοντακλέρ επέλεξε ως νικητή τον Ρουμάνο ακαδημαϊκό Εουγκέν Σιμιόν. Η τιμή αυτή κίνησε την περιέργεια Ρουμάνων δημοσιογράφων από το μέσο Scena9, οι οποίοι αποφάσισαν να ερευνήσουν το κύρος του οργανισμού.

Η έρευνά τους, με τον τίτλο «Το ψεύτικο βραβείο Νόμπελ που ξεγέλασε τη Ρουμανική Ακαδημία», αποκάλυψε ότι όλες οι ιστοσελίδες του οργανισμού και του δήθεν πανεπιστημίου είχαν δημιουργηθεί και φιλοξενούνταν σε γαλλικούς διακομιστές, οδηγώντας απευθείας στον Μοντακλέρ.

Όταν ο απατεών πιστεύει το ίδιο του το παραμύθι

Η φιλοδοξία του Μοντακλέρ ήταν τελικά αυτή που τον πρόδωσε. Δεν αρκέστηκε στο κοινωνικό κύρος, αλλά χρησιμοποίησε ένα «κρατικό διδακτορικό» από το ανύπαρκτο αμερικανικό πανεπιστήμιο για να διεκδικήσει προαγωγή και αύξηση μισθού. Αν και ο τίτλος δεν ήταν επίσημα αναγνωρισμένος, κατάφερε να γίνει αναπληρωτής καθηγητής. Όταν η αστυνομία χτύπησε την πόρτα του τον Φεβρουάριο, ο ίδιος φάνηκε να περιμένει την εξέλιξη, απαντώντας αμέσως: «Πρόκειται για το μετάλλιο, υποθέτω».

Ο εισαγγελέας Λαλουά επισημαίνει μια παράδοξη λεπτομέρεια στην υπερασπιστική γραμμή του καθηγητή: ο Μοντακλέρ ισχυρίζεται ότι το μετάλλιο δεν είναι πλαστό, καθώς δεν υπάρχει «γνήσιο» για να το αντιγράψει. Είναι μια δημιουργία του, όπως ένα μετάλλιο για τον «καλύτερο δημοσιογράφο» που θα μπορούσε να παραγγείλει κανείς online. Ωστόσο, η νομική διαχωριστική γραμμή βρίσκεται στη χρήση αυτού του αντικειμένου για επαγγελματικό όφελος και εξαπάτηση του κράτους. Αν το μετάλλιο έμενε στο τζάκι του, δεν θα υπήρχε πρόβλημα· από τη στιγμή που μπήκε στον φάκελο της προαγωγής, έγινε ποινικό αδίκημα.

Η τραγωδία της ιστορίας ολοκληρώνεται με τη διαπίστωση του εισαγγελέα ότι ο Μοντακλέρ φαίνεται να έχει πειστεί πλέον και ο ίδιος για την αλήθεια των ψεμάτων του. Ενώ η σύζυγος και οι κόρες του βρίσκονται σε κατάσταση σοκ, ο ίδιος ετοιμάζεται για μια νέα ανάκριση που θα κρίνει το μέλλον του.

Αν οι κατηγορίες ευσταθήσουν, ο άνθρωπος που κάποτε έβγαζε λόγους σε Tedx Talk για την «Γαλιλαϊκή Πρόκληση», θα κληθεί να αντιμετωπίσει την πρόκληση της φυλάκισης, η οποία μπορεί να φτάσει έως και τα πέντε έτη, αφήνοντας πίσω του μια ιστορία που θυμίζει περισσότερο τα μυθιστορήματα φαντασίας που κάποτε έγραφε.